Japonia news,Spotkania CSPA,Wydarzenia i zapowiedzi

Spotkania CSPA: Dr Robert Bajek, Zarządzanie kryzysowe w Japonii i Nowej Zelandii

bajek21 czerwca 2010 roku odbyło się zorganizowane przez CSPA i Instytut Sobieskiego spotkanie z dr. Robertem Bajkiem, socjologiem i doktorem uniwersytetu w japońskim Kyoto. Spotkanie poświęcone było zagadnieniom związanym z zarządzaniem ryzykiem katastrof naturalnych w społecznościach lokalnych na przykładzie Japonii i Nowej Zelandii.*

Dr Bajek w swej analizie zwrócił uwagę na różnice kulturowe między oboma krajami. Nowozelandczycy, podobnie jak my i cały świat zachodni, żyją w kulturze indywidualistycznej. W kulturach Dalekiego Wschodu, w tym oczywiście w japońskiej, występuje przewaga myślenia kolektywistycznego. Istotna jest również koncentracja Japończyków na dążeniu do równowagi w opisie rzeczywistości.

Czynniki kulturowe wpływają na sposób reagowania ludzi na nadchodzące i potencjalne zagrożenia naturalne, takie jak trzęsienia ziemi czy powodzie. Na świecie obserwuje się zmianę myślenia na temat postępowania wobec katastrof. Coraz większy nacisk kładziony jest na zapobieganie tragicznym następstwom kataklizmów (działania proaktywne zarządzanie ryzykiem), niż na planowanie działań wdrażanych dopiero wtedy, gdy dojdzie do katastrofy (skupienie się na zarządzaniu kryzysowym).

Celem badań było ustalenie, czy czynniki wpływające na skłonność jednostek do podejmowania działań prewencyjnych są uniwersalne, czy też różne w różnych kulturach. Dr Bajek wyróżnia je na trzech poziomach: indywidualnym, na poziomie społeczności lokalnych, oraz w szerszym otoczeniu instytucjonalnym.

Na poziomie indywidualnym występują dwie sprzeczne postawy: przekonanie, że da się coś zrobić, by uniknąć tragicznych skutków katastrof, z drugiej strony mamy do czynienia z postawą biernej akceptacji tragicznego położenia („i tak nic nie zdziałamy, by zapobiec trzęsieniu, więc pozostaje czekać na rozwój wypadków”). Społecznościom lokalnym potrzebne są zaś umiejętność identyfikowania potrzeb i formułowania planów, jak również aktywny udział obywateli w życiu społeczności.

Zaufanie obywateli do instytucji państwowych (agencji zarządzania ryzykiem itp) jest kluczowym czynnikiem mogącym wpłynąć na chęć podjęcia przez jednostki działań prewencyjnych. W przypadku, braku zaufania do instytucji państwowych, jednostki nie będą skłonne do poddania się zaleceniom tych instytucji (w tym w mniejszym stopniu skłonni będą do podjęcia działań prewencyjnych).

Badanie wykazało, że w Japonii występuje silne poczucie solidarności lokalnej. Mieszkańcy sąsiedztw (Cho) zorganizowani są wokół pół-formalnych instytucji (tzw. Chonaikai), których zadaniem jest organizacja życia społeczności lokalnej i pośredniczenie pomiędzy administracją państwową, a mieszkańcami danego Cho. W ramach Chonaikai, tworzone są bardzo często „autonomiczne organizacje na rzecz walki z katastrofami” (tzw. Jishubosaisoshiki). To właśnie te tradycyjne organizacje odpowiedzialne są za podtrzymywanie gotowości w społecznościach lokalnych.

Trzęsienie ziemi (Great Hanshin Awaji) w Kobe w styczniu, roku 1995 pokazało, że tradycyjne Jishubosaisoshiki, nie do końca odpowiadają na potrzeby zmieniających się stylów życia japończyków, ten fakt przyczynił się do boom’u organizacji obywatelskich skupionych wokół zagadnień przygotowywania społeczności na wypadek katastrofy (NGO/NPO), które postanowiły dotrzeć ze swoim przekazem do młodszych i bardziej mobilnych członków społeczności.

W Nowej Zelandii natomiast, z uwagi na większą separację instytucji państwowych od obywateli, przepływ informacji od władzy do społeczności ma inny wymiar. O ile w Japonii uczestnictwo w organizacjach lokalnych jest do pewnego stopnia narzucone, o tyle w Nowej Zelandii jest ono częściej konsekwencją indywidualnego wyboru w ramach, którego jednostka określa stopień swojego zaangażowania w tych grupowych procesach.

Dr Bajek opowiadał o tym, że jedną z form utrzymywania gotowości do radzenia sobie w sytuacji trzęsienia ziemi w Japonii jest publiczna edukacja, ustanowienie „dnia trzęsienia ziemi”, a także społeczne rytuały utrzymujące pewność, że ludzie są na nadejście kataklizmu dobrze przygotowani. W niektóre niedziele obywatele spotykają się, by podtrzymywać „lokalną wiedzę”, aktualizując mapę osiedlowego otoczenia itp.. Tego typu inicjatywy sprzyjają rozeznaniu mieszkańców, kto i gdzie mieszka, czy też, kto jest najbardziej zagrożony podczas ewentualnej ewakuacji (np. osoby starsze czy obłożnie chore) oraz które elementy architektoniczne mogą być groźne dla ludzi, czy też utrudniać ewakuację w momencie wystąpienia katastrofy (wąskie ulice itp.) jak również gdzie w okolicy znajdują się bezpieczne miejsca, gdzie można się bezpiecznie skryć i przeczekać największe.

Główne wnioski wynikające z analiz dr Bajka to stwierdzenie, że mogą istnieć ponad kulturowe czynniki wpływające na chęć podjęcia działań prewencyjnych przez jednostki. Jednocześnie struktura wpływu poszczególnych czynników na siebie może się różnić w zależności od specyfiki partykularnej kultury.

Dr Bajek wykazał również, że zdolność do radzenia sobie z klęskami żywiołowymi zależy od kompetencji jednostek, które się w tej sytuacji znajdują. Kompetencje te są tym wyższe, im lepsza jest współpraca pomiędzy jednostką, społecznością lokalną i szerszym otoczeniem instytucjonalnym (agencje rządowe). Polityka rządzących skupiać się powinna na integracji wszystkich czynników wpływających pozytywnie na chęć podjęcia działań prewencyjnych. (ze wskazaniem na indywidualne w Japonii, a społecznościowe w Nowej Zelandii).

Po zakończeniu wykładu odbyła się interesująca dyskusja prelegenta z przybyłymi na spotkanie. Rozmawialiśmy o tym, co dobrego mogą wnieść badania doktora w kontekście Polski. Wspólnie szukaliśmy także rozwiązań prowadzących do unikania błędów w zarządzaniu ryzykiem (które, przede wszystkim nie powinno sprowadzać się do zarządzania kryzysowego), których popełnianie może potęgować tragiczne następstwa katastrof naturalnych.

Prezentacja przygotowana została w oparciu o następujące publikacje:

Bajek, R., Y. Matsuda, and N. Okada. 2007. „Japan’s /Jishu-bosai-soshiki /community

activities: analysis of its role in participatory community disaster risk management”./Natural Hazards/, 44(2): 281-292.

Paton, D., Bajek, R., N. Okada and McIvor D., 2010 „Predicting community earthquake preparedness: a cross-cultural comparison of Japan and New Zealand” /Natural Hazards. Online first./

/* /*/Robert Bajek/*/, absolwent Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego (Mgr, 2003 — w czasie studiów, stypendysta Ministerstwa Edukacji Polskiej w Viet Nam National University, Hanoi) oraz Graduate School of Engineering, Department of Urban Management Kyoto University (Dr, 2007, stypendium japońskiego Ministerstwa Edukacji, Kultury, Sportu, Nauki i Technologii). W czasie studiów doktorskich był jednocześnie członkiem Disaster Prevention Research Institute, Kyoto University. //Obecnie pracownik jednej z agencji badań społecznych i rynkowych.// /

Spisała Marta Polkowska

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Spotkania CSPA: Dr Robert Bajek, Zarządzanie kryzysowe w Japonii i Nowej Zelandii Reviewed by on 28 czerwca 2010 .

21 czerwca 2010 roku odbyło się zorganizowane przez CSPA i Instytut Sobieskiego spotkanie z dr. Robertem Bajkiem, socjologiem i doktorem uniwersytetu w japońskim Kyoto. Spotkanie poświęcone było zagadnieniom związanym z zarządzaniem ryzykiem katastrof naturalnych w społecznościach lokalnych na przykładzie Japonii i Nowej Zelandii.* Dr Bajek w swej analizie zwrócił uwagę na różnice kulturowe między oboma

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź