Japonia

Wpływ konfliktu o wyspy Sachalin i Kuryle na relacje japońsko-rosyjskie

W artykule tym przedstawię jakie znaczenie miał konflikt o wyspy Sachalin i Kuryle dla kształtowania się politycznych relacji japońsko-rosyjskich. Wstęp ten stanowi niejako punkt wyjścia do zrozumienia obecnej relacji politycznej obu państw oraz ich współpracy w zakresie polityki energetycznej i wymiany handlowej.

Opis Sachalinu i Wysp Kurylskich, ich znaczenie ekonomiczne i strategiczne

Sachalin jest wyspą znajdującą się na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji. Od Federacji Rosyjskiej oddziela go Cieśnina Tatarska, a od japońskiej wyspy Hokkaido dzieli go cieśnina La Perousa. Jest to górzysta (a na północy nizinna) wyspa o długości 948 km i powierzchni 76,4 tys. km2 . Wydobywa się na nim ropę naftową i gaz ziemny (rurociągi Ocha–Komsomolsk nad Amurem).[1] Pisząc o Sachalinie nie można nie wspomnieć o Wyspach Kurylskich. Stanowią one archipelag wysp wulkanicznych na Oceanie Spokojnym, a położone są między rosyjskim półwyspem Kamczatka, a japońską wyspą Hokkaido. W skład Wysp Kurylskich wchodzi ponad 30 większych i mniejszych wysp, które wraz z Sachalinem zalicza się do Obwodu Sachalińskiego.[2] Zarówno Sachalin jak i Kuryle stanowią obszar intensywnej działalności wulkanicznej (pacyficzny system Alpidów).[3] Przy tak niesprzyjających warunkach naturalnych mieszkańcy Kuryli żyją wyłącznie z łowiectwa oraz rybołówstwa, wykorzystując bogactwo stref przybrzeżnych.[4] W Sachalinie, podobnie jak i na Kurylach, dominuje łowiectwo (zwierząt futerkowych), a także przemysł drzewno-papierniczy i rybny.[5]

kuryle

Mapka pokazująca terytoria o które toczy się spór: Sachalin i Wyspy Kurylskie (źródło: http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/japan_ussr_rel88.jpg)

Od ponad połowy wieku wyspy, które dla Rosjan są Południowymi Kurylami, a dla Japonii stanowią Terytoria Północne, są najpoważniejszą przyczyną napięć pomiędzy Japonią a Rosją. Przedmiotem sporu są cztery duże wyspy: Kunashiri, Etorofu, Habomai, Shikotan, oraz parę mniejszych wysepek[6]. To właśnie z ich powodu Rosja i Japonia nie podpisały nadal traktatu pokojowego, który formalnie kończyłby stan wojny. Wydawać by się mogło, że we współczesnym świecie takie sytuacje nie powinny mieć miejsca. Dlaczego więc oba kraje ciągle nie są w stanie porozumieć się co do kilku wysp? Czemu żadna ze stron nie chce ustąpić? Czy nie jest tak, że konflikt, który przetrwał do dzisiejszych czasów ma już tylko znaczenie czysto symboliczne? Można oczywiście stwierdzić, że oba kraje nie chcą zrezygnować z walki o wyspy z powodów strategicznych i ekonomicznych.

Jeśli wziąć pod uwagę czynnik strategiczny, Kuryle są dla Rosjan ważne, ponieważ stanowią niejako barierę, która zamyka Morze Ochockie. Do 9 sierpnia 1945 roku były tam ważne japońskie instalacje wojskowe. Uniemożliwiały one bezproblemowy przepływ radzieckiej floty z portów znajdujących się na Dalekim Wschodzie na Pacyfik. Równie ważne znaczenie ma wyspa Etorofu, posiadająca głęboki i niezamarzający port. To właśnie z niego w grudniu 1941 roku wypłynęła w stronę Pearl Harbour flota japońska. Po 1945 roku Wyspy Kurylskie były dla Syberii i radzieckiego Dalekiego Wschodu ważnym miejscem strategicznym. Kanał Kunashiri do tej pory stanowi jedną z trzech dróg floty rosyjskiej na Pacyfik, a oprócz tego, na samej wyspie, jak i na wyspach Etorofu i Shikotan umiejscowione są m.in. bazy łodzi podwodnych o napędzie atomowym, czołgów, rakiet, helikopterów oraz samolotów.[7]

Nie bez znaczenia dla całego sporu jest także przyczyna ekonomiczna. O ile wyspy, o które toczy się spór nie mają dużego znaczenia gospodarczego, o tyle otaczające je wody są nadzwyczaj bogate w łowiska łososi. Dzięki połowom w tym miejscu państwo może powiększyć swój dochód o miliard dolarów rocznie.[8]

Sachalin i Kuryle- ich wpływ na kształtowanie się relacji rosyjsko-japońskich

Odpowiedź na pytanie kto pierwszy odkrył Sachalin i Wyspy Kurylskie wydaje się być niełatwa. Jedne źródła podają, że Wyspy Kurylskie odkryli i skolonizowali Rosjanie w XVI-XVII wieku.[9] Inne, że pierwszymi, którzy dokonali odkrycia tych wysp byli Japończycy.[10] Jeszcze inne przypisują odkrycie Sachalinu i Wysp Kurylskich Holendrowi M. de Vriesowi.[11]

Moim zdaniem najlepszą odpowiedź na pytanie: „Kto jako pierwszy odkrył sporne terytoria?” udziela David Rees w swojej książce „The Soviet Seizure of the Kuriles”. Autor pisze w niej, że po 1640r. małe grupy Holendrów, Rosjan i Japończyków przybyły na Wyspy Kurylskie z różnych stron świata i z różnych powodów. Rosjanie dotarli na Kuryle z Kamczatki w poszukiwaniu zwierzyny, Holendrzy przypłynęli z Jawy aby odnaleźć tzw. „złote wyspy” (które jak wierzono znajdowały się na północ od Japonii), zaś Japończycy pojawili się z Hokkaido by rozwijać kontakty handlowe z miejscową ludnością, którą stanowili Ajnowie. David Rees przytacza w swojej książce słowa Johna J. Stephana[12], który tak oto opisuje całą powyższą sytuację: „Nieświadomi swojej wzajemnej obecności, Holendrzy, Rosjanie i Japończycy dotarli na Wyspy Kurylskie w tak zaskakująco krótkich odstępach czasowych, że wytypowanie jednego ‘odkrywcy’ wydaje się być w tej sytuacji ryzykownym, jeśli nie bezowocnym zadaniem”.[13]

Rosyjskie źródła zwracają dodatkowo uwagę na fakt nie tyle samego odkrycia wysp, co na sposoby i cele które temu towarzyszyły. Jak już wyżej wspomniałam, Japończycy przybywając na wyspę dążyli przede wszystkim do nawiązania kontaktów handlowych, przy czym handel przebiegał dość aktywnie i obie strony traktowały siebie z szacunkiem. Zdarzało się nawet, że niektórzy Ajnowie byli zatrudniani przez Japończyków a następnie razem z nimi wracali na Hokkaido. Dla Rosjan zaś głównym celem był nie tyle handel, co przyłączenie tych terenów do swojego kraju.[14] Dla Ajnów oznaczałoby to płacenie daniny w naturze (przede wszystkim drogimi futrami), tzw. jasaku.[15] Należy zaznaczyć, że Rosjanie często spotykali się z niechęcią, oporem ze strony miejscowej ludności i stosowali wobec nich rozwiązania siłowe.

Nie bez znaczenia na losy wysp pozostał rezultat polityki okresu Tokugawy, która spowodowała odizolowanie się Japonii od reszty świata.[16] W 1640r. shogunat zamknął granice państwa przed obcokrajowcami.[17] Przez długie lata jakakolwiek próba wyjazdu za granicę karana była śmiercią.[18] Dla Japonii zaczął się okres izolacji (sakoku) trwającej ponad 200 lat.[19] I tak do XIX wieku, tj. do czasu pierwszej umowy między Japonią a Rosją, Sachalin i Wyspy Kurylskie uważane były za terytoria imperium rosyjskiego.[20]

Rosyjsko-japońskie negocjacje w XIX i XX wieku

Za przełom w rosyjsko-japońskich relacjach uważa się dzień 7 lutego 1855r. To właśnie wtedy obydwa państwa podpisały „Traktat z Shimody”, dzięki któremu Rosja i Japonia nawiązały oficjalne stosunki dyplomatyczne.[21][22] Traktat wprowadzał również wiele postanowień, a wszystko to opierało się na wzajemnym szacunku i zrozumieniu obydwu stron.[23] Ustalono, że trzy japońskie porty: Shimoda, Hakodate i Nagasaki zostaną otwarte dla rosyjskich statków.[24] Obywatele obydwu państw powinni być traktowani na równi i mieć takie same prawa. Strona japońska zezwoliła również na przebywanie rosyjskiego dyplomaty w jednym z japońskich miast od 1856r.[25] Traktat z Shimody zawierał także klauzulę, która po raz pierwszy formalnie określiła podział Kuryli między Japonię a Rosję. Zgodnie z artykułem 2 traktatu, granica między państwami miała przebiegać między wyspą Urup a Etorofu: wyspy leżące na północ od wytyczonej granicy miały należeć do Rosji, zaś te znajdujące się na południu, tj. Etorofu, Kunashiri, Shikotan oraz Habomai trafiły do Japonii.[26] Ustalono też, że Sachalin nie zostanie podzielony i będzie znajdować się pod protekcją obydwu państw (w związku z czym Rosja miała zlikwidować swoje bazy militarne w Ootomari w południowym Sachalinie).[27] Południowe Kuryle miały pozostać w posiadaniu Japonii aż do 1945r.[28], i chociaż Traktat z Shimody wyraźnie określał podział wysp, kwestia ta pozostaje „kością niezgody” do dnia dzisiejszego.[29]

Kolejnym przełomem w stosunkach rosyjsko-japońskich okazał się traktat podpisany 7 maja 1875r. w Petersburgu. Japonia zrezygnowała z wpływów na Sachalinie. W zamian dostała całe Kuryle: od Kunashiri na południu do Shimushu na północy[30] (co spowodowało, że droga na Ocean Spokojny została zamknięta dla Rosji).[31] Dodatkowe porozumienie podpisane dnia 22 sierpnia 1875r. pozwalało zachować miejscowej ludności Sachalinu i Kuryli prawa do „rybołówstwa i myślistwa” oraz prawa własności. Umożliwiało także aborygenom z wyżej wymieniowych terenów na zdecydowanie (w przeciągu trzech lat), któremu imperium chcą być „wierni” (musieli oni następnie przeprowadzić się do wybranego kraju).[32] Jest to kolejny układ, na podstawie którego Japończycy wysuwają swoje pretensje do Wysp Kurylskich.[33]

Pierwszy poważany kryzys w relacjach rosyjsko-japońskich spowodowany był rywalizacją o wpływy na chińskim rynku. Japonii nie spodobał się fakt uzyskania przez Rosję (dzięki łapówkom) zgody Chin na wybudowanie kolei transsyberyjskiej przez tereny Mandżurii, ponieważ obawiała się, że w znacznym stopniu ułatwi to Rosji gospodarczą penetrację Chin. Oprócz tego, mając poparcie Anglii i Stanów Zjednoczonych, żądała, aby Rosjanie wycofali swoje wojska z Mandżurii i uznali jej zwierzchnictwo nad Koreą.[34] Dnia 8 lutego 1904r. Japonia zaatakowała rosyjskie statki znajdujące się w Port Artur, rozpoczynając tym samą jego blokadę.[35] Wojnę japońsko-rosyjską zakończył podpisany 5 września 1905 r. traktat pokojowy w Portsmouth, USA. Rosja poniosła ewidentną porażkę, co spowodowało istotne osłabienie się jej pozycji na arenie międzynarodowej.[36] Zgodnie z ustaleniami traktatu Rosja przekazała Japonii Port Artur i południowy Sachalin oraz kolej w Mandżurii.[37] Rosjanie uznali także, iż Korea pozostaje rejonem wyłącznych wpływów Tokio oraz pozwolili Japończykom na połów ryb na rosyjskich wodach terytorialnych. W 1925r. bolszewicy ogłosili, że nie akceptują traktatu z Portsmouth.[38]

Istotne zmiany w kwestii przynależności wysp przyniosła II wojna światowa. Po jej wybuchu Japonia stanęła po stronie agresorów czego jednoznacznym dowodem był pakt berliński zawarty z Niemcami oraz Włochami 27 września 1940 r. Ustalał on podział świata między strony podpisujące umowę.[39] Na konferencji w Kairze, która odbyła się w 1943 r. Stany Zjednoczone oraz Wielka Brytania i Chiny zdecydowały, że należy pozbawić Japonię wysp, które zajęła od czasu I wojny światowej[40]. Ustalono również, że należy odebrać Japonii te terytoria, które zdobyła siłą.[41]

Kolejnym ciosem dla Japonii okazała się konferencja w Jałcie trwająca od 4 do 11 lutego 1945 r.[42] Roosevelt, Stalin i Churchill mieli na niej m.in. zadecydować na jakich warunkach Rosja wypowie wojnę Japonii i tym samym włączy się w trwającą już wojnę na Pacyfiku. Przedstawiciele trzech mocarstw postanowili, że w dwa lub trzy miesiące po tym jak Niemcy się poddadzą i zakończy się wojna w Europie, Związek Radziecki rozpocznie wojnę przeciwko Japonii na następujących warunkach:

1.      Zachowane zostaną wpływy radzieckie w Mongolii Zewnętrznej (Mongolskiej Republiki Ludowej);

2.      Dawne prawa Związku Radzieckiego naruszone przez zdradziecki atak Japonii w 1904r. zostaną przywrócone poprzez:

a.       zwrócenie południowej części Sachalinu wraz z należącymi do niego wyspami Związkowi Radzieckiemu;

b.      umiędzynarodowienie portu w Dairen oraz oddanie w dzierżawę Portu Arthur na bazę morską Związkowi Radzieckiemu;

c.       ustalenie, że wschodnia kolej chińska oraz południowa kolej mandżurska będą obsługiwane przez radziecko-chińską spółkę;

3.      Wyspy Kurylskie zostaną zwrócone Związkowi Radzieckiemu. Przedstawiciele trzech mocarstw zgodzili się, że powyższe żądania Związku Radzieckiego zostaną spełnione po zwycięstwie nad Japonią.[43]

Dla niektórych zaskakujące może być to, z jaką łatwością Roosevelt zgodził się na żądania Stalina. Wielu historyków jest zdania, iż był on przekonany, że zarówno południowy Sachalin, jak i Wyspy Kurylskie zostały przejęte przez Japonię w wyniku wojny z 1904 r. i że Związek Radziecki próbuje tym sposobem jedynie odzyskać swoje utracone terytoria.[44] Nie zdawał on sobie sprawy, że tereny te nie zostały zabrane przez Japończyków w wyniku „agresji i chciwości”.[45]

W lipcu 1945 r. odbyła się konferencja w Poczdamie, na której zadecydowano, że decyzje podjęte w Kairze w 1943r. będą wiążące. Dla Japonii oznaczało to ograniczenie jej terytorium do 4 głównych wysp i wysepek, które wskazane zostaną przez aliantów. Co ciekawe nie poruszono kwestii Wysp Kurylskich.[46]

Kiedy 15 sierpnia 1945 r. Japonia ogłosiła kapitulację, władzę nad Kurylami przejęły wojska radzieckie. Wyspy przyłączono do Związku Radzieckiego w lutym 1946 r., zaś do 1949 r. wysiedlono całą mieszkającą tam ludność.[47]

Japonia i Związek Radziecki miały szansę zakończyć swój spór podpisując 8 września 1951 r. traktat pokojowy na konferencji w San Francisco. Niestety, jedyne pokojowe porozumienie Japonia podpisała z aliantami, zrzekając się wtedy oficjalnie praw do wyspy Sachalin oraz całych Kuryli. Wydawać by się mogło, że taka sytuacja rozwiązuje problem, jednak na przeszkodzie stanęły dwa czynniki:

1.      Traktat nie został podpisany przez ZSRR

2.      Japonia twierdziła, że wyspy Shikotan, Habomai, Iturup i Kunashiri nie wchodzą w skład wysp archipelagu kurylskiego, dlatego też nie mogła stracić do nich prawa.[48]

W 1956 r. pojawiła się kolejna okazja do rozwiązania konfliktu, bowiem ZSRR i Japonia stanęły przed szansą zakończenia trwającego stanu wojny i ponownego nawiązania stosunków dyplomatycznych podpisując traktat pokojowy. Początkowo Japonia żądała zwrotu całych Kuryli i południowego Sachalinu, jednak z biegiem czasu jej roszczenia ograniczyły się do południowych Kuryli. Związek Radziecki był zaś skłonny oddać jedynie dwie wyspy: Shikotan oraz Habomai. O statusie Iturupu i Kunashiri miano zdecydować w trakcie późniejszych negocjacji. Ustalenia te nigdy jednak nie zostały zrealizowane, a traktatu pokojowego nie podpisano do dziś.[49][50]

Główną przyczyną niepowodzenia uregulowania stosunków rosyjsko-japońskich upatruje się w deklaracji bezpieczeństwa, którą Japonia podpisała 10 stycznia 1960r. ze Stanami Zjednoczonymi. Na jej mocy udostępniono Amerykanom terytorium japońskie, na którym mogli rozmieszczać swoje bazy wojskowe. Związek Radziecki stwierdził, że powyższy dokument jest skierowany przeciw niemu (w związku z czym może zagrażać jego bezpieczeństwu). Dlatego też ogłosił, że nie zamierza oddawać Wysp Kurylskich Japonii, ponieważ przyczyniłoby się to do zwiększenia obszaru działań wojsk amerykańskich (a na to ZSRR nie mógł pozwolić).[51]

Wydarzenia, które miały miejsce na początku lat 60-tych spowodowały, że spór został niejako „zamrożony”. Wyspy o które toczył się konflikt pozostały pod zwierzchnictwem Związku Radzieckiego, a relacje między obiema stronami konfliktu znacznie się ograniczyły.[52]

W 1975 r. ZSRR wyszedł z propozycją zawarcia „układu o przyjaźni i stosunkach dobrosąsiedzkich”, który poprawiłby stosunki polityczne między państwami. Układ ten miałby jedynie ‘odłożyć w czasie’ podpisanie traktatu pokojowego.[53]

W 1976 r. ZSRR zadeklarował, że odda Japonii dwie wyspy: Habomai oraz Shikotan jak tylko podpisany zostanie powyższy dokument. Rząd japoński odrzucił jednak tę propozycję, ponieważ był przekonany, że podpisanie tego układu odłoży rozwiązanie kwestii spornych wysp w nieokreśloną przyszłość.[54]

Kiedy w 1991 r. nastąpił upadek ZSRR, sytuacja wielu Rosjan żyjących na czterech wyspach: Kunashiri, Etorofu, Habomai i Shikotan uległa znacznemu pogorszeniu. W zaistniałej sytuacji rząd japoński od 1992 r. udziela humanitarnego wsparcia mieszkańcom powyższych wysp. Całkowita kwota pomocy udzielonej przez Japonię do 2004 r. wynosi 8 904 000 000 jenów.[55] Nie można więc nie zgodzić się z faktem, iż Japonii nie jest obojętny los ludzi zamieszkujących sporne terytoria i że pragnie nawiązania z Rosją przyjacielskich relacji.

Dwa lata po upadku Związku Radzieckiego, w październiku 1993 r. przedstawiciele Rosji i Japonii podpisali „deklarację tokijską”, która stanowiła, że:

  • Rosja jest sukcesorem i kontynuatorem Związku Radzieckiego, w związku z czym będzie przestrzegać umów zawartych między ZSRR i Japonią,
  • konflikt o wyspy rozwiązany zostanie w oparciu o fakty prawne oraz historyczne.[56]

W 1997 i 1998 roku odbyły się tzw. „szczyty bez krawatów” z udziałem prezydenta Rosji Borysa Jelcyna i premiera Japonii Ryutaro Hashimoto. W czasie pierwszego spotkania przedstawiciele obu państw zdecydowali o przyjęciu:

  • planu mającego za zadanie promować inwestycje japońskie w Federacji Rosyjskiej,
  • wytycznych mających pomóc w zawarciu układu pokojowego do 2000r.[57]

Podczas drugiego szczytu Hashimoto chciał, aby Kuryle uznane zostały przez Rosję za część Japonii, zaś rzeczywisty transfer wysp odbyłby się w ‘nieokreślonej’ przyszłości, jednak i ten pomysł nie spotkał się z akceptacją Moskwy.[58]

Strona japońska z pewnością nie była zachwycona takim obrotem sprawy, a przecież zrobiła wiele dla poprawy relacji z Rosją:

  • W lipcu 1997 r. Moskwa dostała od Japonii 800 mln dolarów na ustabilizowanie gospodarki, później zaś przyznano jej kredyty o łącznej sumie 1,5 mld dolarów,
  • Rosja stała się członkiem APEC (Forum Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku) w 1998 r. dzięki Japonii.[59]

Rosyjsko-japońskie relacje na początku XXI wieku

Po objęciu urzędu prezydenta Federacji Rosyjskiej przez Władimira Putina w 2000r. stanowisko Rosji w kwestii wysp uległo zasadniczej zmianie: Putin zaproponował, że zwróci jedynie Shikotan i Habomai, na co nie zgodziła się strona japońska.[60]

Po tym wydarzeniu w relacjach rosyjsko-japońskich nie zmieniło się wiele. Można nawet stwierdzić, że państwa znajdują się ciągle na tym samym etapie – negocjacji warunków traktatu pokojowego.

W marcu 2001 r. doszło do spotkania premiera Japonii Mori Yoshiro z prezydentem Rosji Władimirem Putinem na którym podpisano „irkucką deklarację”. Ustalono na nim, że deklaracja z 1956 r. (której w 1960r. ZSRR praktycznie nie chciał przestrzegać) będzie podstawowym dokumentem[61], na mocy którego rozpoczną się negocjacje w sprawie przyszłego traktatu pokojowego. Obie strony były zgodne co do  konieczności podpisania wyżej wspomnianego traktatu i rozumiały, że możliwe to będzie dopiero po rozwiązaniu kwestii spornych wysp.[62]

W 2003 r. podczas wizyty premiera Japonii w Rosji, przyjęto „japońsko-rosyjski plan działania”, który obejmował m.in. sześć głównych celów:

1.      Pogłębienie dialogu politycznego,

2.      Negocjacje w sprawie traktatu pokojowego,

3.      Współpracę na arenie międzynarodowej,

4.      Współpracę w sferze handlowo-ekonomicznej,

5.      Rozwinięcie współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony prawnej,

6.      Rozwinięcie współpracy kulturalnej i wymiany między obywatelami obu państw.[63]

Ponadto w planie tym wymieniono trzy dokumenty, na podstawie których prowadzone będą przyszłe negocjacje rosyjsko-japońskie, których celem ostatecznym będzie podpisanie traktatu pokojowego: „wspólną deklarację” ZSRR i Japonii z 1956 r., „tokijską deklarację” z 1993 r. oraz „irkucką deklarację” z 2001 r.[64]

Podczas wizyty prezydenta Rosji w Japonii w 2005 r., przedstawiciele obu państw uzgodnili, że należy kontynuować podejmowane wcześniej negocjacje mające zbliżyć oba państwa do rozwiązania problemu Terytoriów Północnych.[65]

W czasie trwania Forum Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku w 2006r. Władimir Putin oraz ówczesny premier Japonii Shinzo Abe jednomyślnie stwierdzili, iż należy dążyć do zbudowania między państwami „partnerstwa opierającego się na wzajemnych interesach strategicznych” i w dalszym ciągu starać się rozwiązać istniejący spór.[66]

W 2007r. podczas trwania szczytów G-8 i APEC, odbyły się japońsko-rosyjskie spotkania, w rezultacie których nie ustalono tak naprawdę nic nowego – Rosja i Japonia jednomyślnie stwierdziły, że negocjacje w kwestii czterech wysp powinny być coraz bardziej zaawansowane.[67]

Patrząc na relacje rosyjsko-japońskie z perspektywy czasu wydaje się, że Japonię i Rosję czeka długa droga do przejścia, zanim oba kraje ostatecznie podpiszą traktat pokojowy, który raz na zawsze zakończyłby stan wojny między nimi. Szczególnie, że spotkanie między premierem Japonii Taro Aso i premierem Rosji Władimirem Putinem, które miało miejsce 12 maja 2009r. po raz kolejny zakończyło się „życzeniami” obu stron, aby rosyjsko-japońskie relacje przeszły na wyższy poziom.[68]

Elżbieta Korzeniowska jest absolwentką studiów licencjackich na europeistyce wschodniosłowiańskiej, na Wydziale Lingwistyki Stosowanej UW. Obecnie jest studentką europeistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Publikowany tekst dotyczący zagadnienia słabo rozpoznanego w polskiej literaturze przedmiotu jest fragmentem pracy dyplomowej pod kierunkiem dr Waldemara Kozioła z Zakładu Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych wydziału Zarządzania.


[1] http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3970941, dn. 26.04.2010r.

[2] http://www.psz.pl/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=7497, dn. 26.04.2010r.

[3] http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=4575234, dn. 26.04.2010r.

[4] http://www.psz.pl/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=7497, dn. 2.05.2010r.

[5] http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3970941, dn. 2.05.2010r.

[6] Wyspy na północ od Japonii, które cesarstwo straciło po 20 września 1945 r. na rzecz Związku Radzieckiego, określane były mianem „Terytoriów Północnych” (jap. Hoppo Ryodo). Początkowo zaliczano do nich Kuryle, Shikotan, Habomai i południowy Sachalin. Dopiero na początku lat ’60 rząd japoński postanowił dokładniej sprecyzować termin „Terytoria Północne”, zaliczając do niego dwie wyspy południowych Kuryli: Kunashiri i Etorofu, oraz wyspy Shikotan i Habomai- źródło: Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. X

[7] http://pbryzi.fm.interia.pl/W/Japros.htm, dn. 25.04.2010r.

[8] tamże

[9] http://www.rosjapl.info/rosja/historia/spor_o_kuryle.php, 2.05.2010r.

[10] http://www.kuriles.ru/?div=9&id=64, dn. 2.05.2010r.

[11] Według informacji ze strony: http://www.kuriles.ru/?div=9&id=51, to właśnie on w 1643r. zobaczył wyspy Kunashiri i Etorofu, a zatrzymać postanowił się na wyspie Urup.- dn. 2.05.2010r.

[12] profesor historii na University of Hawai’i, autor książki „The Kuril Islands: Russo-Japanese Frontier in the Pacific” wydanej w 1974r.

[13] Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 6

[14] http://www.kuriles.ru/?div=9&id=64, dn. 2.05.2010r.

[15] http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3917119, dn. 2.05.2010r.

[16] http://www.kuriles.ru/?div=9&id=64, dn. 2.05.2010r.

[17] dozwolone były jedynie ograniczone kontakty z Chinami i Holandią- http://piotr-kuras.w.interia.pl/kaja_jap_eseje.htm#1.1.OkresTokugawa, dn. 2.05.2010r.

[18] http://www.kuriles.ru/?div=9&id=64, dn. 2.05.2010r.

[19] http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=4270156, dn. 2.05.2010r.

[20] http://www.kuriles.ru/?div=9&id=64, dn. 2.05.2010r.

[21] http://www.kuriles.ru/?div=9&id=65, dn. 3.05.2010r.

[22] uważa się również, że traktaty podpisane w latach 1854-1855 zakończyły okres japońskiej izolacji- Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 14

[23] http://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Shimoda, dn. 3.05.2010r.

[24] Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 14

[25] http://www.kuriles.ru/?div=9&id=65, dn. 3.05.2010r.

[26] Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 14

[27] http://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Shimoda, dn. 3.05.2010r.

[28] Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 14

[29] http://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Shimoda, dn. 3.05.2010r.

[30] Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 20

[31] http://pbryzi.fm.interia.pl/W/Japros.htm#_Toc1525380, dn. 3.05.2010r.

[32] w tamtym czasie na wszystkich Wyspach Kurylskich mieszkało zaledwie 1000 Ajnów- Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 20

[33] http://pbryzi.fm.interia.pl/W/Japros.htm#_Toc1525380, dn. 3.05.2010r.

[34] http://www.psz.pl/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=7497, dn. 3.05.2010r.

[35] http://en.wikipedia.org/wiki/Russo-Japanese_War, dn. 3.05.2010r.

[36] http://www.psz.pl/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=7497, dn. 3.05.2010r.

[37] http://www.rosjapl.info/rosja/historia/spor_o_kuryle.php, dn. 3.05.2010r.

[38] http://www.psz.pl/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=7497, dn. 3.05.2010r.

[39] http://piotr-kuras.w.interia.pl/kaja_jap_eseje.htm#1.4.OkresWojnyIOkupacji, dn. 5.05.2010r.

[40] Powodem takiej decyzji było to, iż Japonia walczyła u boku hitlerowskich Niemiec- http://www.rosjapl.info/rosja/historia/spor_o_kuryle.php, dn. 5.05.2010r.

[41] tamże

[42] Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 61

[43] Hasegawa Tsuyoshi, 1998, The northern Territories dispute and russo-japanese relations, Volume 1, Between war and peace, 1697-1985,  by the Regents of the University of California, s. 49

[44] Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 61

[45] Hasegawa Tsuyoshi, 1998, The northern Territories dispute and russo-japanese relations, Volume 1, Between war and peace, 1697-1985,  by the Regents of the University of California, s. 50

[46] http://www.rosjapl.info/rosja/historia/spor_o_kuryle.php, dn. 5.05.2010r.

[47] http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Japonia,stosunki_dwustronne,Rosja, dn. 5.05.2010r.

[48] http://www.rosjapl.info/rosja/historia/spor_o_kuryle.php, dn. 5.05.2010r.

[49] http://pbryzi.fm.interia.pl/W/Japros.htm#_Toc1525380, dn. 5.05.2010r.

[50] skończyło się jedynie na podpisaniu przez ZSRR i Japonię dn. 19 października 1956r. „wspólnej deklaracji”, która przewidywała zakończenie  stanu wojny i wznowienie stosunków dyplomatycznych pomiędzy dwoma krajami- Rees David, 1985, The Soviet Seizure of the Kuriles, Praeger Publishers, New York, s. 113

[51] http://www.rosjapl.info/rosja/historia/spor_o_kuryle.php, dn. 6.05.2010r

[52] tamże

[53] http://pbryzi.fm.interia.pl/W/Japros.htm#_Toc1525380, dn. 6.05.2010r.

[54] tamże

[55] http://www.ru.emb-japan.go.jp/RELATIONSHIP/COOPERATE/HELP/fourisl.html, dn. 7.05.2010r.

[56] http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Japonia,stosunki_dwustronne,Rosja, dn. 6.05.2010r.

[57] tamże

[58] tamże

[59] http://pbryzi.fm.interia.pl/W/Japros.htm#_Toc1525380, dn. 6.05.2010r.

[60] http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Japonia,stosunki_dwustronne,Rosja, dn. 6.05.2010r.

[61] została pisemnie potwierdzona moc prawna tegoż dokumentu- http://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/territory/pamphlet_r.pdf, dn. 6.05.2010r.

[62] rozwiązanie sporu o Terytoria Północne miało nastąpić na podstawie „deklaracji tokijskiej” z 1993r.- tamże

[63] http://www.ru.emb-japan.go.jp/RELATIONSHIP/HISTORY/since2000.html, dn. 6.05.2010r.

[64] http://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/territory/pamphlet_r.pdf, dn. 6.05.2010r.

[65] tamże

[66] tamże

[67] tamże

[68] premier Japonii uważa bowiem, że aby relacje faktycznie „przeszły na wyższy poziom”, należy rozwiązać spór o Terytoria Północne. W odpowiedzi premier Putin zakomunikował, że choć niektórzy ludzie w Rosji chcieliby ten problem pozostawić nierozwiązanym, on na to nie pozwoli. Nie padła jednak żadna konkretna data podpisania traktatu pokojowego- http://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/meet0905.html,

dn. 20.05.2010r.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Wpływ konfliktu o wyspy Sachalin i Kuryle na relacje japońsko-rosyjskie Reviewed by on 20 października 2010 .

W artykule tym przedstawię jakie znaczenie miał konflikt o wyspy Sachalin i Kuryle dla kształtowania się politycznych relacji japońsko-rosyjskich. Wstęp ten stanowi niejako punkt wyjścia do zrozumienia obecnej relacji politycznej obu państw oraz ich współpracy w zakresie polityki energetycznej i wymiany handlowej. Opis Sachalinu i Wysp Kurylskich, ich znaczenie ekonomiczne i strategiczne Sachalin jest wyspą

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

komentarze 2

  • Wojciech Tomaszewski

    Czytałem kiedyś interesującą notatkę prasową na temat zachowania mieszkańców
    Wysp Kurylskich po upadku ZSRR,. Wraz ze znacznym pogorszeniem warunków życiowych zaczęli marzyć przyłączeniu się do Japonii. Kiedy zjawiła się tam jakaś
    firma japońska i zobaczyli jak Japończycy pracują, że nie upijają się, nie obijają się, że każdy papierek jest podnoszony, to przeszła im ochota na zostanie obywatelami
    Nipponu. Woleli pozostać homo sovieticus.

    • Nic dodać nic ująć, Panie Wojciechu! Osobiście nie znam dwóch innych sąsiadujących ze sobą obszarów tak różnych mentalnie i cywilizacyjnie jak wschodnie rubieże Rosji i Japonia. Może jedynie Korea Pn. i Pd….
      Przed II wojną światową na Kurylach istniało kilkaset prosperujących prywatnych japońskich gospodarstw zajmujących się rolnictwem i rybołówstwem. Po II wojnie w ich miejsce powstało kilkanaście rolniczo-rybackich kołchozów, w których obywatele „radzieckiego raju” w czasie wolnym od picia „spirytu” zajmowali się niezbyt intensywną pracą – ot tak, żeby do garnka było co włożyć i żeby lokalny sekretarz partii (sam zresztą nadzorowany przez centralę w Moskwie) się nie czepiał.
      Dziś, jako że młódź woli bardziej perspektywiczne życie w Moskwie, a już przynajmniej we Władywostoku lub Chabarowsku, więc na miejscu pozostali głównie starcy, nałogowi pijacy oraz pogranicznicy. W efekcie Kuryle są obecnie pogrążone w kompletnym marazmie wypełnianym tylko łowieniem ryb i kolejnymi szklankami bimbru. A nielicznymi turystami, którzy tu zaglądają, są niemal wyłącznie Japończycy, których wyrafinowane kamery i lustrzanki cyfrowe przekraczają wartością dorobek niejednego kołchoźniczego żywota. Owi Japończycy swoją obecnością dają poczucie innego, nowoczesnego, zorganizowanego świata. Jednocześnie sami zabierają do domu obraz cywilizacyjnej zapaści, jaką zgotowało Kurylom bycie częścią Rosji…

Pozostaw odpowiedź