Chiny

Wzajemne uznawanie i wykonywanie orzeczeń zagranicznych w Polsce i Chinach

Uznawanie i wykonywanie zagranicznych orzeczeń sądowych i arbitrażowych jest jednym z podstawowych zagadnień międzynarodowego postępowania sądowego i arbitrażowego. Przepisy regulujące tę kwestię decydują czy w danym kraju wyrok wydany przez sąd obcego państwa odniesie jakikolwiek efekt. Jeżeli przepisy nie przewidywałyby możliwości uznania i wykonania wyroku obcego państwa, osoba zainteresowana musiałaby przeprowadzić ponownie całe postępowanie sądowe w kraju, gdzie chce np. egzekwować swoje należności. W takiej sytuacji istnienie prawomocnego wyroku innego państwa byłoby praktycznie bez znaczenia. Ponowne przeprowadzenie postępowania powoduje powstanie znacznych kosztów obciążających stronę, niepewność co do stanu prawnego oraz dodatkowe szkody spowodowane opóźnieniem w egzekucji należnego świadczenia. Ponadto, strona chcąca egzekwować swoje należności w innym państwie, otrzymując wiadomość o położeniu majątku dłużnika dopiero po pewnym czasie od powstania roszczenia, może być narażona na przykład na przedawnienie swych roszczeń, przez co nie ma możliwości ich wyegzekwowania.

Jeżeli natomiast orzeczenie sądowe jest uznawane i wykonywane przez sąd drugiego kraju, strona może wyegzekwować należne jej roszczenie po przeprowadzeniu postępowania ograniczonego jedynie do pewnych kwestii formalnych. Takie postępowanie, znacznie szybsze, znacząco zmniejsza niepewność sytuacji prawnej strony i koszty przez nią poniesione, jak również zwiększa prawdopodobieństwo otrzymania wcześniej zasądzonego przez sąd obcego państwa świadczenia.

Uznawanie i wykonywanie orzeczeń zagranicznych ma kolosalne znaczenie dla przedsiębiorców, którzy prowadząc przedsięwzięcia gospodarcze na terenie kilku państw, muszą mieć sprawne i przejrzyste ramy prawne egzekwowania swoich wierzytelności.

fot: Kok Leng Yeo

fot: Kok Leng Yeo

Uznawanie i wykonywanie polskich wyroków w Chinach

Chiny uznają i wykonują zagraniczne orzeczenie wydane jedynie przez te państwa, z którymi podpisały umowę o pomocy prawnej albo uznanie i wykonywanie orzeczeń jest poparte zasadą wzajemności. Sąd chiński może przeprowadzić postępowanie sprawdzające, czy zagraniczne orzeczenie nie sprzeciwia się podstawowym zasadom prawnym Chin oraz nie narusza ich suwerenności, bezpieczeństwa oraz interesu publicznego.

Orzeczenia polskich sądów są uznawane w Chinach na podstawie podpisanej przez Chiny i Polskę Umowy o pomocy prawnej w sprawach cywilnych i karnych z dnia 5 czerwca 1987 r. Rozdział 3 tej umowy reguluje uznawanie i wykonywanie orzeczeń zagranicznych.

1. Kto może wnioskować o uznanie i wykonanie polskiego wyroku na terenie Chin?

Stosownie do Umowy o pomocy prawnej, wniosek o uznanie i wykonanie polskiego wyroku sądowego może być złożony albo przez polski sąd albo przez strony postępowania. Żaden inny podmiot nie ma uprawnia, by złożyć taki wniosek.

2. Jaki sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy?

W Chinach sądy podzielone są na cztery szczeble. Sąd Najwyższy ma siedzibę w Pekinie. W stolicach poszczególnych prowincji znajdują się sądy wyższe. Nadto w dużych miastach siedzibę mają sądy okręgowe, a w małych miastach i powiatach (ang. counties) sądy rejonowe.

Zgodnie z prawem chińskim, wniosek o uznawanie i wykonanie zagranicznego wyroku sądowego może być złożony wyłącznie do sądu okręgowego. Właściwość sądu okręgowego wybiera się w następujący sposób:

a)    jeżeli stroną polskiego wyroku sądowego jest osoba fizyczna, właściwy będzie sąd okręgowy, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania strony;

b)    jeżeli stroną jest osoba prawna (spółka chińska), właściwym sądem okręgowym będzie sąd, w którym znajduje się główna siedziba spółki;

c)    jeżeli strona nie ma miejsca zamieszkania ani głównej siedziby na terenie Chin, a ma jedynie tam majątek, właściwym będzie sąd okręgowy, w którego okręgu znajduje się ten majątek.

3. Kiedy sąd chiński może odmówić uznania i wykonania polskiego orzeczenia sądowego?

Stosownie do Umowy o pomocy prawnej, sąd chiński może odmówić uznania lub wykonania orzeczenia sądu polskiego wyłącznie w następujących wypadkach:

a)    według chińskiego prawa, polskiemu sądowi, który wydał orzeczenie, nie przysługiwała jurysdykcja w sprawie;

b)    orzeczenie nie jest według prawa polskiego prawomocne i wykonalne;

c)    stosownie do polskich przepisów strona przegrywająca nie została prawidłowo wezwana przez sąd;

d)    strona była pozbawiona możności obrony swych praw, a w razie ograniczenia zdolności procesowej lub jej braku należytego przedstawicielstwa;

e)    w Chinach zostało wydane w tej sprawie prawomocne orzeczenie lub postępowanie takie się toczy bądź też sąd chiński uznał wcześniej orzeczenie trzeciego państwa dotyczące tej samej sprawy;

f)     uznanie i wykonanie orzeczeń byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa lub porządku publicznego Chin.

4. Jaki jest skutek złożenia wniosku o uznanie?

Chiński sąd, po otrzymaniu wniosku, może przeprowadzić postępowanie sprawdzające po czym podejmuje decyzję w sprawie. Jeżeli zdecyduje się on wykonać polskie orzeczenie, nada mu klauzulę wykonalności. W takiej sytuacji ewentualna egzekucja będzie przeprowadzana według chińskiego prawa o egzekucji w sprawach cywilnych. Jednakże, jeżeli wniosek zostanie oddalony, orzeczenie oddalające wniosek będzie prawomocne. W takiej sytuacji stronie nie będzie przysługiwał żaden środek jego zaskarżenia.

5. Jakie dokumenty należy złożyć w sądzie chińskim?

Składając wniosek o uznanie i wykonanie polskiego orzeczenia należy załączyć następujące dokumenty:

a)    uwierzytelniony odpis orzeczenia (jeżeli orzeczenie nie wskazuje, że jest prawomocne i wykonalne, należy dołączyć zaświadczenie wydane przez polski sąd, które potwierdza jego wykonalność i prawomocność);

b)    dowód dokonania doręczenia albo inny dokument, który zastępuje doręczenie;

c)    zaświadczenie polskiego sądu, że przegrywająca strona była należycie wezwana, a ponadto, w przypadku, gdy nie miała zdolności procesowej lub jej zdolność procesowa była ograniczona – dokument stwierdzający, że strona ta była należycie reprezentowana;

d)    uwierzytelnione tłumaczenie wniosku i dokumentów.

Uznawanie i wykonywanie polskich wyroków arbitrażowych w Chinach

Stosownie do prawa chińskiego, Chiny mogą uznać i wykonać zagraniczny wyrok arbitrażowy wydany przez kraj, z którym Chiny mają podpisaną umowę o pomocy prawnej lub podobny traktat, bądź też uznawanie i wykonywanie wyroku dokonuje się na podstawie zasady wzajemności.

Stosownie do umowy o pomocy prawnej pomiędzy Polską a Chinami, wyroki sądów arbitrażowych powinny być uznawane i wykonywane zgodnie z konwencją nowojorską z dnia 10 czerwca 1958 r.

Sądem właściwym do ustalenia, czy polski wyrok arbitrażowy podlega uznaniu jest chiński sąd okręgowy, w którego okręgu strona ma siedzibę lub gdzie ma majątek.

Sąd ten jest zobowiązany do uznania i wykonania orzeczenia sądu polubownego, chyba że zachodzą przesłanki wymienione w art. V konwencji nowojorskiej. Przesłanki te dotyczą przede wszystkim ważności umowy o arbitraż, kwestii proceduralnych oraz zgodności z podstawowymi zasadami chińskiego porządku prawnego.

Uznawanie i wykonywanie chińskich wyroków na terytorium Polski.

Uznawanie i wykonywanie chińskich orzeczeń na terytorium Polski jest regulowane przez Umowę o pomocy prawnej w sprawach cywilnych i karnych, o której mowa powyżej.

Stosownie do umowy o pomocy prawnej, orzeczenia (oraz ugody zwarte przed sądem) w sprawach cywilnych, orzeczenia w sprawach karnych, a dotyczące cywilnoprawnych roszczeń o odszkodowanie oraz decyzji organów właściwych w sprawach spadkowych będą uznane i wykonane przez sądy polskie, chyba że ich uznanie bądź wykonanie jest sprzeczne z Umową o pomocy prawnej. Umowa ta zawiera enumeratywnie wyliczone sytuacje, w których polski sąd powinien odmówić uznania lub wykonania chińskiego orzeczenia. Sytuacje te dotyczą głównie kwestii proceduralnych i są analogiczne do przesłanek odmowy uznania polskiego wyroku w Chinach. Sąd polski nie ma uprawnień badać merytorycznie sprawy. Może on natomiast sprawdzić czy chińskie orzeczenie jest prawomocne według prawa chińskiego, jak również czy według prawa polskiego chiński sąd miał jurysdykcję nad sprawą. Ponadto wyrok chiński nie odniesie na terytorium Polski żadnego skutku jeżeli strona, przeciwko której wydano orzeczenie, nie została w sposób przewidziany przez prawo chińskie zawiadomiona przez sąd albo w inny sposób była pozbawiona obrony swoich praw lub też w razie ograniczonej zdolności procesowej (jej braku) nie była reprezentowana przez należytego przedstawiciela. Podobnie wyrok chiński nie będzie wykonany ani uznany, jeżeli sąd polski wydał w tej samej sprawie prawomocne orzeczenie, postępowanie w takiej sprawie się toczy lub został uznany wyrok trzeciego państwa w tej samej sprawie. Dodatkowo, odmowa uznania wyroku może nastąpić, jeżeli uznanie takie byłoby sprzeczna z podstawowymi zasadami prawa lub porządku publicznego RP.

Stosownie do umowy o pomocy prawnej, wniosek o uznanie lub wykonanie może być złożony bądź poprzez sąd w Chinach, bądź też może być bezpośrednio złożony w polskim sądzie przez jedną ze stron postępowania. W przypadku sprawy o uznanie orzeczenia sądem właściwym będzie sąd okręgowy, który byłby właściwy lub w którego okręgu leży sąd rejonowy, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy, a w braku takiego sądu, Sąd Okręgowy w Warszawie. W przypadku wniosku o wykonanie wyroku, sądem właściwym jest sąd okręgowy miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika, a w braku takiego sądu, sąd okręgowy, w którego okręgu ma być prowadzona egzekucja.

Stosownie do art. 91 konstytucji RP, Umowa o pomocy prawnej stanowi część krajowego porządku prawnego i jako taka może być bezpośrednio stosowana przez polski sąd.

Procedura uznawania i wykonywania przez polskie sądy chińskich orzeczeń, a regulacja kodeksu postępowania cywilnego.

Według kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu sprzed 1 lipca 2009 r. sąd polski uznawał zagraniczne orzeczenie pod warunkiem, że kraj, którego wyrok miał być uznany, uznawał również orzeczenia polskich sądów (zasada wzajemności). Taki warunek mógł definitywnie uniemożliwić stronom rozciągnięcie skutku dotyczącego ich orzeczenia na terytorium Polski. Nadto stwierdzenie „wzajemności” mogło powodować opóźnienie w rozpoznaniu spraw jak również powstanie dodatkowych kosztów. W powyższych okolicznościach Umowa o pomocy prawnej zawarta między Polską a Chinami znacząco ograniczyła niepewność odnośnie możliwości wzajemnego uznania wyroków sądowych pomiędzy tymi krajami. Postępowanie zostało znacznie uproszczone, przyśpieszone oraz ograniczone zasadniczo do kontroli formalnej. Podpisanie umowy wpłynęło znacząco na przyśpieszenie i ułatwienie obrotu prawnego.

Jednakże od 1 lipca 2009 r. zagraniczne wyroki stosownie do polskiego kodeksu postępowania cywilnego są uznawane z mocy prawa, z zastrzeżeniem spełnienia warunków określonych w artykule 1146 polskiego kodeksu postępowania cywilnego. Warunki te zasadniczo odzwierciedlają wymagania umowy o pomocy prawnej, o której mowa powyżej. W konsekwencji nie jest już wymagane na gruncie polskiego prawa krajowego przeprowadzenie postępowania o uznanie wyroku zagranicznego. Jednakże, każdy kto ma w tym interes prawny, może wystąpić do polskiego sądu o potwierdzenie, iż obce orzeczenie podlega uznaniu na terenie Polski. Biorąc po uwagę powyższe, należy stwierdzić, że obecne krajowe przepisy są znacznie korzystniejsze niż przepisy Umowy o pomocy prawnej. W związku z faktem, iż stosownie do art. 91 ust 2 w zw. z art. 241 ust. 1 konstytucji umowy międzynarodowe ratyfikowane i ogłoszone na podstawie obowiązujących w czasie ich ratyfikacji przepisów mają pierwszeństwo przed ustawą, Umowa o pomocy prawnej jednak w dalszym ciągu ma zastosowanie.

Stwierdzenie wykonalności orzeczenia zagranicznego, stosownie do przepisów polskiego kodeksu cywilnego jak i Umowy o pomocy prawnej, w dalszym ciągu wymaga przeprowadzenia postępowania sądowego.

Uznawanie i wykonywanie chińskich wyroków sądów polubownych w Polsce.

Stosownie do umowy o pomocy prawnej wyroki chińskich sądów polubownych powinny być wykonywane i uznawane w oparciu o nowojorską konwencję o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych z dnia 10 czerwca 1958 r. Stosownie do konwencji sąd polski jest zobowiązany do uznania chińskiego wyroku arbitrażowego, chyba że zachodzą przesłanki odmowy określone w art. V konwencji. Przesłanki te, jak była o tym mowa powyżej, dotyczą przede wszystkim ważności umowy o arbitraż, kwestii proceduralnych oraz zgodności orzeczenia z podstawowymi zasadami porządku prawnego kraju, w którym to orzeczenie ma być uznane.

Podsumowanie

Wzajemne uznawanie i wykonywanie chińskich i polskich orzeczeń jest regulowane przez Umowę o pomocy prawnej w sprawach cywilnych i karnych, zawartą przez Polskę i Chiny w dniu 5 czerwca 1987 r. Stosownie do tej umowy procedura uznawania wyroków powinna przebiegać szybko i niemal automatycznie. Orzeczenia powinny być uznawane i wykonywane, chyba że zostaną spełnione określone w umowie przesłanki odmowy uznania lub wykonania orzeczenia zagranicznego. Przed wniesieniem wniosku o uznanie do sądu należy ustalić właściwość sądu, miejsce zamieszkania/siedziby stron czy też położenie jej majątku. Czasem warto zasięgnąć porady prawnej przed podjęciem jakichkolwiek kroków.

Erex Chen jest prawnikiem zajmującym się problematyką gospodarczą, specjalizującym się w inwestycjach zagranicznych, handlu międzynarodowym, prawie własności intelektualnej, prawie pracy, wizach, procesie sądowym i arbitrażu w Kancelarii Prawniczej V&T Law Firm w Szanghaju, posiadającej biura w Szanghaju, Pekinie i Shenzhen. E-mail: [email protected], Strona internetowa kancelarii prawniczej V&T Law Firm: http://www.vtlaw.cn

Andrzej Grzesik jest prawnikiem zajmującym się problematyką gospodarczą, specjalizującym się w nieruchomościach, inwestycjach zagranicznych, rozwiązywaniu sporów, międzynarodowym postępowaniu sądowym i arbitrażowym oraz w sprawach z zakresu handlu międzynarodowego, ze szczególnym uwzględnieniem stosunków polsko – azjatyckich. Pracuje w Kancelarii Prawniczej Magnusson w Warszawie, która posiada biura w Kopenhadze, Gothenburgu, Mińsku, Moskwie, Sztokholmie, Warszawie i Wrocławiu. E-mail: [email protected] Strona internetowa kancelarii prawniczej Magnusson: www.magnussonlaw.com

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Wzajemne uznawanie i wykonywanie orzeczeń zagranicznych w Polsce i Chinach Reviewed by on 23 sierpnia 2010 .

Uznawanie i wykonywanie zagranicznych orzeczeń sądowych i arbitrażowych jest jednym z podstawowych zagadnień międzynarodowego postępowania sądowego i arbitrażowego. Przepisy regulujące tę kwestię decydują czy w danym kraju wyrok wydany przez sąd obcego państwa odniesie jakikolwiek efekt. Jeżeli przepisy nie przewidywałyby możliwości uznania i wykonania wyroku obcego państwa, osoba zainteresowana musiałaby przeprowadzić ponownie całe postępowanie sądowe

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

komentarze 2

  • Może i pan Andrzej Grzesik jest tylko aplikantem adwokackim, ale dla mnie, jako ekonomisty ten artykuł daje sporo informacji podanych w stosunkowo uporządkowany sposób.
    Andrzej Mazurkiewicz

  • Czy Pan Andrzej Grzesik jest znawcą problematyki? NIE
    Jest aplikantem adwokackim, a sam tekst jest w większości tłumaczeniem z języka obcego.
    Na dodatek dość lakonicznym przedstawieniem problematyki.

Pozostaw odpowiedź