Komentarz eksperta,Top news

O. Pietrewicz: Komisja według Kim Dzong Una. Żegnaj songun, witaj byungjin!

Zeszłotygodniowa sesja północnokoreańskiego parlamentu zinstytucjonalizowała zmiany i kierunek polityki przyjęte na majowym Kongresie Partii Pracy Korei. Ustanowienie Komisji Spraw Państwowych jako najważniejszego organu państwowego jest ostatnim rozdziałem w niemal pięcioletnim procesie konsolidacji władzy najmłodszego z dynastii Kimów. Powołanie nowej instytucji kończy okres songun (dominacji armii) w północnokoreańskiej polityce i na dobre zapoczątkowuje erę rządów Kim Dzong Una.

Nowa najważniejsza instytucja w Korei Północnej

W zeszłą środę (29.06) podczas czwartej sesji 13. Najwyższego Zgromadzenia Ludowego zapadły istotne decyzje dotyczące systemu politycznego Korei Północnej. W miejsce Komisji Obrony Narodowej, będącej od 1998 r. najważniejszym organem politycznym w KRLD, powołano Komisję Spraw Państwowych, której przewodniczącym został Kim Dzong Un. O randze wprowadzonych zmian świadczy naniesienie stosownych poprawek w konstytucji – nowa Komisja została nazwana „najwyższym organem państwowym”, a stojący na jej czele Kim „naczelnym przywódcą Republiki”.

Za czasów Kim Dzong Ila Komisja Obrony Narodowej była kluczową instytucją realizującą wytyczne linii songun, tj. polityki prymatu armii. Funkcjonowanie Komisji nie ograniczało się jednak wyłącznie do kwestii obronności i polityki bezpieczeństwa. W 2009 r. jej kompetencje zostały konstytucyjnie poszerzone i objęły również politykę gospodarczą i zagraniczną. W kwietniu 2012 r. na czele Komisji stanął Kim Dzong Un. Oficjalnie piastował stanowisko pierwszego przewodniczącego – wynikało to z tego, że w tym samym czasie tytuł „Wiecznego Przewodniczącego Komisji Obrony Narodowej” pośmiertnie nadano w konstytucji Kim Dzong Ilowi.

Struktura Komisji Spraw Państwowych

W skład Komisji Spraw Państwowych wchodzi 12 osób. Poza przewodniczącym Kim Dzong Unem są to:

Wiceprzewodniczący:
– Hwang Pyong So (wicemarszałek, dyrektor Generalnego Biura Politycznego Koreańskiej Armii Ludowej)
– Pak Pong Ju (premier)
– Choe Ryong Hae (dyrektor Departamentu Organizacji Pracowniczych i Społecznych Partii Pracy Korei)

Członkowie:
– Kim Ki Nam (dyrektor Departamentu Propagandy i Agitacji PPK)
– Pak Yong Sik (generał, minister ludowych sił zbrojnych)
– Ri Su Yong (dyrektor Departamentu Spraw Międzynarodowych PPK)
– Ri Man Gon (dyrektor Departamentu Przemysłu Maszyn Budowlanych PPK)
– Kim Yong Chol (dyrektor Departamentu Zjednoczonego Frontu PPK)
– Kim Won Hong (generał, minister bezpieczeństwa państwowego)
– Choe Pu Il (generał, minister bezpieczeństwa ludowego)
– Ri Yong Ho (minister spraw zagranicznych)

W porównaniu z Komisją Obrony Narodowej w skład Komisji Spraw Państwowych wchodzi więcej wyższych urzędników Partii Pracy Korei i przedstawicieli Gabinetu (rządu) KRLD, co przekłada się na proporcjonalnie mniejszy udział reprezentantów armii i sił bezpieczeństwa. Jednak nadal połowa członków Komisji Spraw Państwowych wywodzi się z Koreańskiej Armii Ludowej i służb bezpieczeństwa wewnętrznego. Ostatnie decyzje Najwyższego Zgromadzenia Ludowego nie oznaczają więc totalnego przemodelowania dotychczasowego kierownictwa. Należy raczej mówić o zakończeniu dominacji armii przez wprowadzenie większej liczby działaczy partyjnych i państwowych. Szczególnie istotne wydaje się zwiększenie kontroli partii – wszyscy wiceprzewodniczący i członkowie Komisji są również członkami Biura Politycznego Komitetu Centralnego Partii Pracy Korei.

Sama nazwa nowo powołanej instytucji sugeruje szerszy zakres jej kompetencji w stosunku do Komisji Obrony Narodowej. Niewykluczone, że wpisanie do nazwy instytucji „spraw państwowych” jest w znacznym stopniu chwytem wizerunkowym sugerującym elastyczność północnokoreańskiego systemu, który chce i potrafi dostosowywać się do zmieniających uwarunkowań, a tym samym jest gotów wyjść poza dotychczas priorytetową „obronę narodową”. Niezależnie od zmiany nazwy nowa Komisja będzie kontynuować działalność swojej poprzedniczki w zakresie kontroli nad siłami zbrojnymi oraz instytucjami bezpieczeństwa wewnętrznego. Kwestią, co do której nie ma jeszcze pewności, jest usytuowanie Ministerstwa Ludowych Sił Zbrojnych, Ministerstwa Bezpieczeństwa Ludowego i Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego w nowej architekturze władzy w Korei Północnej. Dotychczas podlegały one Komisji Obrony Narodowej (Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego formalnie znajdowało się pod bezpośrednią kontrolą Kim Dzong Una jako przewodniczącego Komisji). Niewykluczone, że w sytuacji gdy wiceprzewodniczącym Komisji Spraw Państwowych jest premier, ww. ministerstwa będą w większym stopniu podporządkowanego Gabinetowi (rządowi). Wpisywałoby się to w narrację tych ekspertów, którzy twierdzą, że od początku rządów Kim Dzong Un stopniowo ogranicza władzę wojskowych i zwiększa rolę Partii Pracy Korei i Gabinetu.

Byungjin zamiast songun

Ogłoszone w zeszłym tygodniu zmiany są kolejną odsłoną procesu rozmontowywania przez Kim Dzong Una pozostałości systemu władzy charakterystycznego dla rządów jego ojca. Komisja Obrony Narodowej przez lata była fundamentem linii songun, tj. polityki prymatu armii. Z tego względu eksperci tacy jak Joshua Pollack, Michael Madden czy Curtis Melvin podkreślają, że powołanie Komisji Spraw Państwowych jest oficjalnym zakończeniem linii songun i tym samym ery rządów Kim Dzong Ila (niemal pięć lat po śmierci). Choć w przypadku Korei Północnej mówienie o jakichkolwiek istotnych zmianach jest zawsze obciążone znacznym ryzykiem, to wydaje się, że mamy do czynienia z bardzo ważnym, być może wręcz historycznym, wydarzeniem.

Ostatnie zmiany instytucjonalne w północnokoreańskim systemie politycznym są przejawem formowania struktury władzy ery Kim Dzong Una. Są również logicznym następstwem decyzji przyjętych w trakcie majowego Kongresu, który potwierdził i wzmocnił partyjne przywództwo najmłodszego z dynastii Kimów. Powołanie Komisji Spraw Państwowych można traktować jako finalizację procesu przejęcia najwyższego przywództwa w Korei Północnej przez Kim Dzong Una. Odziedziczył on system polityczny po ojcu i stopniowo przepoczwarzał go za pomocą posunięć organizacyjnych nawiązujących do rządów dziadka. W ten sposób Kim Dzong Un uzyskał instytucjonalne ramy i personalne wsparcie, które pozwalają mu na realizację własnych celów.

W tym kontekście szczególnie istotna jest forsowana od 2013 r. i potwierdzona na majowym Kongresie linia byungjin, tj. polityka równoczesnego rozwoju gospodarki i zwiększania zdolności odstraszania nuklearnego. Wydaje się, że linia byungjin stanowi odpowiedź na wypaloną i dysfunkcjonalną w obliczu bieżących wyzwań linię songun. Wraz z ogłoszeniem linii byungjin w 2013 r. Korea Północna stworzyła formalne ramy rozwoju programu nuklearnego i badań kosmicznych (tj. rozwoju technologii rakietowych), w tym m.in. przyjęto ustawę dot. ugruntowania statusu broni nuklearnej jako środka służącego samoobronie oraz powołano Północnokoreańską Agencję Kosmiczną (logiem nieprzypadkowo nawiązującą do bardziej znanej NASA). Ponadto w ostatnich miesiącach północnokoreańskie władze podejmowały wiele działań w ramach militarnej odnogi linii byungjin (m.in. próba nuklearna ze stycznia, test rakietowego pocisku balistycznego dalekiego zasięgu z lutego, kilka prób pocisków średniego zasięgu typu Musudan). Niewykluczone, że po niemal pięciu latach konsolidacji władzy i rozwoju potencjału militarnego reżim Kim Dzong Una będzie w większym stopniu skłonny skupić się na kwestiach gospodarczych.

Gospodarcze znaki zapytania

Nowo powstała Komisja Spraw Państwowych najpewniej odegra rolę w realizacji pięcioletniego planu gospodarczego, jaki Kim Dzong Un ogłosił podczas majowego Kongresu. Nie musi to być jednak rola dominująca, gdyż Komisja ma zajmować się całokształtem spraw państwowych, a nie wyłącznie gospodarką. Niezależnie od tego istotne jest to, że wiceprzewodniczącym Komisji został premier Pak Pong Ju, jedyna osoba w tym gremium, która ma doświadczenie w sprawach gospodarczych. W tej sytuacji wydaje się on głównym odpowiedzialnym za politykę gospodarczą kraju. Dodatkowo w trakcie zeszłotygodniowej sesji Najwyższego Zgromadzenia Ludowego w celu wzmocnienia pozycji Gabinetu powołano trzy nowe-stare osoby na stanowiska wicepremierów: Ri Ju O, Ri Ryong Nama i Ko In Ho. Wyżej wymienieni mają doświadczenie w zakresie produkcji dóbr konsumpcyjnych (Ri Ju O), zagranicznych kontaktów gospodarczych (Ri Ryong Nam) i reformowania obszarów wiejskich oraz rolnictwa (Ko In Ho). Nie bez znaczenia jest również to, że zajmowali ważne stanowiska w trakcie wprowadzania w życie reform gospodarczych z lipca 2002 r. (ostatecznie zaniechanych).

Poza powołaniem trzech wicepremierów ds. gospodarczych ogłoszono również zmiany instytucjonalne dotyczące polityki gospodarczej. W ramach Partii Pracy Korei reaktywowano Departament Spraw Gospodarczych (zmarginalizowany od 2005 r., gdy powstał Departament Planowania i Finansów). Ponadto z Departamentu Planowania i Finansów wyodrębniono Departament Rolnictwa. Z perspektywy dwóch miesięcy widać więc, że majowy Kongres stworzył ramy organizacyjne dla dalszych działań Partii i Gabinetu w wymiarze gospodarczym. Pozostaje pytanie, na ile personalno-organizacyjne zmiany przełożą się na poprawę sytuacji gospodarczej. Powiązanie przedstawicieli partyjnych, rządowych i wojskowych w Komisji może służyć przekonaniu twardogłowych reprezentantów resortów siłowych do większego otwarcia na reformy gospodarcze. Zmiany wewnętrzne to jednak tylko jeden z filarów służących poprawie sytuacji gospodarczej Korei Północnej.

źródło: commons.wikimedia.org

źródło: commons.wikimedia.org

Dyplomatyczne przełamanie izolacji?

W obecnych uwarunkowaniach równie istotnym wyzwaniem dla północnokoreańskich władz jest przełamanie wzmożonej presji i izolacji międzynarodowej (dyplomatycznej i gospodarczej). Z tego względu Komisja Spraw Państwowych będzie zaangażowana również w kształtowanie polityki zagranicznej. Szczególna rola w tym względzie przypadnie włączonym do składu Komisji dyplomatom: Ri Su Yongowi (dyrektor Departamentu Spraw Międzynarodowych PPK) i Ri Yong Ho (minister spraw zagranicznych). Nie wiadomo jednak, czy poza formułowaniem ram polityki zagranicznej Komisja będzie wyznaczać personel dyplomatyczny i urzędników ministerstwa spraw zagranicznych (obecnie zajmuje się tym Najwyższe Zgromadzenie Ludowe i jego prezydium).

W kontekście polityki zagranicznej należy wskazać, że podczas zeszłotygodniowej sesji parlamentu rozwiązano również istniejący od lat 60. XX w. Komitet ds. Pokojowego Zjednoczenia Korei (wcześniej znany jako Komitet ds. Pokojowego Zjednoczenia Ojczyzny). W jego miejsce powołano Komitet ds. Pokojowego Zjednoczenia Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej. Zmiana nazwy może sugerować odejście od deklarowanej przez lata polityki dążenia do „zjednoczenia Korei”, tj. w zamierzeniu wynegocjowania z Południem odpowiedniej formuły zjednoczeniowej. Niezależnie od faktycznych intencji północnokoreańskich władz decyzja ta odzwierciedla pogorszenie stosunków międzykoreańskich w ostatnich latach, czego kulminacją było zamknięcie kompleksu przemysłowego Kaesongu w lutym bieżącego roku. Wydaje się również, że jest to odpowiedź na twardą retorykę władz w Seulu, które w ostatnich miesiącach zintensyfikowały kampanię sankcji i wywierania presji na Koreę Północną.

Obecnie napięta atmosfera na linii Południe-Północ nie musi jednak przełożyć się na kolejne incydenty na Półwyspie Koreańskim. W ostatnich latach Korea Północna wiele razy pokazała, że pod ostrą retoryką często kryją się działania służące złagodzeniu napięć i nawiązaniu dialogu. Podobnego scenariusza nie można wykluczyć również w obecnych uwarunkowaniach, choć są wyjątkowo trudne. Od zakończenia Kongresu w maju KRLD kilkukrotnie wysłała propozycję rozmów między wojskowymi obu państw koreańskich. Władze w Seulu regularnie odrzucają propozycje Pjongjangu, traktując je jako wyłącznie propagandowe zagrywki i podkreślając, że warunkiem wstępnym dla dialogu muszą być działania na rzecz denuklearyzacji.

W sytuacji napięć w relacjach międzykoreańskich Korea Północna może skupić się na innym odcinku w polityce zagranicznej. Mając na uwadze czerwcową wizytę północnokoreańskiej delegacji w Pekinie, naturalnym kierunkiem wydają się Chiny. W ostatnim czasie Kim Dzong Un wysłał Xi Jinpingowi list gratulacyjny z okazji 95. rocznicy powstania Komunistycznej Partii Chin. Chiński przywódca odwdzięczył się tym samym, przesyłając Kimowi gratulacje z okazji objęcia stanowiska przewodniczącego Komisji Spraw Państwowych. Być może po raz kolejny mamy do czynienia wyłącznie z kurtuazyjnymi posunięciami. Poprawa stosunków z Chinami wydaje się jednak w interesie Korei Północnej. Władze w Pjongjangu stoją obecnie w obliczu wyjątkowo silnej ofensywy dyplomatycznej USA i Republiki Korei, które na całym świecie zabiegają o dołączenie kolejnych państw do polityki sankcji i wywierania presji na północnokoreański reżim. Fakt, że Pekin bezprecedensowo zaangażował się w implementację postanowień rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2270, jest szczególnie dotkliwy dla Pjongjangu. Niewykluczone, że w warunkach pełnej konsolidacji władzy, czego esencją jest powołanie Komisji Spraw Państwowych, Kim Dzong Un zdecyduje się na nowe otwarcie dyplomatyczne z odwiecznym sąsiadem.

Nie jest to jednak przesądzone. Sinusoidalny charakter polityki Korei Północnej każe ostrożnie podchodzić do sygnałów zmian zarówno w polityce gospodarczej, jak i zagranicznej. Choć powołanie nowej instytucji jest niewątpliwie bardzo istotnym wydarzeniem w życiu politycznym Korei Północnej, to nie oznacza, że północnokoreańskie władze zrezygnują z dotychczas praktykowanych metod prowadzenia polityki.

Udostępnij:
  • 18
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    18
    Udostępnienia
O. Pietrewicz: Komisja według Kim Dzong Una. Żegnaj songun, witaj byungjin! Reviewed by on 7 lipca 2016 .

Zeszłotygodniowa sesja północnokoreańskiego parlamentu zinstytucjonalizowała zmiany i kierunek polityki przyjęte na majowym Kongresie Partii Pracy Korei. Ustanowienie Komisji Spraw Państwowych jako najważniejszego organu państwowego jest ostatnim rozdziałem w niemal pięcioletnim procesie konsolidacji władzy najmłodszego z dynastii Kimów. Powołanie nowej instytucji kończy okres songun (dominacji armii) w północnokoreańskiej polityce i na dobre zapoczątkowuje erę rządów Kim

Udostępnij:
  • 18
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    18
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Oskar Pietrewicz

Doktorant na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, absolwent studiów pierwszego i drugiego stopnia (specjalizacja wschodnioazjatycka) w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. Główne obszary zainteresowań: polityka zagraniczna państw koreańskich, bezpieczeństwo i stosunki międzynarodowe w Azji Północno-Wschodniej, polityka zagraniczna Chin w Azji Północno-Wschodniej, polityka zagraniczna USA w regionie Azji i Pacyfiku, stosunki chińsko-koreańskie i amerykańsko-koreańskie. W CSPA jako ekspert zajmuje się Koreą Południową i Koreą Północną.

Pozostaw odpowiedź