Wietnam,[ ANALIZY ]

Polityka zagraniczna Socjalistycznej Republiki Wietnamu wobec ASEAN.

Wietnam ASEAN

  1. Od nieufności do pełnego członkostwa.

 

            Stosunki Wietnamu z państwami ASEAN w pierwszej połowie lat 80. XX w. osadzone były w kontekście konfliktu kambodżańskiego[1] i charakteryzowały się wzajemną nieufnością i wrogością. Warunki normalizacji wzajemnych relacji stawiane przez Stowarzyszenie, tzn. całkowite wycofanie wojsk Wietnamskiej Armii Ludowej z Kambodży i tym samym rezygnacja z politycznych aspiracji wobec tego kraju, stały w sprzeczności z ówczesnymi interesami Hanoi. Odpowiedzią wietnamskiej dyplomacji było poszukiwanie porozumienia z poszczególnymi krajami należącymi do ASEAN z pominięciem instytucji Stowarzyszenia oraz działania zmierzające do rozbicia jednomyślności państw członkowskich poprzez próby eskalowania spornych kwestii między nimi.

Podczas VI Kongresu Komunistycznej Partii Wietnamu w 1986r. władze SRW podjęły decyzje o rozpoczęciu procesu reform (doi moi). Jego integralną częścią miał być zdecydowany zwrot w sferze polityki zagranicznej w kierunku zapewniającym skuteczną realizację celów w polityce wewnętrznej. Dlatego też wśród głównych założeń przyjętej wówczas doktryny polityki zagranicznej znalazły się: (a) zasada multilateralizmu: pokojowej współpracy ze wszystkimi krajami; (b) odejście od dychotomicznego postrzegania rzeczywistości międzynarodowej, opartego o kryterium ideologiczne; (c) przyjęcie koncepcji „integralnego bezpieczeństwa” obejmującej kwestie gospodarcze, polityczne i militarne; (d) uznanie „dyplomacji gospodarczej” za priorytetową część polityki zagranicznej.

Opisane powyżej założenia przyniosły zdecydowaną zmianę postrzegania roli i miejsca SRW w stosunkach z państwami należącymi do ASEAN. Dotychczasową strategię bezpieczeństwa, której fundamentem był sojusz z jednym z mocarstw, miała zastąpić nowa, oparta na sieci powiązań z wieloma państwami. Szczególne znaczenie przypisano współpracy z krajami Azji Południowo – Wschodniej. Dzięki niej bezpieczeństwo SRW mogłoby integrować się z systemem bezpieczeństwa całego regionu[2]. W kooperacji z ASEAN władze Wietnamu dostrzegały także warunek konieczny powodzenia reform wewnętrznych. Na taki pogląd składały się zarówno kwestie gospodarcze (rozwój wzajemnych kontaktów handlowych oraz przyciąganie inwestycji bezpośrednich), jak i polityczne (stabilność wewnątrzregionalna gwarantowała możliwość rozwoju oraz uwiarygodniała Hanoi wobec potencjalnych partnerów z innych części świata)[3].

Warunkiem skutecznej realizacji wymienionych założeń było pełne uczestnictwo w strukturach ASEAN. Dlatego też jednym z priorytetów wietnamskiej dyplomacji od końca lat 80. XX w. stało się uzyskanie statusu członka Stowarzyszenia. Po raz pierwszy dał temu wyraz Sekretarz Generalny Komunistycznej Partii Wietnamu Nguyen Van Linh podczas spotkania z ministrem spraw zagranicznych Filipin w 1988r.[4] Deklaracja ta spotkała się z pozytywnym przyjęciem. Przyczyniła się ona, wraz z wcześniejszym rozpoczęciem wycofywania oddziałów WAL z Ludowej Republiki Kampuczy oraz zaangażowaniem w proces pokojowy, do wyraźnego ocieplenia relacji między SRW a członkami organizacji. Dalsze zbliżenie było jednak uzależnione od całkowitego uregulowania konfliktu w Kambodży[5]. Podpisanie porozumienia pokojowego w Paryżu 27 października 1991r. umożliwiło podjęcie starań o włączenie Wietnamu do ASEAN. Propozycja premiera Malezji o rozpoczęciu dialogu między Stowarzyszeniem a kandydatami do członkostwa[6] z marca 1991r. została formalnie zatwierdzona podczas Szczytu Ministerialnego krajów ASEAN w Singapurze w styczniu 1992r. Jednocześnie zaproszono państwa kandydujące do ratyfikacji Traktatu o Przyjaźni i Współpracy z Bali[7]. SRW podpisała Traktat 28 lipca 1992r. W tym samym roku w ramach przygotowań do udziału w strukturach organizacji, Wietnam został włączony w prace sześciu Komitetów ASEAN[8] oraz uzyskał status obserwatora podczas Szczytów Ministerialnych. W lipcu 1994r., podczas Szczytu w Bangkoku SRW otrzymała oficjalne zaproszenie do członkostwa w Stowarzyszeniu. Zwieńczeniem kilkuletnich starań dyplomacji Hanoi stało się formalne wstąpienie do organizacji 28 lipca 1995r.[9]

Równolegle z procesem integracji politycznej następowało pogłębianie więzi ekonomicznych. W wyniku podpisania porozumień paryskich zniesione zostało embargo gospodarcze nałożone na SRW w 1979r. Dzięki temu od 1992r. wzajemne obroty handlowe oraz ilość inwestycji bezpośrednich z krajów Stowarzyszenia w Wietnamie zaczęły dynamicznie rosnąć. Wraz z uzyskaniem członkostwa w ASEAN trend ten uległ dalszemu pogłębieniu. Wartość wymiany handlowej w 2000r. osiągnęła wysokość 7,1 mld dolarów, zaś suma inwestycji bezpośrednich ok. 11,3 mld dolarów[10]. Tym samym udział krajów Stowarzyszenia w całości handlu zagranicznego SRW przekroczył poziom 30%. Wymienione wskaźniki rosną wyraźnie od 1995r. także w kontaktach gospodarczych z krajami spoza regionu. Pozwala to sądzić, że członkostwo w ASEAN wpłynęło pozytywnie na wiarygodność Wietnamu wobec podmiotów z innych części świata.

Jednym z głównych wyzwań, które postawiło przed sobą Stowarzyszenie w drugiej połowie lat 90. XX w. było utworzenie w ciągu kilkunastu lat strefy wolnego handlu (AFTA). Droga do osiągnięcia tego celu wiodła poprzez koordynację i stopniowe obniżanie stawek celnych krajów członkowskich. W tym celu przyjęty został protokół CEPT[11], do którego Wietnam przystąpił w grudniu 1995r. Ustalony harmonogram liberalizacji handlu stanowił poważne wyzwanie dla SRW. Jej gospodarka miała trudności z konkurowaniem z lepiej rozwiniętymi systemami innych państw ASEAN. O skali problemu świadczy zmiana struktury wymiany handlowej Wietnamu, w której z każdym rokiem rósł udział importu, pogłębiający deficyt. Próby zahamowania tego niekorzystnego trendu poprzez użycie środków pozataryfowych nie powiodły się. Zgodnie z ustaleniami międzynarodowych organizacji i instytucji gospodarczych (w tym zwłaszcza w związku z negocjacjami z WTO) SRW zobowiązała się do ograniczenia użycia tych instrumentów.

Postawa kierownictwa KPW wobec dalszej liberalizacji handlu na przełomie XX i XXI w. pozostawała ambiwalentna. Z powodu rosnącego deficytu, trudności w sprostaniu międzynarodowej konkurencji oraz związanym z tym spadkiem znaczenia sektora państwowego w gospodarce, pojawiły się liczne głosy mówiące o liberalizacji, jako o źródle zagrożenia dla gospodarki narodowej oraz dla „wewnętrznej stabilności” kraju. Z drugiej strony brak było sygnałów wskazujących na możliwość zmiany linii politycznej i odwrotu od przyjętego kierunku przemian.

Nie mniej istotne wyzwania wynikające z członkostwa w ASEAN stanęły przed Wietnamem w sferze politycznej. Udział w Stowarzyszeniu oznaczał realizację założeń nowej polityki bezpieczeństwa kraju, podnosił jego prestiż i wiarygodność na arenie międzynarodowej. Stanowił także podstawę uczestnictwa w innych inicjatywach regionalnych, jak np. w ARF (od 1995r.) i APEC (od 1997r.). Pewna część oczekiwań władz SRW nie została jednak spełniona. Wśród nich najistotniejsze były kwestie związane z uregulowaniem granic morskich w archipelagach Spratly i Paracele z Malezją i ChRL[12]. Brak rozstrzygnięcia sporu z pierwszym z tych państw był w dużej mierze efektem stosowania zasady konsensusu i utrzymywania status quo w przypadku rozbieżności między członkami ASEAN[13]. W sporze z ChRL wietnamska dyplomacja nie zdołała doprowadzić do wypracowania wspólnego, zdecydowanego stanowiska Stowarzyszenia. Skomplikowana kwestia przynależności znacznych obszarów na Morzu Południowochińskim skłoniła ASEAN do podjęcia, wraz z Chinami, prac nad wspólną „Deklaracją Zasad Postępowania Stron”. Ostateczną wersję dokumentu przyjęto w 2002r. na Szczycie Ministerialnym w Phnom Penh. Treść umowy była dla Wietnamu niekorzystna. Wbrew stanowisku SRW zawarty został w niej zakaz budowy nowych instalacji na spornych wyspach oraz nie wymieniano z nazwy archipelagu paracelskiego jako obszaru objętego umową.

Negatywne reakcje Hanoi wobec ASEAN, oprócz wymienionych wyżej problemów, wzbudziły również dwie nowe tendencje wewnątrz organizacji. Pierwszą z nich były plany reform struktur Stowarzyszenia w kierunku formy zbliżonej do Unii Europejskiej. Władze Wietnamu zdecydowanie sprzeciwiały się zawartej w dyskutowanych projektach możliwości przekazania części suwerenności na rzecz organizacji. Druga tendencja związana była z poparciem przez ASEAN wspólnej inicjatywy Tajlandii i Filipin dla zaangażowania w przywrócenie stabilności w Birmie. Możliwość ingerencji Stowarzyszenia w wewnętrzne sprawy państwa członkowskiego została uznana przez SRW za niedopuszczalną[14], zaś casus Birmy jako niebezpieczny precedens.

2.      Wietnam i ASEAN w XXI w. Rozwój współpracy w ramach Stowarzyszenia.

 

IX Kongres KPW z 2001r. przyniósł modyfikację doktryny polityki zagranicznej SRW. Niektóre z dotychczasowych założeń z upływem czasu i biegiem zmian zachodzących w środowisku międzynarodowym stawały się nieaktualne lub niepełne. W nowym dokumencie przyjętym podczas Kongresu zachowano wszystkie fundamentalne zasady uzupełniając je o nowe zapisy istotne również w kontekście współpracy z ASEAN, w tym m.in.: aktywne włączenie w procesy integracyjne oraz dalsze działania na rzecz włączania gospodarki Wietnamu do systemu gospodarki światowej.

            Zmiany, które nastąpiły w wietnamskiej doktrynie polityki zagranicznej w 2001r. nie wpłynęły na sposób postrzegania roli i miejsca ASEAN w całości stosunków zewnętrznych SRW. Stowarzyszenie pozostało kluczowym partnerem gospodarczym oraz jednym z najważniejszych elementów strategii bezpieczeństwa kraju (zwłaszcza w kontekście rosnącej potęgi Chin). Ranga przypisywana dwustronnym relacjom znalazła swoje odzwierciedlenie w aktywnym uczestnictwie władz SRW w działaniach podejmowanych przez organizację. Za zakończony sukcesem uznano m.in. Ósmy Szczyt Szefów Państw Stowarzyszenia, który odbył się w stolicy Wietnamu w 1998r. [15] oraz przewodnictwo Komitetowi Stałemu i Regionalnemu Forum ASEAN w latach 2000 – 2001[16]. Władze w Hanoi popierały także projekty skierowane zarówno „do wewnątrz” organizacji[17], jak również „zewnętrzne” porozumienia gospodarcze i polityczne podpisywane z najważniejszymi partnerami Stowarzyszenia[18].

            Odrębną kwestią pozostawał stosunek SRW do planów reformy struktur ASEAN. Pierwszy projekt zmian pojawił się w 2000r. Jego autor, ówczesny premier Tajlandii Chuan Leekpai, wskazywał na konieczność pogłębienia współpracy i wypracowania trwałych mechanizmów działania organizacji, które zastąpiłyby dominującą w procesie podejmowania decyzji zasadę konsensusu[19]. Możliwość wyposażenia Stowarzyszenia w instrumenty ingerencji w wewnętrzne sprawy krajów członkowskich stała się jedną z głównych przyczyn odrzucenia całego projektu przez władze Wietnamu.

Pomimo początkowego niepowodzenia inicjatywy premiera Tajlandii idea reformy ASEAN była przedmiotem dyskusji przedstawicieli krajów członkowskich w kolejnych latach. Logika procesów integracyjnych oraz korekty linii polityki zagranicznej w 2001r. wpłynęły na zmianę stanowiska Wietnamu w tej kwestii. W efekcie Hanoi wycofało sprzeciw i włączyło się w prace nad nowym, kompleksowym projektem reorganizacji Stowarzyszenia. Wstępny zarys planu został przedstawiony przez Sekretarza Generalnego ASEAN Ong Keng Yonga podczas Szczytu APEC w Santiago w 2004r. Zakładał on stworzenie Wspólnoty ASEAN składającej się z trzech filarów: Wspólnoty Ekonomicznej (AEC), Wspólnoty Bezpieczeństwa (ASC) oraz Wspólnoty Społeczno – Kulturalnej (ASCC)[20]. Podstawą przyszłej AEC miało być utworzenie jednolitego rynku opartego o zasady wolnego przepływu towarów, usług i kapitału, harmonizację standardów oraz zniesienie wszystkich barier taryfowych i pozataryfowych. Inny ważny element stanowi powołanie organów rozstrzygania sporów gospodarczych[21]. Spełnienie wymogów AEC przez wszystkie kraje członkowskie zaplanowano na 2010r., jednak już od 2005r. uruchomiono tzw. „szybką ścieżkę” dla integracji rynków w 11 branżach. Utworzenie ASC ma się odbyć na podstawie tzw. Planu Działania, którego esencją jest kodyfikacja norm i mechanizmów zapobiegania konfliktom, rozwiązywania istniejących sporów oraz odbudowy pokoju. W dalszej perspektywie rozwinięciem ASC miałaby się stać intensyfikacja współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa z krajami – „Partnerami Dialogu”[22]. Ostatni filar, ASCC, rozszerza i pogłębia istniejącą współpracę w dziedzinach ochrony środowiska, polityki społecznej, edukacyjnej, naukowej itp.

Podczas 11 Szczytu ASEAN w Kuala Lumpur w 2005r. podjęto decyzję o rozpoczęciu prac nad Kartą ASEAN[23]. Zawarta w niej kodyfikacja funkcjonujących norm i instytucjonalizacja organów Stowarzyszenia miała wpłynąć na usprawnienie procesu budowy Wspólnoty ASEAN. Wstępny zarys Karty przedstawiono podczas Szczytu w Cebu w styczniu 2007r., zaś jej ostateczną wersję przyjęto na Szczycie w Singapurze w listopadzie tego samego roku[24]. Wietnam zaakcentował swój pozytywny stosunek do przyjętego kierunku integracji regionalnej ratyfikując Kartę 6 marca 2008r., stając się piątym z kolei (po Singapurze, Brunei, Malezji i Laosie) jej sygnatariuszem.

Na podstawie przyjętego harmonogramu działań Wspólnota ASEAN powinna powstać do 2015r. Kilka czynników wskazuje, że dotrzymanie tego terminu może okazać się niemożliwe. Jednym z nich jest znaczna różnica między stanem obecnym a postulowanym w dziedzinie ASC i ASSC. Stanowią one dla krajów członkowskich nowe płaszczyzny współpracy, w których integracja może trwać dłużej, niż siedem lat[25]. Innym jest kwestia trwałego rozwiązania kryzysu w Birmie. Sytuacja w tym kraju stanowi test spójności i sprawności funkcjonowania Stowarzyszenia[26]. Paraliż decyzyjny w tej sprawie wynikał m.in. ze sprzeciwu Wietnamu wobec zastosowania nacisku politycznego na rząd w Rangunie. Odpowiedzią władz Filipin stała się groźba odmowy ratyfikacji Karty i zablokowanie jej wejścia w życie w przypadku braku podjęcia działań na rzecz rozwiązania kryzysu birmańskiego. Dalszy integracja państw ASEAN może więc oznaczać konieczność rezygnacji z jednej z fundamentalnych norm Stowarzyszenia, tzn. zasady nieingerencji w sprawy wewnętrzne.

            Znaczące wydarzenia i procesy zachodzące w ASEAN pozostawiają w cieniu inne inicjatywy regionalnej współpracy Wietnamu, w tym m.in. w ramach subregionu rzeki Mekong. Pierwszą instytucją dotyczącą tego obszaru stała się Komisja Rzeki Mekong utworzona w 1995r. i skupiająca, oprócz SRW, także Tajlandię, Laos i Kambodżę. Realizowane przez Komisję zadania skupiają się ściśle na zagadnieniach związanych z utrzymaniem, zarządzaniem i rozwojem dorzecza Mekongu[27]. W 2002r. w Phnom Penh powołano organizację Subregionu Mekong. Posiada ona zarówno szerszy zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy[28]. Jej dotychczasowe osiągnięcia pozostają nikłe, jednak zainteresowanie i zaangażowanie we współpracę deklarują Chiny oraz Japonia. Wymiernym efektem kooperacji ma być przekazanie kwoty ponad 40 mld dolarów na realizowane projekty w ciągu najbliższych 25 lat[29]. Efektywne wykorzystanie przyznanych środków może stanowić istotny czynnik wspomagający rozwój krajów członkowskich, jak też przyczynić się do wzrostu znaczenia samej organizacji w przyszłości.

 


[1] Rozpoczęta na przełomie 1978 i 1979r. interwencja wojsk Wietnamskiej Armii Ludowej w Kambodży doprowadziła do międzynarodowej izolacji Wietnamu. Pomimo „instalacji” w Phnom Penh prowietnamskiego rządu w Kambodży trwała wojna partyzancka zmuszająca władze SRW do utrzymywania w tym kraju ponad stutysięcznej armii do połowy lat 80. XX w.

[2] Więcej w: Ralf Emmers, The Indochinese enlargement of ASEAN: security expectations and outcomes “Australian Journal of International Affairs”, Vol. 59 No.1 2005r. str. 75.

[3] Więcej w: Nguyen Vu Tung, Vietnam – ASEAN cooperation, “Contemporary Southest Asia”, Vol. 24 No.1 2002r.

[4] „[Vietnam] is eager to join ASEAN”, cytat za: C. A. Thayer, Vietnam and ASEAN, w materiałach: “Conference on Vietnam in 2001: Prospects for economic and social progress”, Waszyngton, 16 – 17 listopada 2000r.

[5] Stanowisko ASEAN w tej kwestii wyraził premier Tajlandii w styczniu 1990r. Patrz: C. A. Thayer, op. cit.

[6] Oprócz Wietnamu były to Birma, Kambodża i Laos.

[7] Traktat z Bali został podpisany w 1976r. przez sześciu ówczesnych członków ASEAN. Zawierał zasady współpracy i rozwiązywania sporów między państwami – stronami umowy. Jednym z najważniejszych zapisów Traktatu jest wyrzeczenie użycia siły i groźby użycia siły przy rozstrzyganiu kwestii spornych. Przyłączenie się do Traktatu z Bali zostało uznane jako warunek wstępny członkostwa w ASEAN.

[8] Były to Komitety: nauki i technologii, środowiska naturalnego, populacji, zdrowia, turystyki, kultury, transportu morskiego i powietrznego.

[9] Wietnam jednocześnie uzyskiwał członkostwo w utworzonym rok wcześniej Forum Regionalnym ASEAN (ARF).

[10] Dane za: Ta Minh Tuan, Polityka zagraniczna Wietnamu w okresie „odnowy” (doi moi): źródła i ewolucja, „Azja – Pacyfik”, nr 5, 2002, str. 56

[11] CEPT  – Common Effective Preferential Tariff.

[12] Na temat skomplikowanej kwestii przynależności obu archipelagów patrz: Jan Rowiński, Morze Południowochińskie – region potencjalnego konfliktu w Azji, Warszawa 1990, oraz w: Leonard Łukaszuk, Współczesne spory i konflikty międzynarodowe dotyczące obszarów morskich: wybrane zagadnienia prawne i polityczne,. Gdynia 2004, str. 101 – 124 oraz w: Edward Haliżak, Spór o archipelagi na Morzu Południowochińskim – znaczenie dla międzynarodowego prawa morza i bezpieczeństwa w regionie, w: Edward Haliżak, Roman Kuźniar (red.), Prawo, instytucje i polityka w procesie globalizacji.Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Januszowi Symonidesowi, Warszawa 2003, str. 174 – 200.

[13] Stosowanie wymienionych zasad nie rozwiązywało istniejących problemów, lecz jedynie tłumiło napięcie wokół nich. Pozorna skuteczność tych reguł nie skłaniała członków Stowarzyszenia do wypracowania mechanizmów rozstrzygania sporów.

[14] Ostre stanowisko władz wietnamskich w tej sprawie wynikało z obawy o możliwość zaistnienia podobnej sytuacji w przypadku trudności z utrzymaniem „wewnętrznej stabilności” w SRW. Więcej w: C. A. Thayer, op. cit.

[15] Jednym z ważniejszych przyjętych wówczas dokumentów był Hanojski Plan Działania, zawierający szereg zaleceń, których implementacja miała ułatwić krajom ASEAN wyjście z kryzysu gospodarczego z 1997r.

[16] Więcej na temat wietnamskiej prezydencji w tych organach w: Vietnam plays bigger role in ASEAN, „Xinhua News Agency”, http://news.xinhuanet.com/english/2004-11/29/content_2271009.htm

[17] Tzn. projekty rozszerzające zakres współpracy w ramach organizacji, dotyczące np. koordynacji działań przeciwko przemytowi narkotyków, współpracy w zwalczaniu piractwa na wodach Morza Południowochińskiego, wspólnego przeciwdziałania terroryzmowi (m.in. na mocy porozumienia „Join Action to Counterterrorism” podpisanego podczas Szczytu w Brunei w 2001r.), a także kooperacji w sferze naukowej, technologicznej, infrastrukturalnej, itp.

[18] ASEAN podpisał porozumienia gospodarcze m.in. z Chinami, Indiami, Japonią, Koreą Południową i Unią Europejską. Wśród najważniejszych porozumień z dziedziny bezpieczeństwa znajdują się wspominana wielostronna „Deklaracją Zasad Postępowania Stron na Morzu Południowochińskim” z 2002r. (oprócz zainteresowanych państw ASEAN podpisały ją także Chiny) oraz Traktat o Przyjaźni i Współpracy z Bali, do przyjęcia którego przedstawiciele ASEAN zachęcali inne kraje regionu. Stroną Traktatu w 2003r. zostały Chiny i Indie, w 2004r. Japonia, Rosja i Korea Południowa, w 2005r. Australia i Nowa Zelandia.

[19] Krytycy obowiązującego w ASEAN mechanizmu podejmowania decyzji wskazują, że stanowił on główną przyczynę porażki polityki Stowarzyszenia wobec Timoru Wschodniego w 1997r. oraz wobec kryzysu finansowego w regionie w tym samym roku. Więcej w: Reform call tops Asean agenda, BBC News, http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/848142.stm

[20] ASEAN Economic Community – AEC, ASEAN Security Community – ASC, ASEAN Socio – Cultural Community – ASCC

[21] ASEAN Consultations to Solve Trade and Investment Issues (ACT) oraz ASEAN Compliance Body (ACB). Więcej w: przemówienie Ong Keng Yonga Comprehensive Integration Towards The ASEAN Community, Santiago, 18.11.2004, http://www.aseansec.org/16570.htm 

[22] Kategoria „Partnerów Dialogu” obejmuje m.in. Chiny, Indie, Japonię i Koreę Południową,.

[23] Patrz: Deklaracja o ustanowieniu Karty ASEAN, 12 grudnia 2005, Kuala Lumpur. http://www.aseansec.org/18030.htm .

[24] Karta ASEAN nie wprowadza istotnych zmian w funkcjonowaniu Stowarzyszenia. Na mocy Karty kodyfikacji mają ulec już istniejące, pozostające w sferze zwyczaju normy, w tym zwłaszcza mechanizm podejmowania decyzji przez konsensus. Interesujący jest art. 14 Karty, który nakłada na Stowarzyszenie wymóg utworzenia organu ochrony praw człowieka. Problemy z przestrzeganiem praw człowieka w części krajów ASEAN pozwalają przypuszczać, że powstały organ raczej nie zostanie wyposażony w znaczące kompetencje.

[25] Więcej w: Wayne Arnold, Historic Asean charter reveals divisions, “International Herald Tribune”, 20.11.2007r.

[26] Patrz: Burma warned over Asean charter, BBC News,  http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7101239.stm

[27] Więcej w: M. Pietrasiak, Indochiny – trudna integracja, „Azja – Pacyfik”, nr 9 2006r.

[28] Organizacja Subregionu Mekong ma rozwijać działania w sferze ochrony środowiska, turystyki oraz energetyki na obszarze dorzecza ww. rzeki. Oprócz czterech krajów – członków Komisji w jej skład wchodzą także Birma i chińska prowincja Yunnan.

[29] Znaczne zaangażowanie finansowe Japonii ocenia się jako podyktowane szukaniem wsparcia dla tzw. Grupy G-4 w kontekście reformy struktur ONZ. Więcej w: tamże.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Polityka zagraniczna Socjalistycznej Republiki Wietnamu wobec ASEAN. Reviewed by on 5 stycznia 2010 .

Od nieufności do pełnego członkostwa.               Stosunki Wietnamu z państwami ASEAN w pierwszej połowie lat 80. XX w. osadzone były w kontekście konfliktu kambodżańskiego[1] i charakteryzowały się wzajemną nieufnością i wrogością. Warunki normalizacji wzajemnych relacji stawiane przez Stowarzyszenie, tzn. całkowite wycofanie wojsk Wietnamskiej Armii Ludowej z Kambodży i tym samym rezygnacja z politycznych aspiracji

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź