Indie,Korea Pd,Polecane

Perspektywy współpracy Indii z Koreą Południową

india-south-korea

Zmiany wywołane zakończeniem zimnej wojny zapoczątkowały nowy etap w stosunkach między państwami Azji i Pacyfiku. Przełamywanie dotychczasowych barier umożliwiło rozwój kontaktów na niespotykaną dotąd skalę. Istotny wpływ na rosnącą współpracę w ramach szeroko pojmowanego regionu Azji i Pacyfiku ma intensyfikacja powiązań między państwami położonymi w różnych subregionach. Jednym z przykładów takiej współpracy jest rozwój relacji między dwoma istotnymi uczestnikami stosunków międzynarodowych w regionie – Indiami i Republiką Korei.

1. Uwarunkowania współpracy

Z początkiem lat 90. w regionie Azji i Pacyfiku zaczęto obserwować coraz poważniejsze zmiany. Spadek znaczenia zimnowojennego podziału regionu Azji i Pacyfiku po 1990 r. przyczynił się do przełamywania barier gospodarczych i politycznych, typowych dla kontaktów między państwami Azji Wschodniej i Azji Południowej w ostatnich kilkudziesięciu latach. Poza konsekwencjami, wynikającymi z zakończenia dwubiegunowego podziału świata, zmiany w regionie zachodziły pod wpływem ekonomizacji polityki zagranicznej państw, a także procesów globalizacyjnych. Suma tych czynników sprawiła, że subregiony Azji i Pacyfiku zostały uznane za oddzielne kompleksy bezpieczeństwa1.

Na tle zmian, które zachodziły między subregionami, dostrzegalne są podobieństwa łączące Indie i Koreę Południową2. Do czynników, które mogą wpływać na zbliżenie indyjsko-południowokoreańskie, należy zaliczyć: położenie na obszarach strategicznego zaangażowania mocarstw, zwłaszcza Chin i USA; zagrożenie stwarzane przez Pakistan i Koreę Północną oraz współpraca między nimi, zwłaszcza w dziedzinie nuklearnej; brak efektywnych regionalnych instytucji bezpieczeństwa; wzrost roli czynnika morskiego i związane z tym problemy energetyczne.

1.1 Relacje z USA

Utrzymywanie przez USA dobrych relacji z Indiami i Koreą Południową odzwierciedla znaczenie tych państw dla amerykańskiej polityki w regionie. Podkreśla się, że wspólny element, jakim jest duże znaczenie czynnika amerykańskiego w polityce zagranicznej obu państw, może odgrywać pozytywną rolę w procesie kształtowania i pogłębiania współpracy między Indiami i Koreą Południową. Nie należy jednak przesądzać o jednoznacznym poparciu USA dla współpracy indyjsko-południowokoreańskiej. Ewentualny sprzeciw USA mógłby wynikać z niechęci wobec rosnącej niezależności Indii i Korei Południowej. Poważna intensyfikacja współpracy New Delhi z Seulem stałaby również w sprzeczności z amerykańskim polityką w regionie, która opiera się na systemie bilateralnych powiązań z państwami Azji i Pacyfiku3.

1.2 Czynnik chiński

Szczególne znaczenie w postrzeganiu Chin przez Indie i Koreę Południową odgrywa polityka tego państwa wobec Pakistanu i Korei Północnej. Wskazuje się, że Chiny sponsorowały lub przynajmniej ułatwiały handel bronią między tymi państwami w latach 90.4 Niezależnie od zwiększonego zaangażowania USA w Pakistanie, nie należy zapominać o historycznej współpracy Chin z Pakistanem, chińskim wsparciu militarnym oraz ostatnich przejawach intensyfikacji powiązań między Pekinem i Islamabadem5. Sytuacja wygląda podobnie w przypadku stosunków chińsko-północnokoreańskich, choć w ostatnich latach dostrzegalne są wyraźne zmiany w chińskiej polityce zagranicznej wobec Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej6. Niezależnie od tego stanowisko Chin wobec kolejnych kryzysów na Półwyspie Koreańskim budzi zastrzeżenia władz w Seulu.

1.3 Rola Pakistanu i Korei Północnej

Podkreślenie stosunków Chin z Pakistanem i Koreą Północną wynika z tego, że polityka tych państw stanowi główne zagrożenie odpowiednio dla Indii i Korei Południowej. Problem potęguje nuklearyzacja obu subregionów. Z tego punktu widzenia szczególnie istotne jest to, że najprawdopodobniej przez wiele lat Pakistan i Korea Północna prowadziły współpracę w dziedzinie nuklearnej, co miało wpływ zarówno na sytuację na Półwyspie Koreańskim, jak i subkontynencie indyjskim. Chociaż Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna dopiero w 2003 r. przyznała się do posiadania broni atomowej, to nie brakuje głosów, że północnokoreańscy eksperci byli również zaangażowani w pakistańską próbę nuklearną z 1998 r.7 Powszechne były również sygnały, wskazujące na szeroko zakrojoną współpracę w kwestii handlu bronią konwencjonalną.

1.4 Instytucjonalizacja bezpieczeństwa w regionie

Na tle napiętych relacji Indii z Pakistanem i impasu w stosunkach między państwami koreańskimi, istotną kwestią jest brak regionalnej instytucji bezpieczeństwa, która mogłaby skutecznie zapobiegać lub reagować na potencjalne lub istniejące konflikty. Jedną z prób ustanowienia takiej instytucji jest Forum Regionalne ASEAN (ARF). Mimo kluczowej roli państw ASEAN w powstaniu ARF, agenda instytucji wykracza poza zagadnienia z obszaru Azji Południowo-Wschodniej i obejmuje także Azję Północno-Wschodnią, a po przyjęciu Indii i Pakistanu również Azję Południową. Należy jednak zaznaczyć, że wpływ Forum na bezpieczeństwo regionalne jest ograniczony, co wynika z przyjętej formuły funkcjonowania, która opiera się na zasadach dobrowolności i konsensusu8. Natomiast w kontekście sytuacji na Półwyspie Koreańskim porusza się możliwość uznania rozmów sześciostronnych za mechanizm stabilizowania sytuacji w regionie. Jednak brak efektywności oraz eskalacja niestabilności w Azji Północno-Wschodniej nie pozwalają w obecnej sytuacji na uznanie tej formuły za regionalną instytucję bezpieczeństwa9. Nieefektywność instytucji wielostronnych skłania więc państwa do poszukiwania dwustronnych gwarancji bezpieczeństwa.

1.5 Czynnik morski i bezpieczeństwo energetyczne

Poza zagrożeniami wynikającymi z sąsiedztwa Pakistanu i Korei Północnej, jednym z kluczowych zagadnień, wpływających na politykę Indii i Korei Południowej, jest rola czynnika morskiego w architekturze bezpieczeństwa regionu Azji i Pacyfiku. Z jednej strony czynnik morski jest elementem konstytuującym region i determinuje współpracę. Z drugiej strony stanowi źródło rywalizacji i konfliktów. Z punktu widzenia potencjalnej współpracy między Indiami i Koreą Południową najistotniejszą konsekwencją czynnika morskiego są kwestie związane z bezpieczeństwem energetycznym i morskimi szlakami komunikacyjnymi.

Rozwój gospodarek Indii i Korei Południowej przyczynił się do zwiększonego zapotrzebowania na energię. Bardzo istotnym źródłem energii w przypadku obu państw jest ropa naftowa – w Indiach zapewnia ona około 24% energii (2. miejsce po węglu, który stanowi około 41%), a w Korei Południowej 45% (1. miejsce). Zgodnie z danymi za 2009 r. Indie są czwartym państwem na świecie pod względem konsumpcji ropy, a Korea Południowa jest ósma. Indyjskie i południowokoreańskie zasoby energetyczne nie są w stanie zaspokoić zwiększonego popytu na nośniki energetyczne, dlatego też kluczowym elementem w polityce tych państw jest zapewnienie bezpiecznego dostępu do zasobów energetycznych. Niesie to za sobą konieczność importu surowca i sprawia, że państwa te są czołowymi importerami ropy na świecie (5. i 6. miejsce). Głównymi dostawcami są państwa Bliskiego Wschodu (zwłaszcza Zatoki Perskiej), które zapewniają 70-75% całego importu ropy Indii i Korei Południowej10.

Wzrost zapotrzebowania na energię i położenie geograficzne powodują, że strategiczne znaczenie w polityce obu państw ma bezpieczeństwo dostaw i morskich szlaków komunikacyjnych. Dlatego też działania Indii i Korei Południowej nastawione są z jednej strony na rozbudowę własnego potencjału morskich sił zbrojnych, a z drugiej na współpracę z innymi państwami. Z punktu widzenia Indii rozwój zdolności militarnych w basenie Oceanu Indyjskiego wiąże się również ze zwiększoną aktywnością Chin11.

1.6 Regionalne strategie Indii i Republiki Korei

Sytuacja powstała w regionie Azji i Pacyfiku po zimnej wojnie skłoniła Indie do zmiany podejścia wobec państw regionu. Wzrost zaangażowania Chin, upadek ZSRR oraz procesy globalizacji sprawiły, że władze w New Delhi postanowiły rozpocząć tzw. Look East Policy (LEP) z myślą o uzyskaniu dostępu do rynków szybko rozwijających się gospodarek Azji Południowo-Wschodniej. Z czasem ekonomizacja polityki zagranicznej Indii przyczyniła się do poszerzenia nowej strategii zarówno o nowe dziedziny, które miała obejmować, jak i państwa, do których miała być skierowana12. W oparciu o to należy stwierdzić, że charakterystycznymi cechami LEP w latach 90. i na początku XXI w. były: 1) kompleksowość zaangażowania, które nie ogranicza się wyłącznie do współpracy w dziedzinie gospodarczej, ale również dotyczy bezpieczeństwa regionalnego i globalnego; 2) rozciągnięcie na cały region Azji i Pacyfiku, co potwierdza wolę kształtowania architektury geopolitycznej regionu przez Indie13. Po prawie dziesięciu latach od wykładu premiera P.V. Narasimha Rao w Singapurze w 1994 r., który oficjalnie zainaugurował LEP, minister spraw zagranicznych Indii Yashwant Sinha stwierdził w 2003 r., że Indie powinny poszerzyć dotychczasową formułę współpracy o państwa takie, jak Australia, Japonia i Korea Południowa (zostało to nazwane drugą fazą LEP).

Zmiany dynamiki regionalnej po zakończeniu zimnej wojny miały przełożenie również na aktywność Republiki Korei, która z większą swobodą zaczęła angażować się w regionie (zwłaszcza Azji Południowo-Wschodniej) zarówno gospodarczo, jak i politycznie14. Mimo licznych zabiegów w latach 90. i na początku XXI w., konceptualizacji nowego podejścia podjęła się dopiero administracja prezydenta Lee Myung-baka. W 2008 r. Korea Południowa rozpoczęła kampanię na rzecz nowego podejścia w stosunkach regionalnych, decydując się na poszerzenie powiązań z regionalnymi mocarstwami – USA, Chinami, Japonią i Rosją15. Natomiast podczas wizyty w Dżakarcie w 2009 r. południowokoreański prezydent ogłosił powstanie New Asia Initiative (NAI), która ma stanowić potwierdzenie ambicji Korei Południowej w realizacji swoich celów w regionie Azji i Pacyfiku16. Jednym z głównych założeń nowej postawy w polityce zagranicznej Korei Południowej jest wola zawarcia umów o wolnym handlu ze wszystkimi państwami azjatyckimi oraz stworzenie tzw. zielonego pasa wzrostu w regionie Azji i Pacyfiku, tzn. promowania rozwoju gospodarczego w oparciu o technologie przyjazne środowisku naturalnemu. Na początku wiele wskazywało, że w zamyśle władz Korei Południowej była współpraca głównie z państwami ASEAN. Jednak wkrótce okazało się, że ważnym elementem w południowokoreańskiej strategii są Indie. Potwierdził to prezydent Lee podczas spotkania z premierem Manmohanem Singhiem w styczniu 2010 r.17

2. Strategiczne partnerstwo Indii i Korei Południowej – perspektywy współpracy

Bliskość i podobieństwo inicjatyw indyjskiej i południowokoreańskiej, a także nowe możliwości współpracy po 1990 r. sprawiły, że Korea Południowa i Indie zaczęły coraz głośniej mówić o szansach na powstanie strategicznego partnerstwa. Zwieńczeniem starań na rzecz osiągnięcia tego celu było zaproszenie prezydenta Lee Myung-baka na obchody 61. rocznicy powstania Indii w styczniu 2010 r. W trakcie wizyty Lee spotkał się zarówno z prezydent Pratibhą Patil i premierem Manmohanem Singhiem. Podczas spotkania południowokoreański prezydent i indyjski premier ogłosili powstanie strategicznego partnerstwa między Koreą Południową a Indiami18. Przywódcy zobowiązali swoje państwa do rozwijania kompleksowej współpracy w wymiarze strategicznym w celu osiągania obopólnych korzyści19.

Chociaż dokument o strategicznym partnerstwie porusza szeroki katalog spraw, to ze względu na dotychczasowe tendencje we wzajemnych stosunkach oraz większy potencjał współpracy w poszczególnych obszarach warto zwrócić uwagę na trzy główne kwestie: 1) dwustronną współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa, w tym handel bronią i programy rozwoju sektora obronnego; 2) pogłębienie relacji gospodarczych poprzez kompleksowe ułatwienie dwustronnej wymiany handlowej; 3) bezpieczeństwo energetyczne i związaną z nimi problematykę nuklearną.

2.1 Perspektywy współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa

Przed 2005 r. współpraca obu państw w dziedzinie obronności była bardzo ograniczona. Od tego roku Indie i Korea Południowa rozpoczęły współpracę w dziedzinie handlu bronią samobieżną i statkami rozminowującymi. Przed rozmowami w sprawie zakupu sprzętu wojskowego podjęto również kwestię współpracy straży przybrzeżnych. Porozumienie w tej sprawie ostatecznie osiągnięto w 2005 r., a w następnym roku odbyły się pierwsze wspólne ćwiczenia. Nie ulega wątpliwości, że zarówno Indiom, jak i Korei Południowej zależy na współpracy flot na Oceanie Indyjskim. Podejmowanie działań takich, jak zwalczanie piractwa, wymiana personelu, szkolenia, wspólne misje poszukiwawczo-ratownicze, a także modernizacja konwencjonalnych sił morskich budująco wpływa na zbliżenie New Delhi z Seulem20. Wiele wskazuje na to, że współpraca w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa morskim szlakom komunikacyjnym ma największe szanse powodzenia. W głównej mierze wynika to ze strategicznego znaczenia Oceanu Indyjskiego dla obu państw. Istnieje szansa, że dalsza współpraca Indii i Korei Południowej na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa morskich szlaków komunikacyjnych mogłaby z jednej strony stanowić przykład kooperacji państw z różnych subregionów Azji i Pacyfiku, a z drugiej przynieść korzyści także pozostałym państwom regionu21.

Dostrzeżenie zbieżnych interesów w dziedzinie bezpieczeństwa sprawiło, że przedstawiciele Indii i Korei Południowej coraz silniej zaczęli zabiegać o nawiązanie ściślejszej współpracy. Impulsem w tej sprawie były pierwsze w historii konsultacje ministrów obrony w 2007 r. W tym samym roku rozpoczęto rozmowy dotyczące zakupu przez Indie 5000-tonowych fregat, wozów opancerzonych i wojskowych ciężarówek z Korei Południowej. Podjęto także starania na rzecz sprzedaży południowokoreańskich samolotów treningowych K-122. Postanowienia na rzecz większej współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności znalazły się również w deklaracji strategicznego partnerstwa ze stycznia 2010 r. Na jej podstawie ustalony został coroczny dialog w sprawach bezpieczeństwa i współpracy w zakresie wspólnego rozwoju technologii obronnych.

W ostatnich miesiącach kluczowe znaczenie dla powiązań wojskowych między Indiami i Koreą Południową miało spotkanie ministrów obrony A.K. Antony’ego z Kim Tae-Youngiem w Seulu we wrześniu 2010 r. Pierwsza w historii wizyta indyjskiego ministra obrony w Korei Południowej zakończyła się podpisaniem dwóch protokołów (Memorandum of Understanding) w dziedzinie obronności. Pierwszy z nich przewiduje: wymianę doświadczeń, informacji, personelu wojskowego i ekspertów cywilnych z zakresu obronności; szkolenia i ćwiczenia wojskowe; wizytację okrętów wojennych i lotnictwa; współpracę w kwestii pomocy humanitarnej i utrzymania międzynarodowego pokoju. Natomiast drugi protokół dotyczy określenia obszarów współpracy technologicznej przemysłów obronnych obu państw i prowadzenia w tym celu prac badawczo-rozwojowych23.

Rajaram Panda z Institute for Defence Studies and Analyses ocenia, że wizyta indyjskiego ministra obrony w Seulu toruje drogę bardziej rozbudowanej współpracy wojskowej, która dotychczas ograniczyła się głównie do ćwiczeń morskich na niewielką skalę. Zdaniem indyjskiego badacza wrześniowe porozumienia otwierają nowy rozdział w historii współpracy, co stanowi ogromny impuls dla rozwoju strategicznego partnerstwa między Indiami i Koreą Południową. Ponadto, w opinii R. Pandy intensyfikacja współpracy w kontaktach wojskowych stanowi logiczną konsekwencję obaw, jakie towarzyszą Indiom i Korei Południowej w stosunku do kształtującej się sytuacji bezpieczeństwa w regionie. W tym kontekście autor wskazuje na zagrożenia, wynikające z coraz poważniejszego zaangażowania militarnego Chin24.

Pomimo obaw i niechęci pod adresem Pekinu, wydaje się jednak wątpliwe, żeby współpraca indyjsko-południowokoreańska miała przybrać formułę bezpośredniego równoważenia Chin. Podkreśla się, że taki pomysł mógłby zyskać poparcie USA, które z jednej strony są w sojuszu z Koreą Południową, a z drugiej strony poszerzają współpracę z Indiami25. Jednak nie należy przeceniać takiego scenariusza. Chociaż w obecnej konfiguracji Korea Południowa nie ma alternatywy wobec sojuszu z USA, to z uwagi na głosy krytycznie oceniające obecną formułę relacji Waszyngtonu z Seulem, nie można jednoznacznie stwierdzić, że Korea Południowa bezwarunkowo zgodziłaby się na kolejną amerykańską propozycję. Nie należy również zapominać o tym, że od wielu lat Seul zdecydowanie rozwija kontakty gospodarcze z Pekinem. W 2004 r. Chiny zastąpiły USA na pozycji największego partnera handlowego Korei Południowej i stały się największym odbiorcą południowokoreańskich inwestycji. Trudno więc oczekiwać, aby południowokoreańskie władze przyjęły jednoznacznie wrogą postawę wobec polityki Chin w regionie.

Nie ulega wątpliwości, że rozwój współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa w ostatnich miesiącach stanowi ogromny postęp w relacjach Indii i Korei Południowej. Jednak nie należy się spodziewać, aby kooperacja skutecznie wpływała na stabilizację sytuacji z jednej strony na Półwyspie Koreańskim, a z drugiej w Kaszmirze. Wynika to z faktu, że zarówno Indie, jak i Korea Południowa nie posiadają odpowiednich instrumentów oddziaływania na państwa zaangażowane w tych konfliktach. Chociaż New Delhi odegrało pozytywną rolę w trakcie wojny koreańskiej, to jednak w obecnej sytuacji nie wydaje się prawdopodobne, aby Indie z własnej woli angażowały się w kolejny poważny konflikt z udziałem mocarstw. Możliwości reagowania Indii na kryzysy na Półwyspie Koreańskim są ograniczone również tym, że indyjskie władze stosunkowo ostrożnie podchodzą do jednoznacznej krytyki prób rakietowych i nuklearnych Korei Północnej przez ONZ26. Nie należy jednak zapominać o tym, że Indie jednoznacznie skrytykowały ostrzelanie wyspy Yeongpyong w listopadzie 2010 r.27, a także aktywnie realizują postanowienia rezolucji RB ONZ nr 1874, dotyczącej kontroli północnokoreańskich statków podejrzanych o przewożenie broni28.

Niezależnie od powyższych rozważań, wydaje się, że główną korzyścią, wynikającą z intensyfikacji wojskowych powiązań między Indiami i Koreą Południową, jest modernizacja konwencjonalnych sił zbrojnych przy użyciu rodzimych technologii. Oba państwa w wielu sektorach zbrojeniowych są uzależnione od państw zachodnich, głównie USA. Monopol dostaw amerykańskich jest na tyle korzystny dla USA, że nie leży w ich interesie powstanie jakiejkolwiek regionalnej konkurencji – taką z pewnością mogłaby być współpraca indyjsko-południowokoreańska. Wskazuje się, że na korzyść tych państw mogą działać prosperująca branża high-tech i personel naukowo-techniczny z Indii oraz prężnie działający sektor zbrojeniowy Korei Południowej, ze szczególnym uwzględnieniem przemysłu stoczniowego.

2.2 Perspektywy współpracy w dziedzinie gospodarczej

Ze względu na zamknięty charakter gospodarki indyjskiej i koncentracji Korei Południowej na handlu z państwami zachodnimi i Azją Południowo-Wschodnią, powiązania gospodarcze między New Delhi i Seulem pozostawały na nieznacznym poziomie aż do 1990 r. Zmiany we wzajemnych relacjach nastąpiły dopiero po otwarciu indyjskiej gospodarki na świat. Wzbudziło to zainteresowanie inwestorów zagranicznych, w tym Japonii i Korei Południowej. Intensyfikację relacji gospodarczych między New Delhi i Seulem potwierdziła wizyta premiera Indii P.V. Narashima Rao w Korei Południowej w 1993 r. Wzmocnienie kontaktów gospodarczych z Koreą Południową wpisywało się w drugą fazę Look East Policy, która miała umożliwić New Delhi poprawę sytuacji gospodarczej poprzez rozwój powiązań gospodarczych z Singapurem, Hongkongiem, Tajwanem oraz Japonią i Koreą Południową.

W latach 1991-2008 wymiana towarowa między Indiami i Koreą Południową wzrosła z ok. 500 mln dol. do 15,6 mld dol. Charakterystyczne jest to, że Korea Południowa zawsze odnotowywała dodatni bilans handlowy, który dodatkowo stale się zwiększał. Zauważalna dysproporcja w tym względzie odzwierciedla pozycję tych państw wśród największych eksporterów i importerów na świecie. W 2009 r. indyjski eksport wyniósł 163 mld dol. (1,3% udziału światowego, 21. miejsce), a import 250 mld dol. (2,0% udziału światowego, 14. miejsce). W tym samym roku eksport Korei Południowej osiągnął 364 mld dol. (2,9% udziału światowego, 9. miejsce), a import 323 mld dol. (2,5% udziału światowego, 12. miejsce)29. Struktura towarowa indyjskiego eksportu do Korei Południowej uległa wyraźnej zmianie w ostatnich kilkunastu latach. O ile na początku lat 90. Indie eksportowały głównie surowce, żużel oraz bawełnę, o tyle po 2000 r. eksport w większym stopniu obejmuje produkty przemysłowe. Natomiast struktura południowokoreańskiego eksportu do Indii od lat pozostaje właściwie bez zmian – dominują maszyny, samochody i elektronika użytkowa30.

Rozwojowi wzajemnych relacji handlowych towarzyszył wzrost południowokoreańskich inwestycji w połowie lat 90. Dzięki sukcesom firm takich, jak Daewoo, Hyundai, LG i Samsung, południowokoreańskie towary osiągnęły dominującą pozycję na indyjskim rynku motoryzacyjnym i elektroniki użytkowej. Zaangażowanie południowokoreańskich firm sprawiło, że w latach 1996-2001 Korea Południowa była największym azjatyckim inwestorem w Indiach. Południowokoreańskie inwestycje wyniosły 1,9 mld dol., dla porównania Japonii 1,48 mld dol., a wszystkich państwa ASEAN razem wziętych 1,63 mld dol. Warto jednak zwrócić uwagę, że nawet w szczytowym okresie (1991-1999) udział inwestycji Korei Południowej wynosił zaledwie 4% ogółu bezpośrednich inwestycji zagranicznych w tym kraju31. Obecnie Republika Korei jest 16. inwestorem zagranicznym w Indiach (0,58% udziału)32.

Od początku 2000 r. profil południowokoreańskich inwestycji w Indiach uległ zmianie. Korea Południowa zaczęła postrzegać Indie nie tylko w charakterze rynku zbytu dla swoich produktów, ale także jako potencjalna baza dla reeksportu do państw trzecich. Opierało się to na przekonaniu, że wzrost relacji handlowych Korei Południowej z państwami Azji Południowo-Wschodniej i Bliskiego Wschodu może być ułatwiony dzięki zaangażowaniu w Indiach. Jako przykład takiego podejścia można podać Hyundaia, który produkuje wiele modeli samochodów w Indiach, skąd są one eksportowane na cały świat33. Ponadto, z czasem cechą charakterystyczną inwestycji południowokoreańskich firm okazała się stała dywersyfikacja działalności inwestycyjnej poprzez zaangażowanie w innych sektorach gospodarki. Korea Południowa wspiera inwestycje w infrastrukturę Indii – koleje, drogi, mosty, sektor energetyczny i łączność. Jedną z istotniejszych południowokoreańskich inwestycji w ostatnich latach w Indiach była inwestycja Pohang Iron and Steel Company (POSCO) z 2005 r. w wydobycie rud żelaza w indyjskim stanie Orissa – wyniosła ona 12 mld dol. Jest to największa pojedyncza inwestycja zagraniczna w Indiach, a także największa inwestycja południowokoreańska w ogóle34.

W porównaniu do zaangażowania inwestycyjnego Korei Południowej w Indiach, dotychczasowe osiągnięcia indyjskich firm w Korei Południowej są nieszczególne – zgodnie z danymi agencji Yonhap w 2010 r. Indie zainwestowały 371 mln dol 35. Wydaje się, że na chwilę obecną Indie nie wykorzystują faktu, że Republika Korei od wielu lat zachęca zagranicznych inwestorów do zwiększonego zainteresowania południowokoreańskim rynkiem. Wynika to z faktu, że dotychczasowy udział inwestycji zagranicznych w Korei Południowej jest niewielki w porównaniu do pozostałych państw regionu36. Obecnie indyjskie inwestycje prezentują się bardzo słabo na tle największych inwestorów w Korei Południowej – UE (46,1%), Japonii (16,8%) i USA (12,9%)37. Dotychczas najbardziej znaczącą inwestycją indyjską w Korei Południowej była umowa z 2004 r., na mocy której Tata Motors za 102 mln dol. kupił od Daewoo fabrykę w Kunsan38.

Wiele wskazuje na to, że dotychczasowe relacje gospodarcze między Indiami i Koreą Południową w najbliższym czasie zostaną wzmocnione. Nadzieje na to wynikają z podpisanej w sierpniu 2009 r. kompleksowej umowy o partnerstwie gospodarczym (Comprehensive Economic Partnership Agrement, CEPA). Porozumienie to uważane jest za fundament obecnych stosunków gospodarczych między New Delhi i Seulem, gdyż obejmuje nie tylko handel towarami, ale także usługami oraz inwestycje. Umowa weszła w życie w styczniu 2010 r. i ma na celu wzrost dwustronnej wymiany handlowej dzięki ograniczeniu i likwidacji barier w handlu, co ma zachęcać do inwestowania i promowania wymiany między dwoma państwami. Postanowienia umowy odnoszą się do ograniczenia zarówno taryfowych, jak i pozataryfowych barier, co ma być realizowane etapami. Zgodnie z umową zniesionych lub ograniczonych zostanie 93% ceł południowokoreańskich i 85% indyjskich39.

CEPA jest pierwszą umową o wolnym handlu podpisaną przez Indie z państwem należącym do OECD. Natomiast dla Korei Południowej jest to pierwsza tego typu umowa podpisana z członkiem grupy BRIC. Umowa jest również istotna z tego względu, że wiąże trzecią i czwartą gospodarkę Azji. Podczas spotkania na szczycie w styczniu 2010 r. Lee Myung-bak i Manmohan Singh nie kryli zadowolenia z uzyskanego porozumienia. Przywódcy z optymizmem założyli, że dzięki umowie obroty handlowe między państwami zostaną podwojone do 2014 r. i wzrosną do 30 mld dol.40 W komentarzach po wejściu umowy w życie podkreślano, że niesie ona niespotykane dotąd szanse dla obu gospodarek. Z punktu widzenia możliwości inwestowania przez Indie w Korei Południowej zwraca się uwagę na szanse takich branż, jak telekomunikacja, rachunkowość, usługi medyczne, reklama i bankowość. Atrakcyjne z punktu widzenia inwestorów indyjskich wydaje się powiązanie z rynkiem usług, na które jest zapotrzebowanie na południowokoreańskim rynku – IT, nauczanie języka angielskiego, inżynieria, usługi finansowe. Natomiast w przypadku Korei Południowej CEPA pozwoli zintensyfikować dotychczasowe inwestycje koreańskie, tzn. w branżach motoryzacji, produkcji maszyn i elektronice41.

David Brewster podkreśla, że CEPA powinna być postrzegana jako część tworzącej się sieci dwustronnych umów o wolnym handlu wynegocjowanych przez państwa regionu Azji i Pacyfiku. Powstający w ten sposób system wzajemnych powiązań regionalnych stanowiłby pozytywny impuls dla rozwoju wszystkich państw. Istnieją jednak obawy, że Chiny, które są głównym graczem gospodarczym w regionie, będą niechętnie odnosiły się do dalszych pomysłów, które miałyby umacniać pozycję Indii. Niezależnie od tego można stwierdzić, że wymiar gospodarczy stosunków Indii z Koreą Południową zaczyna przybierać formy partnerstwa strategicznego42. Z uwagi na rosnącą sieć powiązań gospodarczych między Indiami i Koreą Południową zwraca się uwagę na potencjalne obszary, w których może nastąpić wzmocnione współpraca. Zalicza się do nich: rozbudowę infrastruktury w Indiach, przemysł stalowy, rozwój technologii przyjaznych środowisku, sektor IT, w szczególności dostęp do szerokopasmowego Internetu, współpracę naukową i technologiczną, pokojowe wykorzystanie przestrzeni kosmicznej, turystykę, telekomunikację oraz przemysł farmaceutyczny43.

2.3 Perspektywy współpracy w dziedzinie energetycznej

Mając na uwadze dużą zależność energetyczną gospodarek Indii i Republiki Korei od zewnętrznych dostawców, zrozumiała jest istotna rola, jaką w polityce tych państw odgrywa bezpieczeństwo energetyczne. O ile w kwestii dostępu do ropy naftowej i gazu New Delhi i Seul traktują siebie jako konkurentów, o tyle w sektorze energetyki nuklearnej nastawione są na większą kooperację.

Współpraca Indii i Korei Południowej w dziedzinie energetyki nuklearnej praktycznie nie istniała do połowy lat 90. Sytuacja uległa zmianie w ostatnich latach. Dotychczas Indie zabiegały o współpracę w tej dziedzinie z innymi państwami (USA, Kanada, Wielka Brytania, Rosja), lecz z uwagi na niewystarczające rezultaty, rozpoczęły również kontakty z Republiką Korei44. Początkiem obecnej współpracy były negocjacje konsorcjów Korea Electric Power Corporation (KEPCO) i Nuclear Power Corporation of India Limited, które w sierpniu 2009 r. podpisały protokół dotyczący wymiany danych technicznych i wspólnych doświadczeń. Pozwoliło to indyjskiej firmie na zapoznanie się z południowokoreańską technologią.

Obecnie najistotniejsze znaczenie ma umowa ze stycznia 2010 r. w sprawie współpracy Indii i Korei Południowej przy pokojowym wykorzystaniu energii nuklearnej. W ocenach dotyczących tej umowy zwraca się szczególną uwagę na potencjał i możliwości w dziedzinie współpracy energetycznej między oboma państwami. Obecnie istnieje siedemnaście czynnych elektrowni jądrowych w Indiach, a sześć kolejnych jest budowanych – Indie planują ok. 10-krotne zwiększenie mocy do 40 tys. megawatów w 2035 r. Postawienie na współpracę z Koreą Południową uzasadnione jest tym, że posiada ona bardzo zaawansowane technologie i jest szóstym największym eksporterem w tej dziedzinie45. Niemniej istotny jest fakt, że Korea Południowa sama zamierza zwiększyć inwestycje w tym segmencie – plany zakładają wzrost produkcji energii z atomu do 27 GW w 2020 r. i 35 GW w 2030 r. Ponadto, oferta południowokoreańska jest najatrakcyjniejsza cenowo pod względem ceny za wyprodukowaną jednostkę energii46.

Podkreśla się, że współpraca nuklearna stanowi poważny element strategicznego dialogu obu państw. Indie i Korea Południowa mają szansę przyczynić się do wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego, co ma kluczowe znaczenie w regionie Azji i Pacyfiku. Współpraca New Delhi z Seulem może także stanowić przykład cywilnej współpracy nuklearnej zarówno w skali regionu, jak i globu47. Jest to tym bardziej istotne, że w ostatnich miesiącach problematyka nuklearna jest jednym z najczęściej poruszanych tematów podczas rozmów na wyższym szczeblu między przedstawicielami Indii i Korei Południowej48.

3. Podsumowanie

Sytuacja powstała w regionie Azji i Pacyfiku w latach 90. XX w. stanowiła pozytywny impuls dla rozwoju stosunków Indii z Koreą Południową. Odejście od podziałów typowych dla okresu zimnej wojny umożliwiło zbliżenie państw Azji Południowej i Północno-Wschodniej. Kompleksowy zmiany w skali całego regionu sprawiły, że zaczęto dostrzegać podobieństwa między Indiami i Koreą Południową.

Z uwagi na położenie na obszarach strategicznego zaangażowania mocarstw, istotnym elementem w polityce zarówno Indii, jak i Korei Południowej są relacje z USA i Chinami. Konieczność uwzględnienia czynnika amerykańskiego wynika ze strategicznej roli, jaką pełnią USA w polityce Indii i Korei Południowej. Pomimo dobrych stosunków obu państw z USA istnieją wątpliwości, czy dalszy rozwój współpracy indyjsko-południowokoreańskiej spotka się z aprobatą władz w Waszyngtonie. Elementem, który mógłby skłonić USA do poparcia Indii i Korei Południowej, jest rosnąca rola czynnika chińskiego w regionie. Z punktu widzenia władz w New Delhi i Seulu kluczowe znaczenie ma polityka Chin wobec Pakistanu i Korei Północnej. Jednak podobnie jak w przypadku USA, nie należy postrzegać Pekinu jako elementu konstytuującego współpracę indyjsko-południowokoreańską.

Wiele wskazuje na to, że istotą rodzącego się partnerstwa Indii i Korei Południowej jest kompleksowe spojrzenie obu państw na sytuację w regionie Azji i Pacyfiku. Look East Policy i New Asia Initiative pokazały, że Indie i Korea Południowa mają podobne podejście w wielu kwestiach. Strategie, które zakładały otwarcie na szerszą współpracę z państwami całego regionu, ułatwiły zbliżenie indyjsko-południowokoreańskie. Szczególnie widoczne jest to w obszarach o kluczowym znaczeniu dla obu państw.

Współpraca w dziedzinie bezpieczeństwa stanowi niewątpliwie novum w relacjach indyjsko-południowokoreańskich. Istotnym elementem, który determinuje kooperację w tej dziedzinie jest czynnik morski i znaczenie, jakie w polityce obu państw mają morskie szlaki komunikacyjne. W związku z tym najbardziej prawdopodobna wydaje się współpraca na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa na Oceanie Indyjskim. Trudno jednak oczekiwać, aby zaczęła ona odgrywać decydującą rolę na tym akwenie, gdyż monopol USA w tej dziedzinie wydaje się być na razie niezagrożony. Ponadto, zdecydowanie bardziej zaawansowany charakter na tym polu mają kontakty Indii z Japonią i Australią. Niezależnie od tego wzrost powiązań militarnych między Indiami i Koreą Południową może przynieść pozytywne skutki w postaci modernizacji sił zbrojnych.

Zdecydowanie lepsze perspektywy rysują się przed współpracą w dziedzinie gospodarczej i energetycznej. Chociaż skala obecnych powiązań między Indiami i Koreą Południową jest niewielka, to nie ulega wątpliwości, że potencjał współpracy jest ogromny, z uwagi na pozycję gospodarczą obu państw zarówno w skali regionu, jak i świata. Dotychczasowa strategia południowokoreańskich firm pokazuje, że Korea Południowa umiejętnie radzi sobie na indyjskim rynku. Gorzej przedstawia się sytuacja Indii, lecz duże nadzieje wiąże się z kompleksową umową o partnerstwie gospodarczym. O tym, że obu państwom zależy na intensyfikacji współpracy świadczą intensywne kontakty w dziedzinie energetyki nuklearnej.

Pogłębienie współpracy w dziedzinach bezpieczeństwa, gospodarki i energetyki stanowi istotny wkład w rozwój strategicznego partnerstwa między Indiami i Republiką Korei. Chociaż w każdym aspekcie zauważalne są ograniczenia, to wydaje się, że działanie na rzecz strategicznego zbliżenia może przynieść wiele korzyści obu państwom. W obecnej konfiguracji w regionie jest mało prawdopodobne, aby Indie i Korea Południowa stały się dla siebie najistotniejszymi partnerami. Nie ulega jednak wątpliwości, że intensyfikacja powiązań na linii New Delhi-Seul powinna stanowić pozytywne i konstruktywne dopełnienie strategii obu państw wobec regionu Azji i Pacyfiku.

1 B. Buzan, O. Wæver, Regions and powers: the structure of international security, Cambridge University Press 2003, s. 473.

2 Il-Young Kim, L. Singh, Asian Security and Korea-India Strategic Cooperation, „The Korean Journal of Defence Analysis” 2002, t. 14, nr 1, s. 177-179.

3 K.E. Kalder, Securing security through prosperity: The San Francisco System in comparative perspective, „The Pacific Review” 2004, t. 17, nr 1, s. 135-157.

4 M. Mohan, The Proliferation Axis: Beijing-Islamabad-Pyongyang, The Korean Journal of Defense Analysis” 2003, t. 15, nr 1, s. 67.

5 R.N. Das, China’s ‘all-weather friendship’ with Pakistan: Implications for India, „IDSA Comment” z 4 stycznia 2011, Institute for Defense Studies and Analyses.

6 Zob. szerzej J. Bayer, W.J. Dziak, Korea & Chiny, Strategia i Polityka, t. 1 i 2, Warszawa 2006.

7 D.E. Sanger, W.J. Broad, Pakistan May Have Aided North Korea A-Test, „The New York Times” z 26 lutego 2004.

8 Ł. Fijałkowski, Regionalny wymiar bezpieczeństwa w Azji Południowo-Wschodniej. Normy – instytucje – ład regionalny, Wrocław 2010, s. 195-227.

9 P. Van Ness, Designing a Mechanism for Multilateral Security Cooperation in Northeast Asia, „Asian Perspective” 2008, t. 32, nr 4, s. 107-126; Kim Sung-han, Searching for a Northeast Asian Peace and Security Mechanism, „Asian Perspective” 2008, t. 32, nr 4, s. 127-156.

10 Dane na podst. International Energy Agency www.iea.org i U.S. Energy Information Administration www.eia.doe.gov.

11 I. Rehman, China’s String of Pearls and India’s Enduring Tactical Advantage, „IDSA Comment” z 8 czerwca 2010, Institute for Defence Studies and Analyses.

12 Changsu Kim, L. Singh, India’s Recent Foreign Policy Initiatives and Implications for East Asian Security, „The Korean Journal of Defence Analysis” 2005, t. 17, nr 3, s. 133-134.

13 S.D. Muni, India’s ‘Look East’ Policy: The Strategic Dimension, ISAS Working Paper” 2011, nr 121, Institute of South Asian Studies, National University of Singapore, s. 8-12.

14 D. Brewster, India’s Developing Relationship with South Korea, A Useful Friend in East Asia, Asian Survey” 2010 , t. 50, nr 2, s. 424-425.

15 G. Scarlatoiu, ROK-India Summit Meeting: South Korea’s “New Asia Initiative” Converges with India’s “Look East Policy”, Korea Insight” 2010, The Korea Economic Institute; Zhiqun Zhu, South Korea in a new Asia initiative, Asia Times” z 30 czerwca 2009.

16 President announces „New Asia Initiative”, oficjalna strona Republiki Korei, www.korea.net, 28 marca 2009.

17 Jeong-ju Na, President to Stress New Asia Initiative During India Trip, „The Korea Times” z 22 stycznia 2010.

18 Chi-dong Lee, S. Korea, India establish ‚strategic partnership’, „Yonhap” z 25 stycznia 2010.

19 Treść oświadczenia przywódców zob. India–Republic of Korea Joint Statement: Towards A Strategic Partnership, 25 stycznia 2010, www.idsa.in.

20 L. Singh, India-Korea Naval Cooperation, „The Korea Times” z 2 czerwca 2008.

21 Il-Young Kim, L. Singh, op. cit., s. 194-195.

22 S. Limaye, India-Asia Pacific relations: Consolidating Friendships and Nuclear Legitimacy, „Comparative Connections” 2008, Center for Strategic and International Studies; D. Brewster, op. cit., s. 417-418.

23 S. Kar, India and South Korea Sign two Landmark MoUs to Boost Defence Cooperation, Press Information Bureau, Government of India, 3 września 2010.

24 R. Panda, Fruits of Antony’s visit to South Korea: Defence Ties Strengthen further, „IDSA Comment” z 7 września 2010, Institute for Defence Studies and Analyses.

25 D. Brewster, op. cit , s. 419.

26 S. Varadarajan, India in dilemma over North Korean satellite launch news analysis, „The Hindu” z 6 kwietnia 2009.

27 S. Dikshit, India urges Koreas to maintain peace, „The Hindu” z 25 listopada 2010.

28 H.S. Singh, India intercepts North Korean ship, „CNN” z 8 sierpnia 2009.

29 Dane na podst. International Trade Statistics 2010, WTO, Geneva 2010, s. 13, www.wto.org.

30 P. Sahoo, D. Kumar, R.R. Kumar, India-Korea Trade and Investment Relations, „Working Paper” 2009,
nr 242, Indian Council for Research on International Economic Relations, s. 5.

31 S. Ahmed, India-Korea CEPA: Potentials and Realities, „MPRA Paper” 2010, Munich Personal RePEc Archive.

32 Dane na podst. Fact Sheet on Foreign Direct Investment (FDI) from August 1991 to December 2010, Department of Industrial Policy & Promotion, Ministry of Commerce and Industry of India, www.dipp.nic.in.

33 Jongsoo Park, Korean Perspective on FDI in India Hyundai Motors’ Industrial Cluster, „Economic and Political Weekly” 2004, s. 3551-3555.

34 N. Prusty, P. de Bendern, India approves long-delayed $12 billion POSCO steel mill, „Reuters” z 31 stycznia 2011.

35 Foreign investment in S. Korea jumps to 10-year high in 2010, „Yonhap” z 29 grudnia 2010.

36 C. Oliver, South Korea: Overseas investors learn to look beyond the pretence, „Financial Times” z 10 listopada 2010.

37 Dane na podst. Invest Korea, Ministry of Knowledge Economy, www.mke.go.kr; P. Sahoo, D. Kumar, R.R. Kumar, op. cit., s. 20-21.

38 Tata Motors completes acquisition of Daewoo Commercial Vehicle Company, www.tatamotors.com, 29 marca 2004.

39 Treść umowy dostępna na Department of Commerce of India, www.commerce.nic.in.

40 Jeong-ju Na, Korea, India to Double Trade by 2014 , „The Korea Times” z 25 stycznia 2010.

41 S. Mukhopadhyay, Korea-India CEPA – New Opportunity, „The Korea Times” z 24 marca 2010.

42 D. Brewster, op. cit., s. 415-416.

43 P. Sahoo, D. Kumar, R.R. Kumar, op. cit., s. 27-28.

44 J. Rakhra, India-South Korea Relations: The Nuclear Enterprise, Institute of Peace and Conflict Studies, 6 kwietnia 2010.

45 KEPCO Clinches Mega Nuclear Plant Deal with UAE, „The Chosun Ilbo” z 28 grudnia 2009.

46 Nuclear Power in South Korea, „Country Briefings” 2011, World Nuclear Association, www.world-nuclear.org.

47 Y.J. Ji, India-S Korea Nuclear Cooperation: Strategic Convergence?, Institute of Peace and Conflict Studies, 8 lipca 2010.

48 India, South Korea to discuss civil nuclear cooperation, „The Hindu” z 16 czerwca 2010.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Perspektywy współpracy Indii z Koreą Południową Reviewed by on 9 marca 2011 .

Zmiany wywołane zakończeniem zimnej wojny zapoczątkowały nowy etap w stosunkach między państwami Azji i Pacyfiku. Przełamywanie dotychczasowych barier umożliwiło rozwój kontaktów na niespotykaną dotąd skalę. Istotny wpływ na rosnącą współpracę w ramach szeroko pojmowanego regionu Azji i Pacyfiku ma intensyfikacja powiązań między państwami położonymi w różnych subregionach. Jednym z przykładów takiej współpracy jest rozwój relacji

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Oskar Pietrewicz

Doktorant na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, absolwent studiów pierwszego i drugiego stopnia (specjalizacja wschodnioazjatycka) w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. Główne obszary zainteresowań: polityka zagraniczna państw koreańskich, bezpieczeństwo i stosunki międzynarodowe w Azji Północno-Wschodniej, polityka zagraniczna Chin w Azji Północno-Wschodniej, polityka zagraniczna USA w regionie Azji i Pacyfiku, stosunki chińsko-koreańskie i amerykańsko-koreańskie. W CSPA jako ekspert zajmuje się Koreą Południową i Koreą Północną.

Pozostaw odpowiedź