Artykuły,Publicystyka

T. Burdzik: Hidżab w Indonezji – między modą a religią

Źródło: Tomasz Burdzik

Kwestia hidżabu ostatnimi dniami przetoczyła się na czołówkach serwisów informacyjnych całego świata, gdy firma Mattel, znana z produkcji kultowych lalek Barbie, wprowadziła na rynek lalkę noszącą hidżab. W kontekście zainteresowania kwestią hidżabu spowodowanego promocją nowego produktu, warto zwrócić uwagę na miejsce hidżabu w kraju o najludniejszej populacji muzułmanów, czyli Indonezji.

W zamyśle, Barbie w hidżabie dedykowana jest amerykańskiej zawodniczce wyznania muzułmańskiego, Ibithaj Muhammad.  Decyzja firmy Mattel stała się przedmiotem dyskusji, zarówno aplauzu, jak również krytyki.

Hidżab jest dla jednych symbolem tradycji, dla innych symbolem opresji kulturowej.  Jednocześnie, nie sposób nie zauważyć wzrostu znaczenia konsumentów muzułmańskich, którzy poprzez swoje wybory, mające w zamierzeniu łączyć wierność tradycji oraz podążanie za nowoczesnością, w znaczący sposób swoimi preferencjami determinują dotychczasowych rynek produktów. Szczególnie widoczne jest to w segmencie odzieżowym dedykowanym dla kobiet. Hidżab (dżilbab) jest najbardziej wymownym świadectwem dostrzegania potrzeb tej grupy konsumentów.

Społeczeństwo indonezyjskie podąża za dominującymi trendami, ulegając postępującej islamizacji, przejawiającej się m.in. w ubiorze kobiet, gdzie hidżab stał się powszechnie uznawanym wyznacznikiem i symbolem religijności muzułmańskiej kobiety. Hidżab przeszedł ewolucję stylu – od prostej chusty, aż po wysublimowany materiał, który zamiast ukrywać kobiecość, stał się elementem ubioru podkreślającym styl. Również na targach mody, m.in. Indonesia Fashion Week, hidżab jest kluczowym punktem pokazów mody.

Hidżab nie był powszechny w użytku w Indonezji aż do irańskiej rewolucji islamskiej z 1979 r., inspirującej muzułmanów na całym świecie do uzewnętrznienia swojej religii. W indonezyjskim islamie nie było tradycji zakrywania się przez kobiety, jedynie starsze kobiety zakrywały się po odbyciu hadżdżu.

Aż do upadku rządu prezydenta Suharto, można mówić o stosunkowo neutralnym podejściu do kwestii ubioru, analogicznym jak na Zachodzie. W ówczesnym  społeczeństwie panowała większa swoboda  obyczajowa – kobiety mogły śmiało być w strojach kąpielowych na plaży, również codzienne ubrania bardziej eksponowały ciało, nie budząc przy tym niezdrowych kontrowersji, jak ma to miejsce obecnie.  Po kryzysie społeczno-politycznym spowodowanym zmianami ustrojowymi, nastąpiła postępująca islamizacja, rugująca dotychczasowe przejawy zachowania, wcześniej uważane za normalne, a które wraz z rygoryzmem muzułmańskim zaczęły być uważane za nieodpowiednie.

Mimo że Koran zarówno za rządów Suharto, jak również obecnie, niemal 20 lat po upadku reżimu, jest taki sam, to nieunikniona jest zmiana interpretowania religii w zależności od warunków społeczno-politycznych, kształtujących społeczeństwo. Instrumentalizacja islamu w Indonezji jest oczywistością, zaś hidżab na stałe wpisał się w element dyskursu tożsamościowego, czego świadectwem mogły być wybory prezydenckie z 2009 r., gdzie kwestia noszenia hidżabu odgrywała znaczącą rolę w budowaniu wizerunku politycznego.

Indonezyjski rynek dostrzegł fakt, iż kobiety – szczególnie zamożne – chcą jednocześnie podążać za aktualnymi trendami mody, a zarazem dawać świadectwo (chociaż pozorne) swojej religijności. Dlaczego mowa o „pozornej religijności”? Trudno zgodzić się z opinią, jakoby samo noszenie hidżabu było wskaźnikiem religijności danej kobiety.

Na indonezyjskich ulicach da się zauważyć kobiety, które nosząc hidżab, jednocześnie ubierają obcisłe bluzki czy też spodnie, podkreślając swoje kobiece kształty (chętni znajdą potwierdzenie tych słów w postaci tzw. zdjęć jilboobs), co nijak ma się do pierwotnej idei noszenia hidżabu. Same Indonezyjki, nierzadko w mediach społecznościowych prezentują siebie raz w hidżabie, zazwyczaj w czasie uroczystości rodzinnych, raz nie. Sytuacja nie powoduje jakichkolwiek kontrowersji w społeczeństwie o dominującej populacji muzułmanów, które nieskore jest do krytyki przedstawicieli własnej religii.

Hidżab może być w Indonezji sposobem na popularność – albo jej utratę.

Pierwszym przykładem jest zespół metalowy Voice of Baceprot (VoB), złożony z indonezyjskich nastolatek, które w czasie występów noszą hidżaby. Zespół wywołał kontrowersje poprzez przełamanie dotychczasowych społecznych konwencji, wedle których wizerunek zespołu naruszał tradycyjne postrzeganie roli kobiety, jednak mimo to grupa nadal działa.

Zgoła odmiennie sytuacja przedstawia się w przypadku indonezyjskiej aktorki oraz celebrytki, Riny Nose, której osobista decyzja o porzuceniu noszenia hidżabu zbiegła się z debiutem muzułmańskiej Barbie. Wybór Nose spotkał się z liczną krytyką internautów oraz stał się przedmiotem dyskusji w mediach.

Jak widać, pozornie niepozorna kwestia ubioru, jakim jest hidżab, w istocie odgrywa znacząca rolę, zarówno w kontekście biznesowym, mając na uwadze wielomilionową rzeszę potencjalnych odbiorców, jak również w kontekście społeczno-religijnym, służąc budowaniu wizerunku oraz będąc narzędziem dyskursu politycznego.

 

Opracowanie: Tomasz Burdzik

Udostępnij:
  • 11
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    11
    Udostępnienia
T. Burdzik: Hidżab w Indonezji – między modą a religią Reviewed by on 25 listopada 2017 .

Kwestia hidżabu ostatnimi dniami przetoczyła się na czołówkach serwisów informacyjnych całego świata, gdy firma Mattel, znana z produkcji kultowych lalek Barbie, wprowadziła na rynek lalkę noszącą hidżab. W kontekście zainteresowania kwestią hidżabu spowodowanego promocją nowego produktu, warto zwrócić uwagę na miejsce hidżabu w kraju o najludniejszej populacji muzułmanów, czyli Indonezji. W zamyśle, Barbie w hidżabie

Udostępnij:
  • 11
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    11
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Pozostaw odpowiedź