Artykuły,Filipiny news

W. Tomaszewski: Niezwykła katedra – cz.1 Siedem wcieleń

Święta Bożego Narodzenia są czasem kiedy zazwyczaj częściej niż w zwykłych okresach roku kierujemy się ku sprawom duchowym. Ze względu na nadchodzące święta chciałbym zaprosić do wspólnej podróży na naszym portalu w celu zapoznania się ze bardzo znaną budowlą w swoim kraju, która służy właśnie sprawom duchowym. Tym krajem są Filipiny, a budowlą katedra w Manilli. Losy tej katedry są fascynujące i wyjątkowo dramatyczne. Jej historia to opowieść o niekończącej się walce ludzi z naturą i z własną niedoskonałością.

Pierwszy kościół

Filipiny, które w 1521 r. zostały odkryte przez portugalskiego żeglarza w służbie hiszpańskiej, Ferdynanda Magellana, niecałe półwieku później stały się kolonią hiszpańską, w wyniku podboju dokonanego przez konkwistadora Miguela Lopeza de Legazpiego, który w 1564 r. wypłynął z leżącego nad Pacyfikiem meksykańskiego portu Barra de Navidad i dotarł do filipińskiej wyspy Cebu, leżącej w środkowej części Archipelagu Filipińskiego. Po jakimś czasie otrzymał posiłki co umożliwiło mu dalszą ekspansję. W maju 1570 r. przemieścił się na północ i dotarł do zatoki manilskiej. Lopez de Legazpi po różnych kontrowersjach, w dniu 24 czerwca 1571 r. porozumiał się z władcą lokalnego islamskiego państewka i przy miejscowości Maynila założył swoje własne hiszpańskie miasto Manila otoczone murem (zwane Intramuros).,które stało się stolicą hiszpańskiej kolonii Indii Wschodnich (Filipiny), a następnie on i jego następcy opanowali cały archipelag, spychając pozostałych muzułmanów na południe, gdzie jak znikoma mniejszość przetrwali aż do obecnych czasów, zaciekle broniąc swojej odrębności.

Hiszpanie, którzy byli główną siłą obozu katolickiego w czasach reformacji i kontrreformacji, przykładali olbrzymią wagę sprawy ewangelizacji. Z tego względu, wszędzie tam gdzie, zajęli jakiś nowo odkryty kraj, natychmiast stawiali kościoły.

W 1566 r. z polecenia arcybiskupa Meksyku, Alonsa de Montufara przybył na Filipiny ksiądz Juan de Vivero z zadaniem chrystianizacji świeżo zdobywanej kolonii. Posiadając tytuł generalnego wikariusza przystąpił do budowy kościoła parafialnego w nowo budowanej przez Hiszpanów stolicy Filipin, Manili. Pierwszym proboszczem tego kościoła, który organizacyjnie należał do archidiecezji Meksyku został ksiądz Juan de Villanueva w 1571 r. Kościół został zbudowany z drewna i z bambusu.

Pierwsza katedra 1581 – 1583

Osiem lat później bullą papieża papieża Grzegorza XIII kościół został podniesiony do godności katedry i stał się głównym kościołem jednocześnie nowo utworzonej diecezji filipińskiej. Pierwszym biskupem został Rioja Fray Domingo de Salazar. To niezmiernie ciekawa postać. Dominikan z Salamancy, który został wysłany do Ameryki, gdzie w Meksyku i na Florydzie z wielkim zapałem dokonywał ewangelizacji. Powrócił do Hiszpanii i przed tamtejszym sądem z ogromnym zaangażowaniem bronił praw Indian. Jego postawa wzbudziła uznanie cesarza Karola V, który był jednocześnie królem hiszpańskim. Dzięki poparciu cesarza został mianowany biskupem i wraz z 30-ma braćmi dominikanami udał się via Meksyk na Filipiny. Jak ciężkie wówczas były warunki podróży morskiej i pobytu w tropiku, świadczy fakt, że podczas podróży do Meksyku lub wkrótce po dotarciu tam, większość dominikanów zmarła lub zachorowała. Tylko jeden z nich oraz kilkunastu innych księży wyruszyli wraz z nowym biskupem w dniu 29 marca 1581 z Acapulco w Meksyku docierając do Manili w dniu 17 września do Manili.

Cztery dni później nowy biskup dysponując pełna władzą kościelną i upoważnieniem cesarskim, podpisał akt erekcyjny budowy katedry na miejscu ówczesnego kościoła parafialnego. Nowa katedra została szybko wybudowana i już 21 grudnia 1581 r. nastąpiła jej konsekracja. Katedra, została zbudowana z drewna, bambusu oraz drzewa palmowego przy finansowej pomocy korony hiszpańskiej. Niestety, istniała tylko niecałe dwa lata. Podczas mszy żałobnej za zmarłego generalnego gubernatora Filipin, Gonzalo Ronquillo de Penalosa, która odbywała się w pobliskim kościele Świętego Antoniego, świece spadły na katafalk powodując pożar, który zniszczył niemal całą hiszpańską Manilę wraz z katedrą i siedzibą biskupa., w tym także dokumentację odbywającego się pierwszego Synodu na Filipinach, niezmiernie ważnego, ponieważ deklarowano na nim uznanie praw człowieka zarówno dla chrześcijan jak i niechrześcijan. Próba odbudowy pierwszej katedry nie była udana. Silny huragan zwalił nowo budowaną konstrukcję.

Druga katedra 1591 – 1600

W 1591 r. podjęto budowę drugiej katedry. Wyciągnięto wnioski z przeszłości i tym razem zdecydowano katedrę budować także z użyciem kamienia. Miała mieć nawę główną i dwie boczne oraz siedem kaplic. Biskupowi nie dane było jej zobaczyć. Domingo de Salazar, w tym samym roku mając blisko 80 lat wypłynął do Hiszpanii, pragnąc uzyskać dla swojej diecezji status archidiecezji. Trzy lata później zmarł w Madrycie. Rok później jego wysiłki zostały nagrodzone. Papież Klemens ustanowił archidiecezję, której miały podlegać trzy nowe diecezje z biskupami sufraganami. Pierwszym arcybiskupem został franciszkanin Ignacio de Santibanez. W 1597 r. katedra została wzbogacona o relikwie 155 męczenników, 20 papieży i 2 świętych. Specjalnie z tego powodu gubernator Juan Nino de Tabora wraz ze swoją małżonką zbudowali specjalne pomieszczenia dla złożenia tych relikwii. Niestety pierwsza druga podzieliła los pierwszej. Katedra, której rozbudowa ciągle trwała została uszkodzona przez trzęsienie ziemi w 1599 r. Najgorsze miało dopiero nadejść. W ostatnim dniu szesnastego stulecia, w 31 grudnia 1600 r., niezwykle silne trzęsienie ziemi niezmiernie ciężko zniszczyło świątynie.

Trzecia katedra 1614 – 1645.

Po kilku latach przystąpiono do jej odbudowy, ponieważ jej stan był taki, że nie można było w niej sprawować posług religijnych. Nowa katedra została znacznie wzmocniona i rozbudowana. Miała trzy nawy, siedem kaplic i dziesięć ołtarzy. Katedra została zbudowana z kamienia, ze wspólnych funduszy: skarbu królewskiego, kościoła i wiernych. Niestety od czasu kiedy ukończono budowlę tj. w 1614 r. wierni nie długo cieszyli się jej widokiem. Nowe trzesienie ziemi,w 1621 r. tak poważnie uszkodziło ściany, kolumny i dach, że przebywanie wewnątrz groziło śmiercią. Przez cztery lata od 1641 r. do 1645 r. przeprowadzono generalny remont, ale kiedy go ukończono, to w tym samym roku, 30 listopada 1645 r. wyjątkowo silne trzęsienie ziemi ponownie obróciło katedrę w ruiny. Zaginęły archiwa zawierające najwcześniejszą historię kolonii. To nie był koniec nieszczęść. Cztery dni później jeszcze silniejsze trzęsienie zrównało z ziemią to co pozostało po poprzednim. Przerażeni Hiszpanie opuścili miasto i zamieszkali w tubylczych chatach.

Czwarta katedra 1681 – 1751

Dopiero po dziewięciu latach przystąpiono do budowy nowej katedry. Utrata majętności w wyniku poprzedniego trzęsienia ziemi bardzo ograniczyła możliwości finansowe miejscowej kolonii hiszpańskiej. Jednak koloniści nie żałowali pieniędzy. Jak zwykle znacznego wsparcia udzielił król a arcybiskup Miguel de Poblete sprzedał swoje srebrne zastawy i pastorał. W 1659 r. w częściowo zbudowanej katedrze arcybiskup odprawił pierwszą św. mszę. Dopiero w 1681 r. ostatecznie zakończono budowę. Jednakże częste tajfuny i trzęsienia ziemi spowodowały, że katedrę trzeba było ciągle remontować lub naprawiać. W 1706 r. ukończono budowę dzwonnicy z sześcioma dzwonami. W ciągu następnych lat systematycznie wzmacniano strukturę budowli wymieniając osłabione elementy z drewna i zastępując je cegłami.

Piąta Katedra 1760 – 1852

Mimo różnych prób napraw i wzmocnień okazało się, że przy budowie czwartej katedry popełniono błędy architektoniczne, których nie można było naprawić. Komisja, która powołał arcybiskup Pedro de la Santisima Trinidad Martinez de Arisalam.in. stwierdziła, że wymiary długości i szerokości są nieproporcjonalne względem siebie. Podobną opinię wyraził florencki architekt Juan de Ugguccioni dodatkowo stwierdzając, że wymiary długości i wysokości katedry są także nieproporcjonalne. Architekt zaproponował stworzenie nowego projektu świątyni, ale początkowo wydawało się, że sytuacja finansowa archidiecezji zmusi jedynie do dokonania niezbędnych napraw. Mimo wszystko katedra została w ogromnym stopniu przebudowana wyraźnie różniąc się od poprzedniej. Została otwarta w dniu 8 grudnia 1760 r., a więc w dniu w którym w kościele rzymskokatolickim jest obchodzone święto Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Piąta katedra przetrwała niecały wiek, do 1852 r. I znowu trzęsienie ziemi ciężko uszkodziło katedrę,

Szósta katedra 1858 – 1863

Niezrażeni wierni, Hiszpanie i Filipińczycy szybko przystąpili do odbudowy. Dokonano solidnej przebudowy starając się uniknąć poprzednich błędów. Katedra otrzymała m.in. nową fasadę i kopułę. Na próżno. Kolejne, niezwykle mocne trzęsienie ziemi obróciło katedrę w kupę gruzów grzebiąc nieokreśloną liczbę wiernych: duchownych i świeckich, którzy akurat w momencie trzęsienia byli w niej zgromadzeni.

Siódma katedra 1879 – 1945

Katedra została tak dokumentnie zniszczona, że dopiero po siedmiu latach zdecydowano się rozpocząć pracę nad budową nowej. Zaczęto od czyszczenia terenu i wyrównywania ruin, które trwało dwa miesiące. Wybór projektu i pracę nad budową od podstaw trwały dłużej i dopiero 8 grudnia 1879 świątynia została formalnie otwarta. Zbudowana została w stylu łączącym elementy rzymskie i bizantyjskie z silnymi wpływami orientu. Posiadała trzy portale z łukami z wielkimi oknami nad nimi. Fasadę ozdabiały figury czterech ewangelistów. Kopuła była w kształcie bębna a ściany fasady były zwieńczone ornamentami w kształcie ananasów. Katedra była zbudowana w kształcie krzyża z nawą główną oraz z dwoma bocznymi. Wewnątrz katedra była bogato zdobiona. Użyto różnych materiałów do jej budowy. Ołtarz był z marmuru. Do budowy schodów i posadzki użyto granitu. Ściany były z kamienia a fasada z cegieł. Dach wzmocniono elementami żelaza, rynny zbudowano z cynku, a kopuła była z miedzi. Używano także cement portlandzki oraz do wyposażenia wnętrz mocnego drewna. Tak solidnie zbudowana katedra oparła się kolejnemu trzęsieniu ziemi w 1880 r., jedynie dzwonnica uległa zniszczeniu.

Przełom XIX i XX w. przyniósł wielkie zmiany na Filipinach. Rewolucja Filipińczyków przeciw panowaniu Hiszpanów, wojna hiszpańsko-amerykańska podczas której Amerykanie zamienili katedrę na szpital dla swych rannych żołnierzy oraz rezygnacja z Filipin na rzecz USA zakończyły także ponad trzystuletnią dominację kościoła hiszpańskiego w tym kraju, Symbolem nowych czasów z pewnością stał się arcybiskup Michaela O'Doherty, z pochodzenia Irlandczyk, najdłużej sprawujący tą funkcję (1916 – 1949). Ostatnia tragedia jest związana nie z silami natury ale z człowiekiem. Manila w lutym 1945 r. była terenem zaciętych walk pomiędzy Japończykami a Amerykanami i wspierającymi ich filipińskimi partyzantami. Podczas walk, Amerykanie zgodnie ze swoją strategią starając się zminimalizować własne straty, używali w mieście artylerii i bombowców. W efekcie stolica Filipin została straszliwie zniszczona. Straty jakie poniosła są porównywalne ze Stalingradem czy Warszawą. Najstarsza część miasta, Intramuros została zrównana do ziemi. Niestety los swojej dzielnicy podzieliła katedra, zbombardowana przez niemal do gruntu.

Druga część artykułu

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
W. Tomaszewski: Niezwykła katedra – cz.1 Siedem wcieleń Reviewed by on 22 grudnia 2012 .

Święta Bożego Narodzenia są czasem kiedy zazwyczaj częściej niż w zwykłych okresach roku kierujemy się ku sprawom duchowym. Ze względu na nadchodzące święta chciałbym zaprosić do wspólnej podróży na naszym portalu w celu zapoznania się ze bardzo znaną budowlą w swoim kraju, która służy właśnie sprawom duchowym. Tym krajem są Filipiny, a budowlą katedra w

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar