Artykuły,Publicystyka

S. Skowron-Markowska: Unia Europejska wspiera rozwój kultury w Tajlandii

Rok 2016 to koniec realizacji Isan Culture Maintenence and Revitalisation Programme (ICMRP), czteroletniego projektu rewitalizacji kultury w północno-wschodniej Tajlandii.

Program Rewitalizacji i Zachowania Kultury Isanu (ICMRP) to projekt finansowany w 90% ze środków Unii Europejskiej w ramach Programów dla Podmiotów Niepaństwowych i Władz Lokalnych w Zakresie Rozwoju – Interwencje Wewnątrz Kraju (Tajlandia). Od 1 marca 2012 do 29 lutego 2016 roku wydanych na cele projektu zostanie 54 215 9 43 euro (ok. 22 mln tajskich bhatów), z czego 48 794259 euro pochodzi z funduszy Unii Europesjkiej,  w ramach realizacji celów EuropeAid/131209/L/ACT/TH. Sygnatariuszem umowy jest okręg Muang Phon, a równorzędnymi partnerami z Muang Phon są miasta Ban Phai, Chum Phae, Khon Kaen i pół-autonomiczne College of Local Administration (COLA) w Khon Kaen University w północno-wschodniej Tajlandii.

Pięć wymienionych podmiotów stworzyło program, którego priorytetem jest wykształcenie nowego pokolenia dzieci i młodzieży z Isanu, które będą znały swój język ojczysty, własną historię i tradycję. Celem projektu jest również uświadomienie Isańczykom wartości i znaczenia ich kultury. Jest to szczególnie ważne, gdyż Isan, pólnocno-wschodnia część Tajlandii, jest najbiedniejszym rejonem w kraju, a system edukacji w tym regionie należy do najsłabszych. Miejscowa ludność, określana mianem Isańczyków, stanowi ważny element kulturowego obrazu Tajlandii. Jednak wg ekspertów język, tradycja i zwyczaje tego regionu mogą zaniknąć w perspektywie następnych 100-200 lat, jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie kroki, by zapobiec tej kulturowej tragedii. Program ICMRP jest próbą zawalczenia o przyszłość tradycji Isanu. Oczywiście, twórcy projektu nie mają złudzeń, że rozwiąże to w całości problem, ale we współpracy z lokalnymi władzami zwiększy szansę na zachowanie dorobku regionu. Zwłaszcza jeśli chodzi o zachowanie języka pisanego. Prawo do zachowania języka i kultury gwarantują międzynarodowe uchwały: Konwencja o prawach dziecka, Powszechna deklaracja UNESCO o różnorodności kulturowej i Deklaracja w sprawie praw ludów tubylczych, a w Tajlandii Artykuł 60 Konstytucji Królestwa z roku 2007. Projekt wspierają także międzynarodowe organizacje pozarządowe.

Początki nie były łatwe. John Draper, Oficer Programowy ICMRP wspomina: „Kiedy powstał ten pomysł, byłem jedyną osobą, która mogła napisać ten projekt. Nikt inny nie podjąłby się napisania go po angielsku. Mieszkałem już wtedy trochę w Tajlandii i wiedziałem, że głównym problemem będzie koordynacja działań miejscowych (nauczycieli, działaczy. przyp. aut). Problemy pojawiły się także w sferze finansowej. Na początku zatrudniliśmy trzy osoby a funduszy wystarczało na pensje dla dwóch. Później pojawił się pierwszy nauczyciel Lao-Isan, następnie inni przedstawiciele tej grupy. Wszystko było jeszcze w trakcie organizacji, pojawiły się napięcia między ludźmi. Zarządzanie nimi było bardzo trudne”.

1 marca 2012 rok - oficjalne uruchomienie programu; Źródło: http://icmrpthailand.org/

1 marca 2012 rok – oficjalne uruchomienie projektu; Źródło: http://icmrpthailand.org/

Projekt może znacznie przyczynić się do zmian w Isanie, gdzie sytuacja w edukacji i nauce jest dramatyczna. Uczniowie tego regionu osiągają znacznie gorsze wyniki niż ich koledzy z innych części Tajlandii. Jedną z przyczyn jest nauczanie w języku tajskim, a nie miejscowym Lao-Isan. Egzaminy na dalszych szczeblach edukacji odbywają się jedynie w języku tajskim, podobnie jak nauczanie w wyższych szkołach. Dlatego uczniowie z Isanu mają problemy z nauką, a co za tym idzie, za znalezieniem lepszej pracy. Ta „praca u podstaw” okazała się szczególnie trudna: „Kiedy zaczynaliśmy myśleć o wprowadzeniu nauczania języka Lao-Isan pojawił nam się problem „jajka i kury”. Nie mieliśmy nauczycieli języka Lao-Isan, wśród ludzi mówiących w tym języku. Pierwszy ekspert w nauczaniu tego języka był kobietą, co również nie było bez znaczenia. Pracy było dużo, czasu mało. Baliśmy się, by nie pojawiły się opóźnienia. Trzeba było opracować słowniki, podręczniki, plan nauczania” (J.D).

W poprawę tego stanu rzeczy celowali wykonawcy projektu. Szacują, że zmieni się tym samym postrzeganie Isańczyków przez Tajów, dla których mieszkańcy północno-zachodniej Tajlandii to często obywatele drugiej kategorii, gorzej wykształceni i „politycznie naiwni”. Sytuacji nie polepszają zauważalne między Isańczykami i Tajami różnice antropologiczne (ciemniejsza skóra, charakterystyczne rysy twarzy u ludności z północnego-wschodu). Zwiększenie kompetencji językowych i kulturowych w Isanie może zmienić tę sytuację, dodając mieszkańcom więcej pewności siebie, np. w poszukiwaniu pracy. Celem projektu jest również wsparcie rozwoju tygodnika „Isan Day” jako formy popularyzacji języka Lao-Isan. Jednym z unikalnych i priorytetowych działań było również utworzenie i umieszczenie na ulicach znaków drogowych i tablic informacyjnych w potrójnej, multilingualnej formie zapisu (w języku tajskim, angielskim, isańskim). W maju 2014 roku w dystrykcie Chum Phae w Prowincji Khon Kaen zainstalowano w asyście mieszkańców 20 pierwszych wielojęzycznych znaków drogowych. To pierwszy raz, kiedy takie znaki zostały zainstalowane w miejscowości w północno-wschodniej Tajlandii. „Po postawieniu znaków z podwójnymi nazwami (w j. tajskim i Lao-Isan) wielu mieszkańców (m.in. Khon Kaen) pytało: W jakim języku są te napisy? Odpowiadaliśmy: W  waszym! Jednym z powodów, dla których stawialiśmy te znaki z zapisem w Lao-Isan była chęć przywrócenia ich do użycia w Isanie, tak, aby ludzie przypomnieli sobie, że mają swoje pismo”, wspomina John Draper.

Aby zachować tradycję dla potomnych, w Muang Phon opracowano bazę multimedialną ICMRP ISAN, w której gromadzone są i przechowywane multimedia z imprez kulturalnych oraz zabytki tradycji ustnej ilustrujące miejscowe zwyczaje i tradycje, np. rytualne tańce. Dzięki temu lokalne dziedzictwo kulturalne zostanie zachowane. Baza ta służyć może promocji turystyki w regionie. Obiektem zainteresowań ICMRP jest także tradycyjne rzemiosło regionalne, zwłaszcza tkactwo szczególnie związane z lokalną tradycją. W ramach programu zaprojektowano i zamówiono u lokalnych tkaczy (z wioski Chonnabot sławnej ze swych wyrobów jedwabnych) mundurki szkolne dla uczniów w Ban Phai. Opiekę nad tkaczami roztoczono w całym Isanie. Pozwoli to stworzyć rynek lokalnych produktów atrakcyjnych także dla turystów. Najistotniejsze jednak jest danie możliwości rozwoju zawodowego dla kobiet. W większości przypadków są one zdecydowanie gorzej wykształcone, trudniej jest im więc znaleźć pracę. Udają się do miast gdzie nie mogą liczyć na dobre traktowanie z tytułu pochodzenia etnicznego, zaś niskie kwalifikacje uniemożliwiają im pracę na innych stanowiskach niż sprzątaczki czy opiekunki do dzieci. Powrót do tkactwa ma zapewnić im możliwość pracy na miejscu w ramach rodzimych wioskowych spółdzielni, bez konieczności opuszczania rodzin.

Program ICMRP skierowany jest głównie do 1,7 mln mieszkańców prowincji Khon Kaen, zwłaszcza studentów i tradycyjnych wytwórców tekstyliów na prowincji, tradycyjnych wykonawców muzyki i twórców sztuki ludowej. Skorzystają na tym procesie także inne mniejszości etniczne (jest ich w Tajlandii 70) które będą mogły inspirować się postępami projektu i dostosowywać jego elementy do swoich potrzeb. Pojawia się pytanie, jak sami mieszkańcy Isanu zapatrywali się na taki projekt? Czy nie było dla nich dziwne, że obcy podmiot (UE) chce uczyć w szkole ich własnego języka? Twórcy projektu przeprowadzili sondaż wśród 900 osób (próba składała się ze studentów i ludności z terenów wiejskich w Isanie). 86% respondentów opowiedziało się za wprowadzeniem Lao-Isan w edukacji formalnej i tyle samo było za wielojęzycznym oznakowaniem w miastach. Ludność miejscowa coraz bardziej angażuje się w rewitalizację i promocję swojej kultury. Twórcy projektu widzą jednak znacznie szerszy, bardziej polityczny wpływ całej inicjatywy. Wraz ze wzrostem kulturowej samoświadomości wzrasta wśród mieszkańców chęć wpływania na swoje losy na szczeblu polityki lokalnej. Działacze programu promują udział wspólnot w procesach decyzyjnych na szczeblu lokalnym i centralnym ze szczególnym uwzględnieniem grup niedostatecznie reprezentowanych oraz mniejszości.

Dlaczego Unia Europejska zdecydowała się na finansowanie projektu w tak odległym państwie? John Draper twierdzi, że głównym celem jest tu nauka lokalnych grup, w jaki sposób uniezależnić się w pewnym stopniu w zakresie ekonomicznym od rządu centralnego. Chodzi także o budowę stabilności w Tajlandii, zwłaszcza w trudnych momentach przemian systemowych. Podkreśla, że dewizą UE jest „zjednoczenie w różnorodności”. Na pytanie, czy program nie jest traktowany przez władze tajskie jako „nowy kolonializm” i próba wtrącania się w wewnętrzne sprawy Tajlandii, Draper odpowiada po chwili zastanowienia: „Trochę tak… Można to zaklasyfikować jako wtrącanie się Zachodu w sprawy Tajlandii… Można to tak nazwać. Z drugiej jednak strony, łatwo byłoby komuś na górze powstrzymać program w dowolnym momencie. Ale chodzi o fundusze. Wszystko kosztuje, a tajskiego rządu na taki program nie stać”. Dano mu jednakże do zrozumienia, że komfort pobytu jego i jego rodziny w Tajlandii związany jest z poszanowaniem pewnych granic podczas  działalności.

Zakończenie programu już w tym roku, jednak dopiero za jakiś czas w pełni widoczne będą skutki wprowadzonych zmian i innowacji. Tymczasem czekamy na pełny raport z działalności i osiągnięć programu.

Stefania Skowron-Markowska

Artykuł powstał podczas wizyty w Tajlandii w sierpniu i wrześniu 2015 r. w ramach współpracy z organizacją Minority Rights Group International. Rozmowa z Oficerem Programowym Johnem Draperem odbyła się 1 września w Udon Thani, w hotelu Prajaktra.

Więcej informacji o programie:

Numer referencyjny dla projektu ICMRP to DCI-NSA PVD / 2011/9, zaś numer referencyjny umowy to DCI-NSA PVD / 2011 / 281-683.

http://icmrpthailand.org/

https://www.facebook.com/icmrpthailand

http://icmrpthailand.org/sites/default/files/plugin_ckeditor_upload.upload.D01.pdf

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
S. Skowron-Markowska: Unia Europejska wspiera rozwój kultury w Tajlandii Reviewed by on 27 stycznia 2016 .

Rok 2016 to koniec realizacji Isan Culture Maintenence and Revitalisation Programme (ICMRP), czteroletniego projektu rewitalizacji kultury w północno-wschodniej Tajlandii. Program Rewitalizacji i Zachowania Kultury Isanu (ICMRP) to projekt finansowany w 90% ze środków Unii Europejskiej w ramach Programów dla Podmiotów Niepaństwowych i Władz Lokalnych w Zakresie Rozwoju – Interwencje Wewnątrz Kraju (Tajlandia). Od 1 marca 2012

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź