Chiny news

Tybet – w cieniu Pekinu

Tybet był zawsze wolny na tyle, na ile jego sąsiedzi byli słabi. Podbijany przez Chińczyków i Mongołów wyzwalał się, gdy tylko ich państwa rozpadały się pod wpływem walk wewnętrznych. W 1950 r. chińscy komuniści podbili Tybet i zaczęli wszelkimi sposobami niszczyć jego kulturę i religię. Bez pomocy świata naród tybetański utraci swoją tożsamość i zniknie.
Królestwo Tybetańskie powstało niewiele później po najstarszych dających się precyzyjnie datować zdarzeniach politycznych na mapie Azji Środkowej. Wiadomo, że już w 608 r. n.e. Królestwo nawiązało stosunki dyplomatyczne z Cesarstwem Chińskim. W VII w. królestwo przekształciło się w imperium, a jego cesarz – Songtsän Gampo – zaprosił do swojego kraju buddyjskich mnichów, co z czasem zaowocowało rozprzestrzenieniem się tej właśnie religii w całej Azji Środkowej. Imperium Tybetańskie rozrastało się w kolejnych wiekach. Do IX w. objęło nie tylko ziemie tybetańskie, ale także dzisiejszą Birmę i Kirgizję, a częściowo Uzbekistan, Turkmenię i Kazachstan. Swoimi wpływami i poprzez armię kontrolowało nawet fragmenty wschodnich Indii oraz Mongolię.
Od początku Tybet znalazł się w konflikcie z odmiennymi kulturowo, językowo i religijnie Chinami i wielokrotnie oba cesarstwa ścierały się na polach bitew. Jednak Imperium Tybetańskie rozpadło się nie na skutek walk zewnętrznych, ale decyzji cesarza. W 842 r. cesarz Langdarma podzielił je miedzy synów. Zjednoczenia dokonali dopiero cztery wieki później Mongołowie, podbijając Tybet. Pod ich kontrolą Tybet pozostawał przez kolejne pół tysiąclecia.
Na przełomie XIV i XV w. powstała szkoła buddyjska Gelugpa, czyli tzw. Żółte Czapki (od nakryć głowy mnichów). Żółte Czapki stopniowo rosły w siłę, a dominację w Tybecie uzyskały, wchodząc w sojusz z mongolskich chanem Altajem, którego uznali za wcielenie wielkiego chana Kubilaja – podczas gdy Sonam Gyatso, III Dalajlama (przywódca duchowy szkoły), miał być reinkarnacją mnicha, który Kubilaja nawrócił na buddyzm.
W 1601 r. we wnuku chana mnisi rozpoznali IV Dalajlamę, co wzmocniło więzi tybetańsko-mongolskie. W ciągu pół wieku Mongołowie w tej części Azji przeszli na buddyzm w szkole Gelugpa. Kolejny dalajlama, Lozang Gyatso, dokończył dzieło – scentralizował władzę i zmarginalizował inne szkoły buddyjskie w Tybecie. Tybet stał się teokracją – władza polityczna, administracyjna i religijna była w rękach mnichów.
Siła Mongołów słabła, a Chiny na powrót stały się największą regionalną potęgą.
Historycy chińscy uważają, że już w połowie XVIII w. Tybet znalazł się pod kontrolą Cesarstwa Chińskiego, a ambanowie – chińscy urzędnicy wysłani z Pekinu – byli właściwie gubernatorami Tybetu. Faktem jest, że związek Tybetu z Chinami dawał obu stronom korzyści – Cesarstwo rozszerzało strefę wpływów, a Tybet zyskał protektora, który przychylnie traktował rozprzestrzenianie się lamaizmu. Nie płacił przy tym podatków ani danin na rzecz Chin.
Faktem jest, że podrzędność Tybetu wobec Chin rosła lub malała w zależności od siły Pekinu. Kryzys Chin oznaczał, że jego wysłannicy byli figurantami, a gdy Cesarstwo odzyskiwało siły, wzmacniało kontrolę nad Tybetem – także tą militarną. Przykładowo, na przełomie XVIII i XIX w. Chińczycy wymusili na Lhasie, stolicy Tybetu, zmianę systemu wyboru kolejnych dalajlamów. X, XI i XII przywódcy Tybetu zostali wybrani przez losowanie. Pekin okresowo zatwierdzał wybór dalajlamy i panczenlamy (drugi lama w hierarchii) lub nawet wskazywał jednego z kandydatów spośród grupy wybranej przez mnichów.
W czasie dominacji nad Tybetem Chińczycy dokonali jego podziału. Wschodnią, bardziej atrakcyjną rolniczo część, czyli region Amdo i część regionu Kham, włączyli w struktury państwa chińskiego i zasiedlali chińskimi osadnikami. Ponieważ później tą praktykę kontynuowały komunistyczne władze Chin, Tybetańczycy stanowią tam etniczną mniejszość.
źródło: wp.pl

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Tybet – w cieniu Pekinu Reviewed by on 20 marca 2009 .

Tybet był zawsze wolny na tyle, na ile jego sąsiedzi byli słabi. Podbijany przez Chińczyków i Mongołów wyzwalał się, gdy tylko ich państwa rozpadały się pod wpływem walk wewnętrznych. W 1950 r. chińscy komuniści podbili Tybet i zaczęli wszelkimi sposobami niszczyć jego kulturę i religię. Bez pomocy świata naród tybetański utraci swoją tożsamość i zniknie.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź