Artykuły,Publicystyka

P. Urbanowicz: Republika Chińska a globalna moda na zmiany A.D. 2017-2018

Rok 2017 był na całym świecie okresem burzliwych zmian. Zaprzysiężenie Donalda Trumpa na prezydenta Stanów Zjednoczonych 20 stycznia 2017 roku odcisnęło swoje piętno właściwie w każdym zakątku świata, w tym także – bardzo mocno – na Tajwanie. Aby ocenić jednak z perspektywy czasu cały rok na wyspie, należy dokonać analizy kilku odrębnych aspektów.

Już od stycznia na Tajwanie trwała kampania wyborcza przed zaplanowanymi na 20 maja 2017 siódmymi bezpośrednimi wyborami prezesa partii Kuomintang (KMT). Dotychczasowa prezes, będąca jednocześnie pierwszą kobietą na tym stanowisku – Hung Hsiu-chu, zgłosiła swoją kandydaturę jako pierwsza, a niedługo po niej do wyścigu przystąpili pozostali kandydaci, w tym Hau Lang-pin i Wu Den-yih. Ten ostatni, były premier Republiki Chińskiej, który sprawował także funkcję prezesa KMT przez nieco ponad miesiąc na przełomie lat 2014 i 2015, wygrał później majowe wybory, zdobywając 52,24% głosów. Po przeciwnej stronie, rządzącej od 2016 roku Demokratycznej Partii Postępowej (DPP) przewodniczy prezydent Republiki Chińskiej Tsai Ing-wen.

Wiosną, a dokładniej 16 marca, w ramach Yuanu Wykonawczego powołano do życia Biuro ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy. Zintensyfikowane działania w kierunku powstrzymania procederów prania brudnych pieniędzy oraz finansowania terroryzmu podjęte zostały między innymi po ujawnieniu i nałożeniu na tajwański Mega International Commercial Bank przez New York State Department of Financial Services kary w wysokości 180 mld dolarów amerykańskich za łamanie przepisów przeciwko praniu pieniędzy rok wcześniej. Biuro uważane jest za nowy początek dla tajwańskich instytucji finansowych, których potencjał inwestycyjny i wiarygodność spadły wyraźnie po incydencie z udziałem Mega Banku.

Ważnym wydarzeniem w polityce wewnętrznej na Tajwanie była rezygnacja dotychczasowego premiera rządu DPP – Lin Chuana. Finansista Lin zrezygnował po przeprowadzeniu kluczowych dla rządu reform ekonomicznych, w tym mocno krytykowanej reformy prawa podatkowego, budżetu infrastrukturalnego oraz zmian w prawie pracy. Ustąpił na rok przed nadchodzącymi w 2018 wyborami samorządowymi – powołany w jego miejsce burmistrz miasta Tainan William Lai otrzymał zadanie zbudowania poparcia przed tymi wyborami i dostał na to rok. Kluczowi ministrowie, w tym minister spraw zagranicznych David Lee, minister obrony Feng Shih-kuan, finansów – Sheu Yu-jer oraz piastująca ważne stanowisko szefa Rady ds. Chin Kontynentalnych Katharine Chang, zachowali swoje posady. Zmiana pozytywnie odbiła się na notowaniach prezydent Tsai; Lin Chuan nie jest członkiem DPP, nie cieszył się, w przeciwieństwie do Williama Lai, poparciem społeczeństwa, a sama Tsai pozbyła się poważnego kontrkandydata w następnych wyborach prezydenckich.

W relacjach z Chińską Republiką Ludową jak zawsze panowała napięta atmosfera. Zaczęło się od dwukrotnego utarcia ChRL nosa, gdy najpierw, jeszcze w grudniu 2016 roku, prezydent Trump przyjął telefoniczną rozmowę gratulacyjną od Tsai, a później lecąca ze styczniową delegacją do państw Ameryki Środkowej prezydent lądowała w Houston oraz San Francisco i spotkała się tam z gubernatorem Teksasu Tedem Cruzem. Warto zaznaczyć, iż wspomniana wcześniej rozmowa telefoniczna była pierwszym bezpośrednim kontaktem między głowami USA i Tajwanu od czasu uznania przez Stany Zjednoczone komunistycznego rządu ChRL w 1979 roku.

Za gorzką pigułkę do przełknięcia w korespondencji dyplomatycznej z sąsiadem można uznać natomiast zerwanie stosunków dyplomatycznych z Panamą, która oficjalnie zaakceptowała rząd Komunistycznej Partii Chin jako jedynego pełnoprawnego depozytariusza chińskiej państwowości. Zmiana, która nastąpiła 13 czerwca 2017 roku, nie wpływa co prawda znacznie na wymianę handlową między Tajwanem a Panamą, jest jednak sporą dyplomatyczną porażką. Obecnie Republika Chińska uznawana jest, wliczając Watykan, już przez jedynie 20 państw na świecie.

Kilka tygodni później administracja prezydenta Trumpa ogłosiła porozumienie w sprawie sprzedaży na rzecz Tajwanu wyposażenia wojskowego wartego 1,4 mld dolarów. Transakcja dotyczyła między innymi pocisków oraz sprzętu radarowego. Jakkolwiek chętny nie byłby Waszyngton do pomocy wyspie i jakkolwiek dużego poparcia w Kongresie amerykańskim nie miałaby dalsza realizacja Aktu współpracy z Tajwanem z 1979 roku, administracja amerykańska musi brać pod uwagę reakcje Pekinu na każdy przejaw choćby najmniejszego zbliżenia z wyspą i będzie ograniczała swoją gotowość do pomocy. Za dowód kierunku obranego przez USA świadczyć może choćby kwietniowa odmowa Trumpa w sprawie przeprowadzenia kolejnej rozmowy telefonicznej z prezydent Tsai.

26 maja 2017 roku nagłówki światowych serwisów informacyjnych relacjonowały rozporządzenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Chińskiej nakazujące wszystkim jednostkom rządów lokalnych rozpoczęcie procedur przyznawania ślubów parom homoseksualnym. Miało to miejsce dwa dni po wydaniu przez Sąd Konstytucyjny orzeczenia o niezgodności przepisu o małżeństwie jako związku kobiety i mężczyzny z konstytucyjną zasadą wolności do małżeństwa i równości. Tym samym, Tajwan stał się pierwszym miejscem na mapie Azji, w którym legalne są małżeństwa osób tej samej płci.

W lipcu, w drodze do Hong Kongu, przez Cieśninę Tajwańską przepłynął jedyny lotniskowiec w chińskiej armii. Czujnych Tajwańczyków jeszcze bardziej zaalarmowało wielokrotne pojawienie się w Strefie Identyfikacji Obrony Powietrznej (Air Defense Identification Zone, ADIZ) chińskiego samolotu wojskowego na przełomie lipca i sierpnia. Rząd w Tajpej nazwał incydenty prowokacją i natychmiast zaapelował o zaprzestanie manewrów.

Na przełomie lipca i sierpnia w wyspę uderzył pierwszy tego roku tajfun – Nesat. Niespełna dwa dni później miejsce miała poważna burza tropikalna Haitang. W sumie poszkodowanych zostało ponad 130 osób. Wiele miejscowości zostało zalanych, a bez prądu znalazło się ponad 600 000 gospodarstw. Spowodowane tajfunem straty szacuje się na ponad 200 mln dolarów tajwańskich (ok. 6,78 mln dolarów amerykańskich).

W nadchodzącym miesiącu, a dokładnie w dniach 19-30 sierpnia, w Tajpej odbyła się 29. Letnia Uniwersjada. W turnieju udział wzięło 7649 zawodników ze 141 reprezentacji. Występujący pod nazwą Chinese Taipei Tajwan, zdobywając 26 złotych, 34 srebrne oraz 30 brązowych medali, zajął trzecie miejsce w klasyfikacji medalowej Uniwersjady, finiszując za Japonią oraz Koreą Południową.

Jako wysokorozwiniętej azjatyckiej gospodarce opartej na eksporcie wysokich technologii, Tajwanowi sprzyjają nowe elektroniczne trendy. Prognozowany na początku zeszłego roku wzrost PKB w okolicach 2,05% został wyprzedzony i zatrzymał się na poziomie ok. 2,11%. Jednocześnie o ponad 8,5% wzrósł eksport dóbr z wyspy. Trzeba jednak pamiętać, że aż 1/3 wysyłanych z Tajwanu towarów trafia na przeciwną stronę Cieśniny Tajwańskiej i tak ewentualne zaostrzenie polityki handlowej wobec „zbuntowanej prowincji”, jak i możliwe spowolnienie tempa wzrostu ChRL odbiją się wyraźnie na kondycji jej eksportu. Ze względu na nieprzychylny Chinom kontynentalnym rząd Republiki Chińskiej, tendencje spadkowe widać w przemyśle turystycznym – mniej turystów z ChRL odwiedziło w 2017 roku wyspę. W najbardziej popularnym dla chińskich turystów okresie – w pierwszych dwóch tygodniach października – liczba przyjezdnych z kontynentu spadła aż o 47,8% w stosunku do roku poprzedzającego. Jedni narzekają w związku z tym na znaczny spadek dochodów, inni jednak szukają drogi do uniezależnienia się od gości z ChRL, zwiększając starania o turystów z krajów Azji Południowo-Wschodniej.

Ekonomicznie ambiwalentnym zjawiskiem jest utrzymująca się na praktycznie tym samym poziomie od lat wysokość wynagrodzeń. Będąc oczywiście przy wzrostach zarobków w krajach konkurencyjnych motorem napędowym dla atrakcyjnych cen eksportowych, blokuje de facto wzrost parytetu siły nabywczej na wyspie. Niski poziom bezrobocia wzrośnie, ale nie przekroczy 4%, a spokojna sytuacja banków, stabilny choć niewysoki wzrost oraz utrzymujący się na poziomie ok. 30% PKB dług publiczny nie wróżą w najbliższym czasie żadnych finansowych turbulencji. Według National Development Council, kluczowymi punktami planu rozwoju w 2018 roku będą dla wyspy właśnie utrzymanie stabilnego wzrostu gospodarczego (za cel postawiono sobie przedział między 2,4 a 2,6%), niskiego bezrobocia oraz plan podwyżek dla wybranych grup zawodowych, w tym żołnierzy, urzędników i nauczycieli. Planowane są również programy pomocowe dla rodzin z małymi dziećmi celem odwrócenia spadkowego trendu wskaźnika urodzeń. Pięć haseł definiujących kierunki rozwoju wyspy to: „Kulturalny Tajwan”, „Naród cyfrowy”, „Zielona Wyspa Krzemowa”, „Szczęśliwa Ojczyzna” oraz „Po prostu społeczeństwo”.

Najważniejszym wydarzeniem na krajowej scenie politycznej w roku 2018 będą z pewnością wybory samorządowe „Nine in one” (九合一选举). Podczas przewidzianych na jesień tego roku wyborów, mieszkańcy wyznaczać będą nowych burmistrzów miast wydzielonych i powiatowych, radnych miejskich, burmistrzów oraz przedstawicieli ludowych w miastach i wsiach, a także zarządzających i przedstawicieli ludowych w terytoriach aborygeńskich. Kuomintang nie może pozwolić sobie na drugi z rzędu rozczarowujący start – w 2014 roku kandydaci KMT wybrani zostali na zaledwie jedno stanowisko burmistrza spośród sześciu miast wydzielonych, przy czym w niektórych z nich rządzili wcześniej przez wiele lat. Miasto Tajpej, w którym zwyciężył popierany przez DPP kandydat niezależny Ko Wen-je, rządzone było przez poprzednie 16 lat właśnie przez polityków KMT. W Taichungu kandydat z ich ramienia, Jason Hu, przegrał wybory, choć rządził miastem od 2001 roku. Jedyny stołek zdobyty przez kandydata partii to fotel burmistrza Nowego Tajpej – tam zaś Eric Chu wygrał z kontrkandydatem wystawionym przez DPP jedynie o 1,28 pkt. proc. Choć założona w 1912 roku partia wciąż utrzymuje pod kontrolą większość stanowisk samorządowych, to liczba radnych zajmowanych przez polityków DPP wzrosła w sumie o 12,79%, burmistrzów miast i gmin o 58,82%, a wsi aż o 650%. Partia rządząca i prezydent Tsai przysporzyli sobie jednak przez ostatnie lata przeciwników – spore niezadowolenie społeczne wzbudziły decyzje dotyczące małżeństw osób homoseksualnych, reformy prawa pracy i walki z zanieczyszczeniem powietrza. Dowodem na obawy przedwyborcze jest także zeszłoroczna wymiana niepopularnego wśród mieszkańców premiera. Niezadowoleni byli wyborcy DPP nie staną się oczywiście momentalnie zwolennikami Kuomintangu, ale to właśnie tam KMT upatruje swojej szansy na zwycięstwo.

Zagadką pozostaje rozwój sytuacji między wyspą a Chinami kontynentalnymi. Ochłodzenie relacji na linii Pekin – Tajpej najpierw po wyborach samorządowych w 2014 roku, a później jeszcze mocniej po zwycięstwie Tsai w wyborach prezydenckich będzie najpewniej podtrzymywane przynajmniej do wyborów samorządowych. Co więcej, w obliczu niepodległościowych zapędów polityków DPP, ChRL pozostaje w gotowości do, na razie możliwego jedynie w teorii, ataku zbrojnego na wyspę. Powoduje to wzrost napięcia na Morzu Południowochińskim, gdzie regularnie wysyłane są chińskie okręty marynarki „patrolujące” wody. Jakkolwiek nie rozwinie się w najbliższym czasie sytuacja na Morzu, z pewnością nie będą to kroki zmierzające ku załagodzeniu konfliktu. Przytaczając wszakże słowa Przewodniczącego Xi Jinpinga i jego wystąpienie podczas październikowego XIX Zjazdu KPCh, wszelkie incydenty i ruchy separatystyczne we wszelkich formach gdziekolwiek w Chinach, w tym na Tajwanie, będą od razu spotykały się ze zdecydowaną odpowiedzią i zostaną zwalczone.

Autor: Piotr Urbanowicz

 

 

Bibliografia:

https://www.nytimes.com/2017/11/04/world/asia/china-taiwan-military.html

https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-04/taiwan-premier-lin-chuan-offers-resignation-spokesman-says-j75pxygj

http://www.dfs.ny.gov/about/press/pr1608191.htm

http://www.amlo.moj.gov.tw/ct.asp?xItem=468139&CtNode=45826&mp=8005

http://www.bbc.com/zhongwen/simp/chinese-news-40261750

https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-taiwan-exclusive/exclusive-trump-spurns-taiwan-presidents-suggestion-of-another-phone-call-idUSKBN17U05I

http://news.ltn.com.tw/news/politics/breakingnews/2050506

https://www.accuweather.com/en/weather-news/over-130-injured-after-typhoon-nesat-tropical-storm-haitang-slam-taiwan/70002326

https://www.agriharvest.tw/theme_data.php?theme=article&sub_theme=article&id=905

https://data.2017.gov.taipei/atos/prod/eng/zz/engzz_general-medal-count.htm

https://www.reuters.com/article/us-taiwan-economy-gdp/taiwan-raises-2017-economic-outlook-to-three-year-high-but-warns-of-risks-ahead-idUSKBN18M0SZ

https://www2.deloitte.com/insights/us/en/economy/asia-pacific-economic-outlook/2017/q4-taiwan.html

https://tradingeconomics.com/taiwan/forecast

http://time.com/4574290/china-taiwan-tourism-tourists/

http://www.xinhuanet.com/tw/2018-01/17/c_129792713.htm

http://www.bbc.com/zhongwen/trad/chinese-news-42586799

http://www.chinadaily.com.cn/china/19thcpcnationalcongress/2017-11/04/content_34115212.htm

M. Southerland, K. Rosier (U.S.-China Economic and Security Review Commission), 30.12.2014: Taiwan’s 2014 Local Elections: Implications for Cross-Strait Relations

National Development Council, 07.12.2017: The 2018 National Development Plan -Building Stronger Taiwan, Demonstrating Better Execution

 

Zdjęcie: flickr.com

Udostępnij:
  • 8
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    8
    Udostępnienia
P. Urbanowicz: Republika Chińska a globalna moda na zmiany A.D. 2017-2018 Reviewed by on 25 stycznia 2018 .

Rok 2017 był na całym świecie okresem burzliwych zmian. Zaprzysiężenie Donalda Trumpa na prezydenta Stanów Zjednoczonych 20 stycznia 2017 roku odcisnęło swoje piętno właściwie w każdym zakątku świata, w tym także – bardzo mocno – na Tajwanie. Aby ocenić jednak z perspektywy czasu cały rok na wyspie, należy dokonać analizy kilku odrębnych aspektów. Już od stycznia

Udostępnij:
  • 8
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    8
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź