Artykuły,Publicystyka

S. Sienkiewicz: Abu Sayyaf jako przykład organizacji terrorystycznej na Filipinach

Grupa Abu Sayyaf to organizacja terrorystyczna, której szczyt działalności przypisuje się na przełom XX i XXI wieku, a skupiała się przede wszystkim na południowych Filipinach. Jednak do dnia dzisiejszego stanowi ona podstawy do niepokoju ze względu na coraz częstsze sygnały o pojedynczych porwaniach bądź niejasnych okolicznościach niektórych zamachów. Ugrupowanie otwarcie wspiera, utworzone przez fundamentalistów, Państwo Islamskie na Bliskim Wschodzie i wciąż pozostaje jedną z najbardziej radykalnych formacji w Azji Południowo-Wschodniej. Ofiarami jej działań padali nie tylko mieszkańcy, ale także obcokrajowcy, co przyczyniło się do aktywnego zwalczania Abu Sayyaf przez środowisko międzynarodowe.

Ugrupowanie powoływało się na wartości muzułmańskie, co stanowiło dobry punkt odniesienia dla targanych konfliktami religijnymi mieszkańców Mindanao czy Sulu. Źródeł konfliktu pomiędzy islamem a chrześcijaństwem na tym obszarze można doszukiwać się w momencie przybycia katolickich Hiszpanów na początku XVI wieku. Tymczasem islam pojawił się na Filipinach już pod koniec XIV wieku za pośrednictwem kupców z Chin, Arabii czy Afryki Wschodniej[1], gdzie, podobnie jak na innych wyspach Azji Południowo-Wschodniej, z powodzeniem przyjął się wśród lokalnej ludności[2]. Jego niewątpliwym atutem był fakt, że w miarę bezproblemowo asymilował się z lokalnymi tradycjami, a jego przyjęcie nie wymagało skomplikowanych przygotowań. Wraz z pojawieniem się kolonizatorów muzułmanie stali się wrogami, określanymi jako lud Moro, którego nazwa pochodziła od znienawidzonych na Półwyspie Iberyjskim Maurów.  Hiszpanie, wybierając taką nazwę, z założenia traktowali muzułmanów gorzej, uważając ich za najgorszą klasę, pokroju piratów czy niewolników[3]. Przyczynili się do rozwinięcia wzajemnej nienawiści, której powolna eskalacja okazała się tykającą bombą zegarową. Europejczycy natychmiastowo zabrali się za chrystianizację północnej oraz centralnej części archipelagu, a takie odrzucenie wzmocniło muzułmańską tożsamość na południu. Mieszkańcy Mindanao i Sulu starali się utrudniać życie przybyszom z Europy m.in. poprzez blokadę dostępu do Wysp Korzennych[4].

Kontekst historyczny jest bardzo ważny, jeżeli chodzi o działalność Abu Sayyaf. Po pierwsze grupa pojawiła się, gdy muzułmanom sukcesywnie odmawiano państwowości. Ekstremalne poglądy formacji trafiły na podatny grunt i wznieciły tęsknotę za niepodległym krajem uwzględniającym podział religijny. Po drugie, kolonialna władza walnie przyczyniła się do utworzenia i zakorzenienia tożsamości ludu Moro, która de facto wcześniej nie istniała[5].  Doprowadziło to do poczucia solidarności między ludźmi, dla których czynnikiem jednoczącym był przede wszystkim sprzeciw katolickiej dominacji. Ogłoszenie niezależnej Republiki Filipin w 1946 roku było traktowane przez muzułmanów z dużą ostrożnością. Część liderów z południa postanowiła zwrócić się do Amerykanów o pomoc w utworzeniu własnego państwa, jednak idea ta nie zyskała szerokiego zainteresowania, a tym bardziej poparcia. Duży wpływ na sytuację miały również negatywne emocje podsycane najpierw przez Hiszpanów, a później przez Filipińczyków. Chrześcijanie byli zachęcani do opuszczania zatłoczonych, północnych wysp i przeniesienia się na Mindanao w celu demograficznej dominacji nad muzułmanami[6]. W związku z powyższym Abu Sayyaf doskonale wpasował się w sytuację oferując przejrzyste, acz radykalne rozwiązania. Używali przemocy, ale byli zaangażowani w coś, co ich wyróżniało na tle innych organizacji – mieli polityczne ambicje utworzenia kompletnie niezależnego państwa islamkiego[7]. Co prawda, postulat ten wysuwany był również przez powstałe wcześniej Moro National Liberation Front (MNLF)[8] czy Moro Islamic Liberation Front (MILF)[9], jednak organizacje te ostatecznie zdecydowały się na pewne kompromisy z władzami filipińskimi. Stało się to impulsem do powstania zupełnie nowego ugrupowania, które byłoby bardziej stanowcze w swoich działaniach.

Początki Abu Sayyaf datuje się na koniec lat osiemdziesiątych XX wieku, jednak organizacja pierwotnie znana była pod nazwą Brygady Mudżahedinów Walczących o Wolność[10] i skupiała bardziej radykalnych osobników odłączonych od MNLF. Ojcem ugrupowania był Abubakr Dżandżalani, który pochodził z położonego na południu chrześcijańskiego miasta, Zamboanga. Studiował prawo muzułmańskie w Arabii Saudyjskiej, a następnie uczęszczał na zajęcia z religii w Libii, na które został wysłany przez MNLF.  Potem udał się do Pakistanu, gdzie prawdopodobnie spotkał Osamę bin Ladena[11]. Miało to mieć miejsce podczas treningu w afgańskim obozie, gdzie zawarł również znajomość z reprezentującym wahabbizm Abdulem Rasulem Sajjafa[12], który stał się mentorem Filipińczyka. Przebywanie w fundamentalistycznym środowisku sprawiło, że Dżandżalani stał się zwolennikiem dżihadu przy ‘użyciu miecza’ i domagał się powstania państwa islamskiego w południowej części Filipin. W związku z tym szukał wsparcia nie tylko w miejscu pobytu, przy granicy z Pakistanem, ale również wśród byłych członków MNLF, którzy walnie przyczynili się do powstania organizacji. Założyciele Abu Sayyaf nie pochodzili z tradycyjnej elity jak liderzy MILF, nie byli także studentami jak założyciele MNLF. Rekrutujący bazowali głównie na młodych, bezrobotnych i niezadowolonych muzułmanach, rozdartych w kwestiach poczucia tożsamości etnicznej. Członkowie pochodzili głównie z grup Tausug i Yakan, a ich głównymi bazami stały się Basilan, Zamboanga, Tuburan, Wyspy Pila, Patikul, Sulu oraz otaczające wyspy[13]. Z czasem filipińska armia oraz policja połączyły formację z globalną siatką terrorystyczną. Jeżeli chodzi o strukturę organizacyjną to początkowo twierdzono, że składa się ona ze specjalistów i jednostek uformowanych do osiągnięcia konkretnych celów. Jednak mała grupa, która na dodatek stanowiła priorytet dla policji i wojska, nie posiadała kompleksowej struktury ze względu na niepraktyczność takiego rozwiązania. Bardziej prawdopodobne wydaje się, że Abu Sayyaf luźno współpracował z kilkoma formacjami i ich liderami[14]. Natomiast operacje była organizowano tak, żeby jak najlepiej wykorzystać najbliższe środowisko i zminimalizować ryzyko płynące z otoczenia. Nie ma wątpliwości, że organizacja działała pod niezwykłą presją, szczególnie podczas okrutnych akcji. W tym wypadku zamachowcy otrzymywali tylko generalne wytyczne, bowiem zakładano, że chaos może zdestabilizować zbyt starannie zaplanowaną akcję[15].

Źródło: en.wikipedia.org

Źródło: en.wikipedia.org

Początkowo działalność Abu Sayyaf nie budziła szczególnego niepokoju u władzy, ponieważ od momentu odzyskania niepodległości południowa część Filipin była niepokojona przez incydenty na tle religijnym. Dżandżalani nie wspierał Autonomicznego Regionu Muzułmańskiego Mindanao, ponieważ chciał walczyć o niepodległe Muzułmańskie Państwo Mindanao. Podwyższona aktywność organizacji stała się przeszkodą w negocjacjach z rządem dla MNLF oraz MILF, które oficjalnie reprezentowały muzułmańską mniejszość z południowych Filipin. Tymczasem możliwość kompromisu wręcz spotęgowała konsolidację ekstremistów, którzy próbowali zastraszyć rząd planowanymi atakami terrorystycznymi. Miał to być sposób na zdobycie zgody na utworzenie Islamskiego Państwa Mindanao i Sulu[16]. Porwania, zamachy bombowe, morderstwa, masakry stały się taktyką ugrupowania, które przemocą chciało wymusić realizację swoich postulatów. Pierwszym uderzeniem zainicjowanym przez Abu Sayyaf było zbombardowanie grupy chrześcijan podczas rejsu w Zamboanga w sierpniu 1991 roku[17]. Od 1992 roku odnotowywano więcej podobnych akcji przeciwko katolikom, a w 1993 roku uprowadzono trzy zakonnice w Sulu. Początkowo przeprowadzane operacje były niewielkie, jednak formacji zależało na popularności i sianiu postrachu, dlatego coraz liczniejsze ataki włączyły ją oficjalnie do grona islamskich ekstremistów. Świeżo upieczeni terroryści planowali nawet zamachy w Manili, stolicy Filipin.

Najsłynniejszym aktem terroru dokonanym przez tę organizację było porwanie 21 zagranicznych turystów oraz obsługi resortu malezyjskiej wyspy Sipadan, dnia 21 kwietnia 2000 roku[18]. Zakładnicy zostali zabrani na Jolo, w archipelagu Sulu, przez swojego porywacza, znanego jako ‚Commader Robot’. W ramach demonstracji ścięto głowy dwóm nauczycielom, żeby udowodnić możliwości stosowania makabrycznych rozwiązań. W sprawie pozostałych osób prowadzono negocjacje dotyczące okupów, których kwoty osiągały zawrotne wysokości. Z samych krajów europejskich terroryści otrzymali ok. 25 milionów dolarów[19]. W maju 2001 roku miało miejsce kolejne masowe porwanie, tym razem dwudziestu zakładników, w tym trzech Amerykanów, zostało zabranych z resortu Las Palamas, na filipińskiej wyspie Palawan. Koordynatorem akcji był ‚Abu Saya’, dobrze znany ze swojej roli rzecznika Abu Sayyaf[20]. Lata 2001-2003 okazały się najkrwawszym okresem w działalności ugrupowania, porwano też wtedy najwięcej zagranicznych misjonarzy. Ogółem w tym czasie na południu Filipin zabito ponad 300 osób, a około 140 porwano[21].

Abu Sayyaf w swojej działalność ustanowiło sobie cele długo oraz krótkoterminowe. Przed wyżej opisanymi akcjami rząd Filipin otrzymał postulaty w formie ultimatum, których spełnienie miało zapobiec atakom terrorystycznym. Zaliczało się do nich m.in. zahamowanie wzrostu liczby chrześcijan w Basilan, Sulu oraz Tawi-Tawi, usunięcie wszystkich obcych okrętów rybackich, możliwość praktykowania religii i związanych z nią obowiązków we wszystkich instytucjach edukacyjnych, wypuszczenie podejrzanych o zamachy bombowe muzułmanów oraz trzech terrorystów o międzynarodowym znaczeniu. Jednak rząd Filipin, w ramach ocieplania stosunków ze Stanami Zjednoczonymi po porwaniach ich obywateli, włączył się w globalną walkę z terroryzmem po 2001 roku. Państwa nawiązały współpracę militarną, której celem była całkowita likwidacja Abu Sayyaf.

Działalność Abu Sayyaf na południowych Filipinach przyczyniła się do braku zaufania między rządem w Manili, a miejscowymi przedstawicielami. Napięta atmosfera rzuca cień na negocjacje, które są prowadzone w celu zadowolenia zarówno strony muzułmańskiej, jak i chrześcijańskiej. Obecny prezydent, Benigno Aquino, rozważa nawet wprowadzenie szerokiej autonomii dla rejonu zdominowanego przez islam. Historia oraz działalność Abu Sayyaf jest dowodem na to, że uciśnione mniejszości często uciekają się do ekstremalnych działań w celu zrealizowania swoich postulatów. Terroryści wszędzie mają podobny schemat działania, który uderza przede wszystkim w ludność cywilną oraz tworzy atmosferę strachu i niepewności. Działalność grupy pokazała również, że terroryzm faktycznie jest problemem globalnym, a sieć połączeń łącząca ekstremistów na całym świecie jest naprawdę silna. Obecnie grupa znajduje się w stanie rozkładu, rozbita wspólnymi siłami Amerykanów i Filipińczyków. Jednak wciąż można przeczytać o drobnych atakach, których się dopuszcza. W tym momencie trudno powiedzieć, czy nie reaktywuje się w przyszłości pod wpływem charyzmatycznego przywódcy.

 Simona Sienkiewicz

BIBLIOGRAFIA

  1. O. Frake, Abu Sayyaf, Displays of Violence and the Proliferation of Contested Identities among Philippine Muslims, „American Anthropologist”, nr 1, marzec 1998, www.jstor.org/stable/682807, s. 41-54.
  2. Turner, The Managemnt of Violence in a Conflict Organization: The Case of Abu Sayyaf, „A Global Journal”, nr 3, 2003, s. 387-40.
  3. Wejkszner, Islamski Front Wyzwolenia Moro i Abu Sajjaf. Ewolucja islamskiej aktywności terrorystycznej na Filipinach, „Przegląd Strategiczny”, nr 1, 2011, s. 219-236.
  4. Leheny Terrorism, Social Movements, and International Security: How Al Qaeda Affects South East Asia, „Japanese Journal of Political Science”, nr 6, kwiecień 2005,  s. 87-109.
  5. D-Y. Lee, Politics of Anti-terrorism Policy in South East Asia: A Comparative Study of the Philippines and Indonesia, „Pacific Focus”, nr 2, sierpień 2009, s. 249-247.
  6. Zimny, Terroryzm w Azji Południowo-Wschodniej, „Komandos”, nr 5, 2007, s. 38-45.
  7. F. Ugarte, M. Macdonald Turner, What is the Abu Sayyaf? How lebels shape reality, „The Pacific Review”, nr 4, wrzesień 2011, s 397-420.

[1] Ibidem.

[2] C.O. Frake, Abu Sayyaf, Displays of Violence and the Proliferation of Contested Identities among Philippine Muslims, „American Anthropologist”, nr 1, marzec 1998, www.jstor.org/stable/682807 (data dostępu: 27.05.2015 r.), s. 41-54.

[3] M. Turner, The Managemnt of Violence in a Conflict Organization: The Case of Abu Sayyaf, „A Global Journal”, nr 3, 2003, s. 387-40.

[4] Ibidem.

[5] Ibidem.

[6] Ibidem.

[7] Ibidem.

[8] Moro National Liberation Front.

[9] Moro Islamic Liberation Front.

[10] A. Wejkszner, Islamski Front Wyzwolenia Moro i Abu Sajjaf. Ewolucja islamskiej aktywności terrorystycznej na Filipinach, „Przegląd Strategiczny”, nr 1, 2011, s. 219-236.

[11] D.Leheny Terrorism, Social Movements, and International Security: How Al  Qaeda Affects South East Asia, „Japanese Journal of Political Science”, nr 6, kwiecień 2005,  http://journals.cambridge.org/abstract_S1468109905001738 (data dostępu: 28 maja 2015 r.) s.87-109.  

[12] A. Wejkszner, op.cit.

[13] C.O. Frake, op.cit.

[14] Turner, op.cit.

[15] Turner, op.cit.

[16] D-Y. Lee, Politics of Anti-terrorism Policy in South East Asia: A Comparative Study of the Philippines and Indonesia, „Pacific Focus”, nr 2, sierpień 2009, s. 249-247.

[17] Turner, op.cit.

[18] Turner, op.cit.

[19] M. Zimny, Terroryzm w Azji Południowo-Wschodniej, „Komandos”, nr 5, 2007, s. 38-45.

[20] Turner, op.cit.

[21] M. Zimny, op.cit.

Udostępnij:
  • 13
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    13
    Udostępnienia
S. Sienkiewicz: Abu Sayyaf jako przykład organizacji terrorystycznej na Filipinach Reviewed by on 14 września 2015 .

Grupa Abu Sayyaf to organizacja terrorystyczna, której szczyt działalności przypisuje się na przełom XX i XXI wieku, a skupiała się przede wszystkim na południowych Filipinach. Jednak do dnia dzisiejszego stanowi ona podstawy do niepokoju ze względu na coraz częstsze sygnały o pojedynczych porwaniach bądź niejasnych okolicznościach niektórych zamachów. Ugrupowanie otwarcie wspiera, utworzone przez fundamentalistów, Państwo

Udostępnij:
  • 13
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    13
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź