Japonia

Polityka energetyczna Rosji i Japonii

W tekście tym przedstawię pokrótce politykę energetyczną Federacji Rosyjskiej oraz Cesarstwa Japonii, problemy państw związane z tą polityką oraz planowane przez nie strategie rozwojowe w tym zakresie. Opiszę także współpracę Japonii i Rosji w dziedzinie polityki energetycznej.

Polityka energetyczna Federacji Rosyjskiej i jej strategia rozwoju do 2030 roku

Federacja Rosyjska zaliczana jest do grona krajów produkujących najwięcej surowców energetycznych. Dzięki posiadaniu dużych zapasów surowców i odpowiedniemu położeniu (między Dalekim Wschodem a Europą), może ona na nowo dążyć do umacniania swojej pozycji wśród innych elit gospodarczych.[1]

energia_rosja

Paliwa dzięki którym wytwarzana jest energia elektryczna w Federacji Rosyjskiej (źródło: http://www.ogrzewnictwo.pl/index.php?akt_cms=1453&cms=30; dane na 2006r)

Rosja posiada ogromne rezerwy ropy naftowej (wśród eksporterów wyprzeda ją tylko Arabia Saudyjska), gazu ziemnego (jest jego największym eksporterem) i węgla kamiennego. Z dostaw Federacji Rosyjskiej korzysta Unia Europejska, Chiny oraz inne kraje azjatyckie. Jednak pomimo dużego wzrostu ekonomicznego i rosnącego popytu na energię elektryczną, inwestycje w tym sektorze są małe. Dlatego też planuje się prywatyzację systemu energetycznego, który do tej pory był w znaczącej mierze kontrolowany przez państwo, aby zachęcić zagraniczne przedsiębiorstwa do inwestowania swoich pieniędzy w Rosji (oczywiście w związku z tym rosyjski rząd musi być przygotowany na wielkie wydatki finansowe).[2]

Dodatkowo, mimo produkcji tak dużej ilości surowców energetycznych (a następnie eksportowania ich), Rosja boryka się z problemami niedoboru energii elektrycznej. Za główne czynniki wpływające na taki stan rzeczy uważa się:

  • bierność rządu, który nie podnosi efektywności energetyki i nie zachęca obywateli do racjonalnego korzystania z energii elektrycznej,
  • posiadanie przestarzałego sprzętu, który może powodować wystąpienie poważnych awarii (skutkiem czego są przerwy w dostawach energii),
  • niejasne zasady działania przedsiębiorstw energetycznych,
  • upowszechnienie się sytuacji, w których obywatele korzystają z energii nie płacąc za nią.[3]

Aby poprawić obecną sytuację Rosja powinna dążyć do zagwarantowania swoim obywatelom stałej i nieprzerwanej dostawy energii elektrycznej, zwiększenia nacisku na modernizację sprzętu generującego tę energię oraz zapewnienia jej efektywnego użytkowania. Aby tak się stało Federacja Rosyjska powinna zadbać o m.in. posiadanie odpowiednich rezerw energii elektrycznej oraz starać się zwiększać stopniowo zakres wykorzystywania energii atomowej oraz energii z odnawialnych źródeł.[4]

Dlatego też, w trosce o dobro państwa oraz o rozwój polityki energetycznej, rząd Rosji dnia 13 listopada 2009 r. zatwierdził „Strategię energetyczną Rosji do 2030 roku” (zwanej dalej strategią).[5]

W strategii tej Federacja Rosyjska za główne cele postawiła sobie maksymalne wykorzystanie naturalnych surowców energetycznych oraz możliwości sektora energetycznego dla osiągnięcia równomiernego rozwoju gospodarki, zwiększenie poziomu życia obywateli oraz ugruntowanie pozycji kraju na arenie międzynarodowej.[6]

Przeprowadzanie efektywnie długoterminowej polityki energetycznej (chroniącej prawa i interesy obywateli i działaczy gospodarczych, dążącej do zapewnienia bezpieczeństwa państwowego i efektywnego zarządzania własnością państwową) ma być możliwe m.in. dzięki zainteresowaniu w stworzeniu stabilnie rozwijających się przedsiębiorstw energetycznych, które  byłyby w stanie godnie reprezentować Rosję zarówno na arenie międzynarodowej, jak i sprostać rosnącej konkurencji wewnątrz kraju. Najważniejszym wykonawcą strategii ma być przede wszystkim państwo, aktywnie zaangażowane w realizację postawionych w powyższym dokumencie celów strategicznych (czyli np. zagwarantowanie bezpieczeństwa energetycznego).[7]

Federacja Rosyjska chce zrealizować te zamierzenia poprzez stworzenie odpowiednich warunków dla funkcjonowania kompleksu paliwowo-energetycznego czy dopasowanie systemu pozyskiwania energii do światowych standardów (co podwyższy efektywność gospodarki w dziedzinie energetyki).[8]

W wyniku zrealizowania zadań przedstawionych w strategii ma nie tylko zwiększyć się potencjał energetyczny Rosji (co spowoduje, że będzie ona miała znaczący wpływ w kształtowaniu cen na euroazjatyckim rynku energetycznym), lecz przede wszystkim zostanie ona wiodącym państwem w regionie, mogącym zapewnić bezpieczeństwo energetyczne w Eurazji. Rosyjski sektor energetyczny stanie się zaś efektywnym i nowoczesnym technologicznie kompleksem, w którym najważniejszą role odgrywać będzie  potencjał innowacyjny oraz ludzki.[9]

Polityka energetyczna Japonii i jej strategia rozwoju

Japonia razem ze Stanami Zjednoczonymi, Chinami, Rosją i Niemcami tworzy grupę największych konsumentów energii – rocznie zużywają blisko 50% światowej energii (co w przybliżeniu daje ok. 600 mln kilolitrów ropy). W przeciwieństwie do Rosji nie posiada wielkich złóż surowców, z których mogłaby czerpać garściami, jej zasoby energetyczne także są niewielkie. Mając tak rozwinięty przemysł, infrastrukturę oraz konsumpcję, kraj ten potrzebuje znacznej ilości energii. Dlatego też Japonia jest zmuszona importować ją z zagranicy. Dla kraju chcącego być postrzeganym jako mocarstwo nie jest to komfortowa sytuacja, szczególnie gdy uzależnienie od dostaw energii sięga 80%.[10]

Dlatego też rząd japoński[11] dąży przede wszystkim do zapewnienia państwu bezpieczeństwa energetycznego poprzez następujące metody:

  • dywersyfikację paliw: przede wszystkim gazu ziemnego oraz energii atomowej,
  • dywersyfikację w dostawach surowców energetycznych – rząd japoński chce to osiągnąć poprzez promowanie innych dostawców niż np. Chiny czy Meksyk, oraz dzięki wspieraniu japońskich firm, które zaangażowane są w projekty wydobywania surowców energetycznych na całym świecie,
  • uświadomienie społeczeństwa jak ważne jest poszanowanie i konserwacja energii: zredukowane popytu i marnotrawstwa energii, zwiększenie natomiast wydajności energetycznej – zastosowanie mechanizmu „Top Runner”[12] i badań nad pozyskaniem innych źródeł energii,
  • rozpoczęcie prac nad ulepszeniem polityki bezpieczeństwa energetycznego, z naciskiem na forum m.in. ASEAN+3 i APEC.[13]

Japońska polityka bezpieczeństwa energetycznego bez wątpienia ulega ewolucji. Spowodowane to jest wieloma zmianami zachodzącymi we współczesnym świecie jak np. wzrostem cen paliw, zwiększającą się konsumpcją państw takich jak Chiny czy Indie, a także niewystarczającymi inwestycjami w sektorze wydobywczym. Dlatego też Japonii na rękę jest obecność wojsk Stanów Zjednoczonych w rejonie Azji i Pacyfiku, ponieważ uważa, że tylko USA są w stanie zagwarantować bezpieczeństwo szlaków morskich, którymi transportowane są surowce naturalne (mając na uwadze np. zwiększającą się „walkę o energię”).[14]

Ze względu na swoją sytuację Japonia zobowiązana jest do posiadania wielkich rezerw paliw. Jako członek Międzynarodowej Agencji Energii musi przestrzegać jej zaleceń: prywatne przedsiębiorstwa mają obowiązek posiadać 70-dniowe rezerwy ropy, natomiast państwo powinno mieć w rezerwie 50 mln kl ropy (co w sumie daje zapas na 160 dni).[15]

energia_japonia

Nośniki energii stosowane w Japonii (źródło: http://www.tokio.polemb.net/index.php?document=394; nośniki te są przetwarzane na energię elektryczną w ponad 60%; dane na 2008r.)

Rząd japoński widzi przyszłość energetyczną swojego kraju m.in. w technologii czystego węgla (tzw. CCT). Pomysł rozwoju tego sposobu pozyskiwania energii spotyka się z dużą aprobatą wśród ludzi pracujących w administracji japońskiej oraz tych z kręgów przemysłowych.[16]

Dla Japonii oprócz efektywności danej energii ważna jest także redukcja emisji dwutlenku węgla oraz zanieczyszczeń. Na początku 2008 r. jako pierwszy kraj na świecie dokonała udanej próby składowania CO2 za pomocą azotu. Za wykonanie tego zadania odpowiedzialne było przedsiębiorstwo Kansai Electric Power CO.[17]

Już od początku lat 70-tych (kiedy to miał miejsce tzw. szok naftowy) energia nuklearna zajmuje jedno z priorytetowych miejsc w polityce energetycznej Japonii. Dzięki wieloletniej rozbudowie infrastruktury nuklearnej Japonia posiada aż 55 reaktorów atomowych, które w latach 2007/2008 dostarczały ok. 30% ogólnej energii. Założono, że w 2009  r. liczba ta miała wzrosnąć do 37%, zaś w 2017 r. osiągnie 40%. Działania te mają na celu w możliwie jak największym stopniu ograniczyć import ropy naftowej z Bliskiego Wschodu. W związki z tym do głównych zadań japońskiej polityki nuklearnej należy przede wszystkim:

  • stopniowy rozwój energii nuklearnej i wzrost jej znaczenia w ogólnej produkcji energii,
  • promocja wizerunku energii nuklearnej, pokazująca ją jako bezpieczny sposób pozyskiwania energii, która stosowana jest jedynie w celach pokojowych oraz uświadomienie społeczeństwa, że jej stosowanie przyczynia się w dużym stopniu do walki z globalnym ociepleniem.[18]

Rząd japoński oraz instytucje, które związane są z energetyką nuklearną przykładają duże znaczenie aby promować bezpieczeństwo istniejących elektrowni atomowych. Zdarza się, że prasa jest krytykowana za robienie niepotrzebnego szumu wokół energii nuklearnej (oraz negatywne nastrajanie obywateli przeciwko używaniu niej), ponieważ często przestawia ludziom rzekomo wyolbrzymione informacje na temat jej szkodliwości.[19]

Współpraca Rosji i Japonii w zakresie polityki energetycznej

Japońsko-rosyjskie relacje w zakresie polityki energetycznej zostały nawiązane w 1998 r. W styczniu 1998 r. przedstawiciele obu krajów wzięli udział w pierwszej japońsko-rosyjskiej konsultacji ds. energetycznych w Moskwie. Następnie rosyjski minister ds. paliwa i energii Sergei Kiriyenko odwiedził Japonię w marcu 1998 r., zaś E.S. Telegina, zastępca ministra ds. paliwa i energii była w Japonii w październiku 1998 r. aby uczestniczyć w trzecim spotkaniu ministrów ds. energii zorganizowanym przez APEC, na którym wysłannicy państw przedstawili swoje poglądy na temat zacieśnienia współpracy w dziedzinie energetycznej.[20]

Z okazji oficjalnej wizyty premiera Japonii Keizo Obuchi w Federacji Rosyjskiej, dnia 13 listopada 1998 r. obie strony podpisały rosyjsko-japońskie zawiadomienie o wdrożeniu w życie planu Hashimoto-Jelcyn.[21] Plan ten zawierał m.in. ważne decyzje w kwestii współpracy w obszarze polityki energetycznej. Punkt piąty powyższego dokumentu dotyczył wzmocnienia dialogu w sprawach energetycznych. Znalazły się w nim takie zapisy jak:

1.      Japońsko-rosyjskie konsultacje ds. energetycznych,

2.      Obszary współpracy z Federacją Rosyjską zaproponowane przez rząd Japonii:

  • raport sporządzony przez badaczy zawierający sprawozdanie ze wspólnej realizacji projektu mającego na celu redukcję wydzielania gazów cieplarnianych,
  • projekty mające oceniać efektywność wytwarzania i przesyłania energii elektrycznej,
  • misja badawcza mająca ocenić stan przemysłu energetycznego w rejonach wschodniej Syberii i na Dalekim Wschodzie,
  • szkolenia w Japonii dla rosyjskich praktykantów zajmujących się tematyką energii elektrycznej.

3.      Inne obszary:

  • z obserwacji innych japońsko-rosyjskich projektów w sektorze energetycznym (szczególnie dotyczących ropy naftowej i gazu ziemnego) wynika, że projekt pozyskiwania surowców energetycznych z Sachalinu ciągle się rozwija i wydobycie ropy naftowej w ramach projektu Sachalin II rozpoczęło się w lipcu 1999 r.[22]

W punkcie szóstym planu Hashimoto-Jelcyn mowa była o współpracy w zakresie pokojowego używania energii nuklearnej, który zawierał: japońsko-rosyjskie konsultacje ds. energii nuklearnej, współpracę dotyczącą  reaktora powielającego na neutronach prędkich (tzw. FBR) oraz budowę radioaktywnej oczyszczalni ścieków. W lipcu 1999 r. odbyła się druga japońsko-rosyjska konsultacja ds. energetycznych w Moskwie.[23]

Kolejnym przykładem rosyjsko-japońskiego partnerstwa była japońska strategia polityki energetycznej, w której podkreślono wzmacniającą się współpracę z Federacją Rosyjską w sektorze energetycznym (włączając w to projekt na Sachalinie).[24]

1 marca 2006 r. odbył się szczyt poświęcony „Sytuacji energetycznej Rosji, Chin i Indii z perspektywy polityki zagranicznej” na którym eksperci mogli wymienić się poglądami na temat sytuacji energetycznej ww. krajów, jak też i Japonii (z perspektywy polityki zagranicznej).[25]

26 kwietnia 2007 r. w Tokio toczyły się negocjacje mające na celu podpisanie japońsko-rosyjskiego porozumienia dotyczącego zasad pokojowego korzystania z energii nuklearnej. Skończyło się jedynie na ustaleniach jak powinny przebiegać w przyszłości rozmowy na temat bezpiecznego używania tego rodzaju energii.[26]

12 maja 2009 r. miało miejsce spotkanie premierów Japonii i Rosji. Obaj przedstawiciele wyrazili zadowolenie z przebiegu dotychczasowej współpracy w zakresie polityki energetycznej: premier Taro Aso podkreślił zainteresowanie Japonii gazem ziemnym w ramach projektu Sachalin I, natomiast premier Władimir Putin wspomniał o możliwości kooperacji m.in. w projekcie Sachalin III. W sprawie energii nuklearnej ustalono, że w przyszłości niewykluczona jest budowa w Rosji 28 obiektów jądrowych gdzieś między 2020 a 2022 rokiem. Wynikiem rozmów było podpisanie między rządami Japonii i Federacji Rosyjskiej porozumienia dotyczącego współpracy w zakresie pokojowego korzystania z energii nuklearnej.[27]


[1] http://www.ogrzewnictwo.pl/index.php?akt_cms=1453&cms=30, dn. 15.05.2010r.

[2] tamże

[3] tamże

[4] http://www.ogrzewnictwo.pl/index.php?akt_cms=3151&cms=15, dn. 16.05.2010r.

[5] poprzedni plan „Strategii energetycznej Rosji do 2020 roku” obowiązywał od maja 2003r. (do czasu wydania nowej Strategii)- źródło: Internet

[6]http://moskwa.trade.gov.pl/pl/Biblioteczka_WPHI/article/detail,3628,NEW_Strategia_Energetyczna_Rosji_do_roku_2030.html, dn. 16.05.2010r.

[7] http://www.minenergo.gov.ru/activity/energostrategy/ch_5.php, dn. 16.05.2010r.

[8] tamże

[9]http://moskwa.trade.gov.pl/pl/Biblioteczka_WPHI/article/detail,3628,NEW_Strategia_Energetyczna_Rosji_do_roku_2030.html, dn. 16.05.2010r.

[10] http://www.tokio.polemb.net/index.php?document=394, dn. 16.05.2010r.

[11] mowa jest tu o rządzie premiera Yasuo Fukudy, który sprawował swój urząd  między 26 września 2007r. a 24 września 2008r.- przyp. Autorki

[12] program wprowadzony przez rząd Japonii, polegający na tym, że każdy nowy produkt na rynku japońskim, m.in. samochód lub telewizor musiał zużywać mniejszą ilość prądu/paliwa od tych już będących na rynku. Dodatkowo producenci oraz sprzedawcy zobowiązani byli do informowania klientów o możliwościach zaoszczędzenia energii- przyp. Autorki

[13] http://www.tokio.polemb.net/index.php?document=394, dn. 16.05.2010r.

[14] tamże

[15] zdaniem ekspertów jest to wielkość, która pokryłaby miesięczne zapotrzebowanie w dziesięciu krajach należących do ASEAN- tamże

[16] tamże

[17] tamże

[18] tamże

[19] tamże

[20] http://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/assistance/hashimoto.html, dn. 19.05.2010r.

[21] plan ten był przygotowany przez premiera Japonii Ryutaro Hashimoto oraz prezydenta Federacji Rosyjskiej Borysa Jelcyna podczas spotkania rosyjsko-japońskiego na wyższym szczeblu w listopadzie 1997r. w Krasnojarsku, stąd też nazwa: plan Hashimoto-Jelcyn- http://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/pmv9811/index.html, dn. 19.05.2010r.

[22] http://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/assistance/hashimoto.html, dn. 20.05.2010r.

[23] tamże

[24] http://www.mofa.go.jp/policy/energy/diplomacy.html, dn. 20.05.2010r.

[25] http://www.mofa.go.jp/announce/event/2006/2/0224.html, dn. 20.05.2010r.

[26] http://www.mofa.go.jp/announce/event/2007/4/1173182_846.html, dn. 20.05.2010r.

[27] http://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/meet0905.html, dn. 20.05.2010r.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Polityka energetyczna Rosji i Japonii Reviewed by on 5 listopada 2010 .

W tekście tym przedstawię pokrótce politykę energetyczną Federacji Rosyjskiej oraz Cesarstwa Japonii, problemy państw związane z tą polityką oraz planowane przez nie strategie rozwojowe w tym zakresie. Opiszę także współpracę Japonii i Rosji w dziedzinie polityki energetycznej. Polityka energetyczna Federacji Rosyjskiej i jej strategia rozwoju do 2030 roku Federacja Rosyjska zaliczana jest do grona krajów

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź