Artykuły,Inne-news

S. Grabowski: Zmiany w ASEAN w 2013 roku

W Stowarzyszeniu Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) rotacyjne przewodnictwo w 2013 z rąk Kambodży objęło najmniejsze państwo ugrupowania – sułtanat Brunei Darussalam. Dodatkowo stanowisko Sekretarza Generalnego organizacji przejął z rąk Surina Pitsuwana, wietnamski dyplomata Le Luong Minh. W obliczu wyzwań przed którymi ASEAN staje w drugiej dekadzie XXI wieku zmiany te mają duże znaczenie i mogą aktywnie przyczynić się do rozwiązania najważniejszych problemów przed którymi stoją państwa członkowskie.

Zmiany w Sekretariacie

Nowy Sekretarz Generalny ASEAN – Wietnamczyk Le Luong Minh zastąpił na stanowisku Surina Pitsuwana, tajskiego polityka który piastował to stanowisko od 2008 roku. Będzie on kierował organizacją w czasie pięcioletniej kadencji do 2017 roku. Na sam środek jego kadencji – rok 2015, przypadnie więc wyznaczona data kolejnego kroku w integracji ASEAN, czyli budowy ASEAN Community, które będzie się składać z III filarów: ASEAN Political-Security Community, ASEAN Economic Community, oraz ASEAN Socio-Cultural Community. Odchodzący Sekretarz Generalny jest przymierzany do objęcia teki ministra edukacji w obecnym rządzie Tajlandii premier Yingluck Shinawatry. Jest również wymieniany wśród najpoważniejszych potencjalnych kandydatów do objęcia fotela premiera kraju po nadchodzących wyborach parlamentarnych wyznaczonych na połowę 2015 roku. W ciągu ostatnich 5 lat Pitsuwan pracował głównie na rzecz wzmocnienia Sekretariatu ASEAN – jedynej instytucji posiadającej faktyczną niezależność w ramach organizacji. Był on pierwszym przewodniczącym organizacji po wejściu w życie Karty ASEAN – dokumentu konstytuującego organizacje w sensie formalnym. W trakcie jego urzędowania rola Sekretariatu wzrosła, był on także celem wizyt kilku ważnych polityków m.in. Sekretarz Stanu USA Hilary Clinton, byłego Sekretarza Generalnego ONZ Kofiego Annana, premiera Nowej Zelandii, oraz książąt Belgii i Norwegii.[1] W wystąpieniu z okazji przekazania swojego stanowiska Pitsuwan podkreślił, że wyzwania stojące przed nowym Sekretarzem Generalnym prawdopodobnie będą większe, niż te przed którymi on stawał, w związku z wzrastającym zainteresowaniem światowych potęg regionem Azji Południowo-Wschodniej, oraz zmieniającą się sytuacją geopolityczną na świecie.

Le Luong Minh ukończył Akademię Dyplomatyczną w Hanoi w 1974 roku, jest także absolwentem Uniwersytetu Jawaharlala Nehru w New Delhi. W 1975 roku rozpoczął pracę w wietnamskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Między 1995 i 1997 rokiem reprezentował Wietnam jako ambasador przy Organizacji Narodów Zjednoczonych w Genewie, a między 2004 i 2008 w Nowym Jorku. W lipcu 2008 roku obejmował on stanowisko przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa ONZ. Jak widać z tego krótkiego życiorysu nowy Sekretarz Generalny jest doświadczonym politykiem i dyplomatą z długim stażem w organizacji międzynarodowej. Jego atutem jest również bardzo dobra znajomość języka angielskiego, używanego jako oficjalnego języka ASEAN.

Czego można spodziewać się po rządach Wietnamczyka na szczycie ASEAN? W wymiarze politycznym i w zakresie polityki bezpieczeństwa chcę on wypracować obowiązujący wszystkie strony konfliktu tzw. Code of Conduct dla Morza Południowochińskiego, oraz skłonić pięć mocarstw atomowych (USA, Rosję, Chiny, Francję i Wielką Brytanię) do podpisania protokołu do  Southeast Asian Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (SEANWFZ). [2] Doświadczenie wyniesione z pracy w Organizacji Narodów Zjednoczonych z pewnością przyda się Sekretarzowi w trakcie prób rozwiązania najbardziej palących problemów wokół sporu z Chinami, a także konfliktu terytorialnego między Kambodżą i Tajlandią o Preah Vihear.

Jedno z pierwszych przemówień po objęciu stanowiska Le Luong Minh wygłosił 17 stycznia w trakcie oficjalnej inauguracji programu ARISE (ASEAN Regional Integration Support Programme from the EU). Program z budżetem 15 mln EUR ma wzmocnić kooperacje między UE i ASEAN, głównie w wymiarze integracji ekonomicznej. Wsparcie techniczne ekspertów z Unii ma pomóc w implementacji przepisów dotyczących wspólnego rynku – jednego z celów ASEAN Economic Community. 3 miliony euro otrzyma sam Sekretariat ASEAN w celu rozbudowania swoich możliwości poprzez wzmocnienie zasobów ludzkich. [3] Nowy Sekretarz Generalny zobowiązał się również do wzmocnienia starań organizacji w budowie Wspólnoty ASEAN (ASEAN Community) do 2015 roku.

Przewodnictwo w ASEAN

Zgodnie z Artykułem 31 Karty ASEAN, przewodnictwo w organizacji jest sprawowane rotacyjnie, bazując na podstawie alfabetycznej listy krajów członkowskich w języku angielskim. Rolą sprawującego przewodnictwo kraju jest przygotowanie wszystkich odbywających się w danym roku wydarzeń, takich jak: dwa Szczyty ASEAN (wiosną i jesienią), związanych z nimi szczytów dodatkowych (m.in. ASEAN+3, ASEAN Regional Forum (ARF), ASEAN Coordinating Council, a także szczyty z poszczególnymi partnerami), oraz organizacja spotkań sektorowych między poszczególnymi ministrami.[4] Oprócz typowo administracyjnych funkcji przewodniczący ASEAN może także wpływać na agendę poszczególnych szczytów, podkreślając kluczowe ze swojego punktu widzenia sprawy.

Od początku stycznia do końca grudnia przewodnictwo w ASEAN po raz czwarty w historii będzie sprawować sułtanat Brunei. Poprzednie prezydencje przypadały na lata 1989, 1995, oraz 2001. 22. Szczyt ASEAN, który odbędzie się w stolicy Brunei – Bandar Seri Begawan jest zaplanowany na 24-25 kwietnia 2013 roku, natomiast 23. Szczyt wraz z towarzyszącymi mu spotkaniami odbędzie się w dniach 9-10 października 2013. Hasłem towarzyszącym przewodnictwu Brunei jest „Our People, Our Future Together” (Nasi ludzie, Nasza wspólna przyszłość)[5] co ma podkreślić zaangażowanie Brunei na rzecz ochrony interesów społeczeństw zamieszkujących ponad 600 milionowy blok państw. Liderzy ASEAN są przekonani, że przyszłość regionu zależy od mobilności ludności i możliwości jakie zostaną stworzone mieszkańcom państw członkowskich, którzy wspólnie pracować będą nad rozwojem całej Azji Południowo-Wschodniej. Można stwierdzić, że w ten sposób większa uwaga zostanie położona na trzeci filar budowanego ASEAN Community (celem jest rok 2015, chociaż zdaniem ekspertów zbyt wiele pozostaje jeszcze do zrobienia aby było to realne), czyli ASEAN Socio-Cultural Community.

Wśród celów stawianych przed organizacją w zakresie ASEAN Socio-Cultural Community jest budowa Wspólnoty zorientowanej na ludzi, o wysokim poziomie społecznej odpowiedzialności. Solidarność i jedność między mieszkańcami poszczególnych państw członkowskich ASEAN ma zostać osiągnięta przez wykuwanie wspólnej tożsamości, oraz budowę odpowiedzialnego społeczeństwa działającego na rzecz dobrobytu. [6]

Pozycja Brunei jako przewodzącego ASEAN różni się od sprawującej przewodnictwo w 2012 roku Kambodży. Krytycy wskazują na niewielką siłę i przebicie dyplomatyczne najmniejszego członka ASEAN, jednak nie można zapominać, iż Brunei jest bezpośrednio zaangażowane w spór z Chińską Republiką Ludową na Morzu Południowochińskim. Sułtanat domaga się uznania zgodnej z Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS) wyłącznej strefy ekonomicznej (EEZ) odległej od swoich brzegów o 200 mil morskich. Według nakreślonej przez chińskich urzędników „linii dziewięciu kresek” zasięg chińskich wód terytorialnych ma znacząco zbliżyć się do Brunei, naruszając tym samym jej EEZ.[7] W związku z tym spodziewane jest podjęcie przez sułtanat wysiłków na rzecz rozwiązania sporu na forum ASEAN, a także zajęcie twardszego stanowiska wobec chińskich działań unilateralnych.

Polityką zagraniczną Brunei Darussalam kieruje od 1984 roku książę Mohamed Bolkiah, brat panującego sułtana Hassanala Bolkiaha. W ramach organizacji stosunków z sąsiadami wyznaje on doktrynę „defensywnej dyplomacji” opierającą się na długotrwałym dialogu i relacjach personalnych.[8] Według dr Munira Majida z London School of Economics’ IDEAS, Brunei może odgrywać role pośrednika między Stanami Zjednoczonymi i Chinami, w kręgu zainteresowania których pozostaje region Azji Południowo-Wschodniej.[9] To właśnie wokół tego regionu skupiają się obecnie starania administracji każdego z mocarstw, na przyciągnięcie na swoją stronę poszczególnych państw. W ostatnim czasie z powodu sporów na Morzu Południowochińskim większość członków ASEAN zwróciła się w stronę USA (wzmocnienie współpracy militarnej z Filipinami, poprawa stosunków z Wietnamem). Także Birma po rozpoczęciu odwilży politycznej stała się celem podróży sekretarz stanu Hilary Clinton i prezydenta Baracka Obamy. Gospodarka Brunei jest oparta w 90% na wydobyciu i eksporcie ropy naftowej i gazu ziemnego, a głównymi partnerami handlowymi są Japonia, Australia, Singapur i Malezja.[10] Brak dużych zależności między Brunei a Chinami i USA może sytuować kraj w dogodnej pozycji do pośredniczenia w wielostronnych rozmowach w trakcie nadchodzących szczytów.

Przeszkody stojące przed ASEAN

Przed ASEAN w 2013 roku rysują się wyzwania niejako odziedziczone z lat ubiegłych. Rozwiązanie problemu wokół sporów terytorialnych o Wyspy Spratly między Chinami i członkami ugrupowania takimi jak Wietnam, Malezja, Filipiny i Brunei nie wydaje się wcale przybliżać. Wynika to po części ze strategii przyjętej przez Chiny, które starają się rozgrywać ten konflikt w relacjach bilateralnych z każdym z tych państw. Chińczycy starają się przenosić negocjacje na poziom całego ASEAN tylko w ostateczności, ale również wtedy poszukują poparcia swoich bliższych sojuszników. Tak było w 2012 roku gdy część 20. Szczytu ASEAN odbywającego się w Phnom Penh dotyczącego kwestii Morza Południowochińskiego została storpedowana przez kambodżańskiego premiera Hun Sena, który oświadczył, pod prawdopodobnymi naciskami Pekinu, że liderzy uzgodnili że nie będą dążyć do internacjonalizacji konfliktu.[11] Od tego stanowiska stanowczo odciął się prezydent Filipin Benigno Aquino III, który podtrzymał swoje zdanie, że jako suwerenne państwo Filipiny mogą rozwiązać swój spór z Chinami we własny sposób. Filipiny korzystają z korzyści wynikających z amerykańskiego parasola ochronnego, jako jeden z najważniejszych sojuszników Waszyngtonu w regionie. Z powodu sporów o sposób rozwiązywania konfliktu po raz pierwszy w 45-cio letniej historii ASEAN spotkanie ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich zakończyło się bez opublikowania wspólnego oświadczenia.[12] Kambodża znajduje się pod znaczącym wpływem Pekinu z powodu znacznej bliskości zarówno w wymiarze geograficznym jak i politycznym. Chiny są ponadto największym inwestorem zagranicznym w Kambodży, i finansują potrzeby rozwijającego się kraju.

Wśród wyzwań gospodarczych stojących przed ugrupowaniem jest dalsze działanie na rzecz ożywienia regionalnego handlu, w sytuacji powolnego odzyskiwania stabilności przez Stany Zjednoczone, oraz recesji w państwach Strefy Euro. Duży wpływ na wyniki gospodarcze członków ASEAN mają także nieprzewidywalne zjawiska naturalne takie jak powódź w Tajlandii w 2011 roku, czy tajfuny Washi i Bopha, które nawiedziły Filipiny w 2011 i 2012 roku. Wzajemne powiązanie ekonomiczne i działania na rzecz utworzenia unii gospodarczej w ramach ASEAN Economic Community mają uodpornić gospodarki państw członkowskich na zewnętrzne zagrożenia, głównie poprzez rozwój popytu wewnętrznego. [13]

Dużo ważniejsze w sferze symbolicznej będzie miało objęcie przewodnictwa przez Mjanmę/Birmę przewodnictwa w 2014 roku. Głównie z powodu trwających przemian prodemokratycznych w kraju, a także z uwagi na pierwsze dopuszczenie tego państwa do sprawowania przewodnictwa w ASEAN w historii. Poprzednie wypadające na 2006 rok pod wpływem presji ze strony Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych zostało odwołane przez rządzących, którzy obawiali się dyplomatycznego bojkotu ze strony Zachodu. Ostatecznie prezydencje przejęły Filipiny. W trakcie szczytu na Bali w 2011 roku państwa członkowskie ASEAN uznały, że po zapoczątkowaniu reform przez prezydenta Thein Seina i wypuszczeniu sporej liczby więźniów politycznych z Aung San Suu Kyi na czele Birma spełniła stawiane jej warunki poprawy w dziedzinie przestrzegania praw człowieka. Powierzenie jej więc przewodnictwa w organizacji jest wyrazem uznania i motywacją do dalszej pracy na rzecz rozwoju swobód obywatelskich. 2014 rok będzie także rokiem który pokaże na ile państwa ASEAN przygotowane są do kolejnego kroku w swojej regionalnej integracji czyli budowy ASEAN Community w 2015 roku.

Źródła:

[1] Speech By Outgoing Secretary-General (2008 – 2012) H.E. Surin Pitsuwan, Ceremony for the Transfer of Office of the Secretary – General of ASEAN, 09 January 2013 ASEAN Secretariat, Jakarta

[2] The Leaderboard: Le Luong Minh, Asia Policy Blog. Center for Strategic and International Studies, Dec 4th, 2012

[3] Opening Remarks For SG Le Luong Minh, Official Launch of the ASEAN Regional Integration Support Programme from the EU (ARISE), ASEAN Secretariat, 17 January 2013

[4] http://www.asean.org/asean/asean-chair

[5] Anna Larysz, Brunei obejmuje przewodnictwo w ASEAN, Centrum Studiów Polska-Azja, 22 listopada, 2012

[6] http://www.asean2013.gov.bn/ Brunei Darussalam Chairmanship of ASEAN in 2013

[7] Q&A: South China Sea dispute, BBC News Asia, 22 January 2013

[8] Chayut Setboonsarng, ASEAN in 2013: Enter Brunei, CIMB Asean Research Institute

[9] Tan Sri Dr Munir Majid, ASEAN chair in 2013: Brunei must start devising strategies, The

Brunei Times, March 25, 2012

[10] Central Intelligence Agency, The World Factbook: Economy of Brunei, 26.01.2013

[11] Luke Hunt, ASEAN Summit Fallout Continues, The Diplomat, ASEAN Beat Blog, July 20, 2012

[12] South China Sea: ASEAN talks fail; no joint statement, Zeenews Bureau, July 13, 2012

[13] Chayut Setboonsarng, Tiny Brunei takes on Asean chair, Bangkok Post, 27 December 2012

Udostępnij:
  • 5
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    5
    Udostępnienia
S. Grabowski: Zmiany w ASEAN w 2013 roku Reviewed by on 12 lutego 2013 .

W Stowarzyszeniu Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) rotacyjne przewodnictwo w 2013 z rąk Kambodży objęło najmniejsze państwo ugrupowania – sułtanat Brunei Darussalam. Dodatkowo stanowisko Sekretarza Generalnego organizacji przejął z rąk Surina Pitsuwana, wietnamski dyplomata Le Luong Minh. W obliczu wyzwań przed którymi ASEAN staje w drugiej dekadzie XXI wieku zmiany te mają duże znaczenie i mogą

Udostępnij:
  • 5
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    5
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź