Artykuły,Polecane,Publicystyka

T. Gerlach: Laos – dylematy rozwoju, cz. II

Pierwsza część artykułu dostępna jest TUTAJ

Laos pozostaje nadal społecznością przede wszystkim agrarną, 80% ludności zajmuje się uprawą różnych produktów rolnych i mieszka na wsi. W ograniczonym zakresie uczestniczy ona w głównych nurtach życia ekonomicznego, a cóż dopiero w polityce. Edukacja obejmuje tylko cześć ludności, tworzą się dopiero nowe elity, które debiutują w życiu politycznym na forum parlamenatarnym, w partii czy w stopniowo rozbudowywanym systemie administracji.

Laos jest krajem bogatym w surowce. Odkrywane i eksploatowane od ostatnich lat zasoby naturalne stały się istotnym czynnikiem rozwoju ekonomicznego.

Jednym ze źródeł wzrostu gospodarki laotańskiej jest rozwój hydroenergetyki. Potencjał hydroenergetyczny Laosu przekracza 20 tysięcy MW (obecnie Laos wytwarza okolo 2 tys. MW energii elektrycznej). Kraj ma więc solidne podstawy by stać się „zieloną baterią” regionu państw ASEAN-u, jak o tym mówi się podczas wielu szczytów Stowarzyszenia. Sprzedaż energii elektrycznej krajom sąsiednim, głównie Tajlandii, jest obok sprzedaży mineralnych produktów przemysłu wydobywczego jednym z głównych źródeł dochodów państwa. Projektowanych jest ponad 100 hydroelektrowni na bogatym dorzeczu Mekongu oraz kilka na jego głównym nurcie.

Widok z dawnej ambasady RP w Wientianie (fot. Tomasz Gerlach)

Widok z dawnej ambasady RP w Wientianie (fot. Tomasz Gerlach)

Laos ma korzystne położenie na styku dwóch formacji geologicznych, które krzyżują się w centralnym Laosie, w prowincjach Xiengkhuang i Luang Prabang. Występują tu znaczne zasoby miedzi, złota, rud żelaza, węgla i innych, także rzadkich surowców mineralnych.

Istnieją obawy związane z eksploatacją minerałów i dużymi inwestycjami hydroenergetycznymi. Niektórzy obawiają się,  czy nie zaistnieje w Laosie sytuacja taka jak w krajach bogatych w złoża mineralne, że wraz z eksploatacją zniszczony zostanie cały ekosystem lub że Laos stanie się krajem wytwarzającym swój PNB tylko w oparciu o przemysł surowcowy, zaniedbując potencjał rolniczy.

W 2012 roku zanotowano stosunkowo wysokie, bo 8,2-procentowe tempo rozwoju gospodarczego, a dochód na jednego mieszkańca wzrósł z 300 USD w 2001 roku do 1217 USD w 2011 roku. Władze przewidują, iż, przy obecnym tempie wzrostu PKB, dochód na jednego mieszkańca w 2014 roku przekroczy 1700 USD. Wartość produktu narodowego w 2011 r. wyniosła ponad 17,4 mld USD. Bank Światowy zalicza Laos do państw o nisko-średnim dochodzie PKB.

Korzystne dla Laosu dane ekonomiczne obrazują postęp w ogólnym rozwoju cywilizacyjnym kraju. Państwo to stopniowo wychodzi z ubóstwa, które zmniejszyło się z 39% w latach 90. do 27% w 2010 roku. Mimo spadku ubóstwa w skali kraju, wzrost poziomu życia odnosi się do wąskich, uprzywilejowanych grup ludności. Także struktura geograficzna gospodarki Laosu wykazuje brak równowagi. Występują duże różnice w poziomie życia pomiędzy poszczególnymi regionami kraju, a nierównomierny ich wzrost pogłębia różnice w poziomach życia mieszkańców miast i wsi, a także między grupami etnicznymi zamieszkującymi górskie rejony Laosu, a ludnością żyjącą na terenach nizinnych nad Mekongiem. Niemniej jednak w Laosie nie widać ani ludzi głodnych czy żebrzących, ani innych obrazów niedorozwoju, tak znanych z innych miejsc na swiecie.

Obserwatorowi z zewnątrz ludność wydaje się zadowolona ze swego bytu, uśmiech na twarzach to najczęstszy wizerunek tutejszego mieszkańca; widać, jak wszyscy czymś się zajmują czy to na polach ryżowych, czy to w dziesiątkach niewielkich sklepików, które dominują w każdym skupisku ludności. Niektóre są bardzo niewielkie, sprzedając kilka lub co najwyżej kilkanaście podstawowych produktów potrzebnych w codziennym życiu. Przedsiębiorczość na małą skalę daje tym ludziom możliwość przeżycia, choć na bardzo niskim poziomie.

Bulwar nad Mekongiem (fot. Tomasz Gerlach)

Bulwar nad Mekongiem (fot. Tomasz Gerlach)

Stosunkowo dobre wyniki gospodarcze przyczyniają się do utrzymywania stabilności politycznej państwa i względnie pozytywnego wizerunku w oczach zagranicznych partnerów.

Jest to o tyle ważne, iż głównymi źródłami finansowania budżetu państwa nadal pozostają fundusze pomocowe oraz bezpośrednie inwestycje zagraniczne, co stanowi niemal połowę PKB. Toteż perspektywy rozwoju tego kraju zależą w dużym stopniu także od aktywności państw-sponsorów wobec Laosu i jego władz. Dlatego m.in. do podstawowych zadań laotańskiej dyplomacji należy pozyskiwanie inwestycji i pomocy zagranicznej, by wyjśc z kręgu najmniej rozwinietych państw do 2020 roku, co zakłada rzad w bardzo ambitnych planach rozwoju gospodarczego kraju.

Państwa-sponsorzy starają się, by w Laosie zachodziły procesy liberalizacjii transformacji gospodarczej. Wraz z organizacjami i finansowymi instytucjami międzynarodowymi monitorują na bieżąco sytuację wewnętrzną kraju, a zarazem starają się poprzez mechanizmy współpracy, jak np. proces RTM, czyli spotkań okrągłostołowych zagranicznych partnerów rozwoju w dialogu z władzami, budować proreformatorskie postawy w ośrodkach władzy[1].

Państwom zachodnim udało się doprowadzić do prowadzenia z władzami Laosu dialogu w kwestiach upowszechniania praw człowieka i znaczenia samego prawa. Jest on szczególnie intensywny od  2000 roku i prowadzą go w szczególności Szwecja i Niemcy oraz UE. Dialog ten nie przyniósł jak dotąd widocznych skutków polityczno-ustrojowych i nie ma oznak widocznego przełomu[2].

Laotańskie elity władzy są odporne na krytykę systemu rządzenia ze strony państw-sponsorów. Pozycję władz wzmacnia m.in. zasada ASEAN-u nieingerowania w sprawy wewnętrzne państw stowarzyszonych, w tym niełączenie rozwoju współpracy z zobowiązaniami przeprowadzania demokratyzacji ustroju. Innym sojusznikiem władz w tym zakresie są Chiny, których bezwarunkowy model współpracy jest dobrze odbierany w Laosie. Władzom w takich warunkach łatwiej jest odparowywać żądania i postulaty formułowane przez sponsorów. W tym sensie zagraniczna pomoc rozwojowa może przyczyniać się do trwania obecnego reżimu.

Wszystko to sprawia, że posługiwanie się przez państwa-sponsorów instrumentami nacisku nie jest skuteczne. Świadczyć o tym może np. nie wyjaśniona do dziś sprawa porwania znanego działacza, obrońcy praw ludności wiejskiej Sombatha Somphane’a zaraz po jego aktywnym uczestnictwie podczas ASEM w 2012 roku, gdy na tym forum ujął się za losem ludności wiejskiej[3]. O jego uwolnienie upominają się, jak dotychczas bez skutku, państwa-sponsorzy, organizacje międzynarodowe i opinia międzynarodowa.

Dr Tomasz Gerlach – były dyplomata, między innymi ambasador RP w Laosie.


[1]Jest to źródłem wielu napięć między partnerami rozwoju (tak się określa organizacje międzynarodowe i państwa-donorów, spełniające role pomocowe dla Laosu).

[2] Na uwagę zasługuje ustanowiony w 2012 roku przez UNDP we współpracy z rządem National Governance and Public Administration Reform Programme (NGPAR). Ma on na celu poprawę działania sektora usług publicznych (przypisanie większej odpowiedzialności i prerogatyw władzom lokalnym na poziomie np. dystryktów na rzecz interesów społeczności lokalnych). Z programu tego korzysta obecnie ponad pół miliona osób.

[3] Zdarzenie miało miejsce w grudniu 2012 roku w Wientianie i dotąd nie zostało wyjaśnione. Niemoc władz w wyjaśnieniu tej sprawy bardzo się odbija na relacjach zewnętrznych Laosu, zwłaszcza wobec UE. Pozostaje wrażenie, że nadal, mimo otwarcia i lepszych stosunków z Zachodem, władze Laosu reagują z dużą niechęcią czy wręcz wrogością na wszelkie głosy krytyki pod swoim adresem. Otwarcie się Birmy ukazało represyjny charakter Laosu na tym tle.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
T. Gerlach: Laos – dylematy rozwoju, cz. II Reviewed by on 27 października 2014 .

Pierwsza część artykułu dostępna jest TUTAJ Laos pozostaje nadal społecznością przede wszystkim agrarną, 80% ludności zajmuje się uprawą różnych produktów rolnych i mieszka na wsi. W ograniczonym zakresie uczestniczy ona w głównych nurtach życia ekonomicznego, a cóż dopiero w polityce. Edukacja obejmuje tylko cześć ludności, tworzą się dopiero nowe elity, które debiutują w życiu politycznym

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź