P. Urbanowicz: Prezydent Tsai Ing-wen, czyli różnorodność u władzy

 ›  ›  › P. Urbanowicz: Prezydent Tsai Ing-wen, czyli różnorodność u władzy

Artykuły,Publicystyka

P. Urbanowicz: Prezydent Tsai Ing-wen, czyli różnorodność u władzy

Od poważnych polityków wymaga się poważnych życiorysów. Im więcej różnorodnych przymiotów polityk ów posiada, tym skuteczniej, przynajmniej w teorii, radzić sobie będzie z różnorodnymi, a nawet nierzadko sprzecznymi, oczekiwaniami poszczególnych grup społecznych, zawodowych, czy etnicznych. Różnorodności w życiorysie z pewnością nie można odmówić obecnej prezydent Republiki Chińskiej Tsai Ing-wen (蔡英文). Jak jednak radzi sobie z uzupełnieniem drugiej części tego równania?

Prezydent Tajwanu Tsai urodziła się 31 sierpnia 1956 roku w Tajpej jako najmłodsze z jedenaściorga dzieci mechanika lotniczego, który dorobił się po II wojnie światowej pokaźnego majątku obsługując stacjonującą na Tajwanie amerykańską armię i inwestując zyski w nieruchomości. W jej żyłach płynie zarówno krew hanowska, jak i hakka (ze strony jednego z dziadków) oraz aborygeńska Paiwan (ze strony babci).

Po ukończonym w rodzinnym mieście liceum oraz studiach pierwszego stopnia z dziedziny prawa na Narodowym Uniwersytecie Tajwańskim, Tsai Ing-wen wyjechała na studia magisterskie do Stanów Zjednoczonych. Magisterium, również z prawa, otrzymała w 1980 roku na prestiżowym Cornell University. Cztery lata później obroniła rozprawę doktorską na wydziale prawa London University of Economics, a po powrocie do kraju została wykładowcą na dwóch uczelniach w Tajpej: Soochow University oraz National Chengchi University.

Oprócz kariery naukowej, po raz pierwszy publiczną funkcję pełniła służąc jako negocjator ze strony Tajwanu w negocjacjach akcesyjnych do Światowej Organizacji Handlu (WTO) w latach 90-tych. Wyspa weszła w szeregi organizacji w 2002 roku. W międzyczasie pełniła funkcję doradcy prezydenta Lee Teng-huia ds. bezpieczeństwa. Warto wspomnieć, że ten pierwszy w historii Republiki Chińskiej prezydent urodzony faktycznie na wyspie pełnił wtedy także funkcję przewodniczącego Kuomintangu, czyli partii politycznej sprzecznej z poglądami Tsai. Opracowała ona wtedy dla gabinetu doktrynę relacji między Republiką Chińską a ChRL z perspektywy stosunków dwóch suwerennych państw, który to ruch zdecydowanie nie przysporzył jej zwolenników wśród pekińskiej administracji rządowej.

Od 2000 roku Tsai sprawowała przez cztery lata ważną posadę na szczeblu ministerialnym – szefa Rady ds. Chin Kontynentalnych. Wtedy jednak, wbrew pozorom, ustanowiła szereg tzw. „mini links”, otwierających ścieżkę ku sprawniejszej morskiej wymianie handlowej między wyspą a kontynentem, a także optowała za uruchomieniem pierwszych bezpośrednich połączeń lotniczych Tajpej – Pekin. W 2004 roku wstąpiła do DPP – Demokratycznej Partii Postępowej. W tym samym roku wystartowała po raz pierwszy w wyborach parlamentarnych i otrzymała mandat członka Yuanu Legislacyjnego. 24 stycznia 2006 roku zrzekła się jednak swojego mandatu, aby objąć dzień później funkcję wiceprzewodniczącej Yuanu Wykonawczego, czyli odpowiednika wicepremiera w rządzie premiera Chang Chun-hsiunga. Po nieco ponad roku na stanowisku zrezygnowała z niego i we wrześniu 2007 roku wraz ze wspólnikami Davidem Ho i LanBo Chenem założyła przedsiębiorstwo medyczno-farmaceutyczne TaiMed Biologics obejmując pozycję pierwszej prezes firmy. Członkowie Kuomintangu wysuwali pod adresem Tsai oskarżenia, jakoby wykorzystywała polityczne koneksje do otrzymywania zleceń firmowych, później jednak wszystkie wycofano.

19 maja 2008 roku odbyły się wybory na prezesa DPP, w których Tsai Ing-wen pokonała Koo Kwang-minga i dzień później objęła, jako pierwsza w historii kobieta, fotel 12. prezesa partii. Jej wynik w głosowaniu był rekordowo wysoki, otrzymała ponad 73 tysiące głosów. Tego samego dnia urząd Prezydenta Republiki Chińskiej objął prezes wrogiej DPP partii Kuomintang, Ma Ying-jeou. Na linii Tsai – Ma od początku dochodziło do spięć, głównie na polu polityki wobec Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL). Prezes DPP zarzucała Prezydentowi „układanie się” z wielkim sąsiadem i ignorowanie kwestii suwerenności wyspy w swoich przemówieniach oraz dokumentach. Prezydent Ma nazwał natomiast Tsai „niepodległościową ekstremistką”.

W czasie sprawowania przez Tsai urzędu prezesa DPP, osądzony i skazany za korupcję i defraudację państwowych pieniędzy został Chen Shui-bian, pierwszy prezydent z ramienia DPP sprawujący urząd w latach 2000-2008. Sprawa była kontrowersyjna politycznie, a obrońcy i sympatycy Chena powoływali się na jego antychińskie nastawienie i poglądy jako przyczynek do procesu i uwięzienia przez administrację rządzącego wyspą Kuomintangu. Za defraudację prawie 2 milionów funtów środków państwowych oraz przyjęcie ponad 5 milionów w łapówkach otrzymał, wraz z żoną, wyrok dożywotniego pozbawienia wolności. Prezes partii Tsai zadeklarowała, iż DPP nie będzie tuszować ani zaprzeczać sprawie byłego prezydenta.

Kolejna ważna bitwa polityczna rozegrała się między partiami w kwestii negocjowanej z ChRL umowy handlowej ECFA (Economic Cooperation Framework Agreement). Umowa z ekonomicznego punktu widzenia zakładała bardzo korzystne dla Tajwanu rozwiązania, w tym uproszczenie i obniżenie taryf celnych na setki produktów, a także otwarcie wielu rynków Chin kontynentalnych na tajwańskie inwestycje, takich jak bankowość, ubezpieczenia i księgowość. Jednocześnie równoważyłaby w pewnym stopniu dysproporcje między ChRL i Tajwanem w relacjach handlowych z państwami azjatyckimi, z którymi Pekin miał już umowy o wolnym handlu, a które pod naciskiem administracji pekińskiej nie chciały takich umów podpisywać z Republiką Chińską. Sprzeciw budził jednak polityczno-dyplomatyczny wydźwięk negocjacji i samej umowy. Środowiska zgromadzone wokół DPP jednogłośnie twierdziły, że umowa handlowa będzie rzutowała także na inne sfery relacji tajwańsko-chińskich, i że doprowadzi koniec końców do dobrowolnego zjednoczenia się dwóch chińskich podmiotów państwowych. Do tego zwiększy napływ niskiej jakości dóbr na wyspę i otworzy Chińczykom z kontynentu drogę do pracy na Tajwanie, co z kolei odbije się negatywnie na stopie zatrudnienia pracowników lokalnych. Jako że poglądy te podzielała duża część mieszkańców wyspy, Partia Postępowa wraz z Unią Solidarności Tajwanu chciały przeprowadzić na wyspie referendum w sprawie parafowania ECFA.

Administracja prezydenta Ma trzykrotnie uniemożliwiła jednak jego organizację, powołując się na nieprawidłowość pytania, które chciano w referendum umieścić. Rozmowy na linii Pekin – Tajpej zakończyły się koniec końców powodzeniem i do podpisania umowy doszło 29 czerwca 2010 roku w Chongqing. Uważa się ją za największy krok w relacjach bilateralnych po obu stronach Cieśniny Tajwańskiej od momentu ucieczki na wyspę rządu Czang Kaj-szeka. W obliczu parafowania porozumienia, przez Tajwan przeszła fala ogromnych protestów, a na ulice wyszły dziesiątki tysięcy ludzi. Domagano się dymisji zarówno prezydenta Ma, jak i członków Komisji Referendalnej Tajwanu. Niedługo po podpisaniu umowy w Chongqing, gdy jej tekstem miał zająć się Yuan Legislacyjny, Kuomintang zaproponował pominięcie czytania wszystkich punktów umowy. Jednocześnie przewodniczący parlamentu nie chciał dopuścić do głosu przedstawicieli opozycji, którzy domagali się dokładnej analizy postanowień. W izbie doszło do przepychanek, a jeden z parlamentarzystów Kuomintangu został nawet uderzony w głowę zegarem i musiano go odwieźć do szpitala. Podobny los spotkał parlamentarzystę DPP, któremu w bójce złamano żebro. Tsai, jako prezes partii opozycyjnej, uznano odpowiedzialną za zajścia w parlamencie. Umowę finalnie ratyfikowano i weszła w życie 12 września 2010 r.

Dzięki dobrym wynikom osiągniętym przez DPP zarówno w wyborach lokalnych w 2009 roku, jak i wyborach miejskich rok później, Tsai Ing-wen znalazła się na fali popularności i podjęła decyzję o starcie w wyborach prezydenckich przypadających na rok 2012. Rok wcześniej wygrała prawybory wewnątrzpartyjne, a na swojego wiceprezydenta wybrała jednego z założycieli DPP Sun Jia-chyuana. Co prawda wiarygodność partii została mocno podważona przez skazanego za korupcję byłego prezydenta Chena, jednak prowadzona przez Tsai partia odzyskiwała głosy dzięki merytorycznemu przygotowaniu prezes-kandydat oraz, pośrednio, przez niepopularne i kontrowersyjne ruchy urzędującego Ma Ying-jeou. Frekwencja w wyborach wyniosła ponad 74%, a dotychczasowy prezydent Ma wygrał reelekcję, uzyskując 51,6% głosów. Tsai, która poniosła klęskę na wschodnim wybrzeżu wyspy, zakończyła wybory z 45,63% głosów. Zgodnie z tradycją jako kandydat przegrywający wybory, natychmiast podała się do dymisji z roli prezesa DPP, przepraszając jednocześnie wszystkich wyborców za zawiedzenie ich oczekiwań.

W czerwcu 2013 roku w Szanghaju podpisana została przez przedstawicieli Republiki Chińskiej oraz ChRL umowa handlowa CSSTA (Cross-Strait Service Trade Agreement). Porozumienie w jej sprawie, podobnie jak w kwestii umowy ECFA z 2010 roku, wywołało na wyspie ogromne kontrowersje i spotkało się z szeregiem masowych protestów, znanych jako Sunflower Movement. Rządząca partia KMT planowała ratyfikację umowy natychmiast pod jej wynegocjowaniu i podpisaniu 21 czerwca, jednak, pod naciskiem opinii publicznej, zgodziła się przeanalizować na forum parlamentarnym całą jej treść. Wobec braku porozumienia w Yuanie Legislacyjnym, KMT zapowiedział na 21 marca 2014 ostateczne głosowanie nad ratyfikacją umowy. Wtedy, poparci przez środowiska prawnicze i akademickie studenci wyszli na ulice i okupowali Yuan Legislacyjny, a później także Yuan Wykonawczy. Według danych policyjnych w protestach wzięło udział ponad 100 000 obywateli. Umowa nie została ratyfikowana do dziś.

W 2014 roku ponownie odbyły się wybory na prezesa DPP, a Tsai ponownie wyraziła chęć startu i zawalczenia o mandat szefa partii. W przeprowadzonych 25 maja 2014 roku wyborach wygrała z jedynym konkurentem Kuo Tai-linem, zdobywając aż 93,71% głosów. Przygotowała partię do startu w wyborach samorządowych przypadających na listopad tego roku i poprowadziła ją do historycznego zwycięstwa. Demokratyczna Partia Postępowa zdobyła aż 13 z 22 stanowisk burmistrzów miast wydzielonych i powiatów, a posiadającemu dotychczas 14 mandatów Kuomintangowi przypadło w udziale jedynie 6. Spośród miast wydzielonych, kandydaci DPP zwyciężyli w Kaohsiungu, Tainanie, Taichungu oraz Taoyuanie, a popierany przez DPP niezależny kandydat Ko Wen-je wygrał także w Tajpej.

Wzrost popularności i zaufania społecznego do Tsai Ing-wen zaowocował jej decyzją na początku 2015 roku o ponownym starcie w wyborach prezydenckich. Oferując filozofię transparentności, szczerości i partycypacji społecznej w życiu politycznym wyspy, opierając ją na tolerancji, jasnym podziale władzy oraz silnym podkreślaniu suwerenności Tajwanu, została poparta przez DPP i, jako jedyny zarejestrowany kandydat, automatycznie wygrała prawybory w partii. Wybory odbyły się 16 stycznia 2016 roku, a Tsai Ing-wen pokonała kandydata KMT Erica Chu i została pierwszą kobietą w historii na tym stanowisku. Margines, jaki zachowała nad drugim w głosowaniu kandydatem (ponad 25 pkt. proc.) był największym, odkąd o wyborze prezydenta Tajwanu decyduje się w głosowaniu bezpośrednim. Tsai uzyskała w sumie 56,1% głosów, a frekwencja w wyborach wyniosła 66,27%. Wiceprezydentem z obozu Tsai został Chen Chien-jen, wykładowca akademicki i doktor epidemiologii. W organizowanych jednocześnie wyborach do Yuanu Legislacyjnego DPP po raz pierwszy w historii pozbawiła Kuomintang większości w parlamencie, uzyskując 68 ze 113 mandatów, czyli wynik o 28 miejsc lepszy niż w poprzednich wyborach. Politykom KMT przypadło w udziale 35 miejsc. W wyniku porażki Eric Chu zrezygnował z funkcji prezesa Partii Nacjonalistycznej.

Rozpoczęła się, cytując Prezydent Tsai, nowa era. Zapowiedziała naprawę błędów legislacyjnych popełnionych przez poprzedników oraz dążenie do odbudowy zaufania obywateli wyspy do urzędników sprawujących władzę. Zadeklarowała także chęć podtrzymania pokojowego status quo w kwestii relacji bilateralnych z ChRL mówiąc, że najważniejszy zarówno w cieśninie, jak i na Morzu Południowochińskim jest spokój i poszanowanie zasad prawa międzynarodowego. Mimo pokojowego nastawienia Tsai Ing-wen, wynik wyborów nie mógł pozostać obojętny rządowi w Pekinie. Od początku spodziewano się oziębienia poprawianych przez 8 lat rządów Ma Ying-jeou relacji.  Już w dzień jej wyboru na urząd, armia cenzorów internetowych ChRL zablokowała możliwość wyszukania nazwiska Tsai w chińskiej przestrzeni internetowej. Napiętą atmosferę podgrzał jeszcze opublikowany przez jednego z generałów Chińskiej Armii Ludowowyzwoleńczej artykuł, w którym za źródło „ekstremalnych” poglądów Tsai uznał fakt, że jest niezamężna i nie posiada dzieci.

Pekin storpedował także świetnie dotąd prosperującą wymianę turystyczną, ograniczając wydawane swoim obywatelom pozwolenia na odwiedzenie Tajwanu. W najbardziej popularnym dla chińskich turystów okresie – pierwszych dwóch tygodniach października – liczba przyjezdnych z kontynentu spadła w 2017 roku aż o 47,8% w stosunku do roku poprzedniego. Republika Chińska przyciąga co prawda rokrocznie coraz więcej turystów z Azji Południowo-Wschodniej, trend ten nie jest jednak w stanie zbalansować w pełni strat ponoszonych w związku ze spadkiem liczby gości zza cieśniny.

Aby zmniejszyć poziom uzależnienia od niepewnego partnera jakim są Chiny kontynentalne, Republika Chińska wykonała tzw. piwot na południe. Wartość projektów, w które zaangażowało się Tajpej i za którymi optuje prezydent Tsai, oscyluje w okolicach 200 milionów dolarów i obejmuje aż 18 krajów Azji Południowej, Południowo-Wschodniej i Australii. Zakładają one między innymi współpracę na polu rozwijania talentów w branżach przemysłowych oraz w dziedzinie nauk medycznych. Tysiące studentów z Indii i krajów ASEANu mogą od zeszłego roku przyjeżdżać na Tajwan w celach edukacyjnych i zawodowych na preferencyjnych warunkach.

Około rok po objęciu przez Tsai urzędu prezydenta, Sąd Najwyższy na Tajwanie orzekł niezgodność zakazu zawierania małżeństw przez osoby tej samej płci z konstytucją i nakazał podległym sobie jednostkom administracyjnym rozpoczęcie procedur umożliwiających zawieranie takich związków małżeńskich. Prezydent, która znana jest ze swoich poglądów pro-LGBT, skwitowała postanowienie Sądu postem na Facebooku, w którym powiedziała, iż w kontekście miłości wszyscy są równi, czym dała jednoznaczny sygnał poparcia dla zmian. Jak można się było spodziewać, post wywołał liczne kontrowersje. Podobnie było z przeforsowaną przez administrację Tsai reformą prawa pracy, która zmieniła między innymi sześciodniowy tydzień pracy na pięciodniowy. Zamiar dbania o prawa pracowników poskutkował głównie zarzutami o uniemożliwianie obywatelom dodatkowego zarobku w soboty. Wiąże się to z nierozwiązanym dotychczas problemem płac – mimo dobrych wyników gospodarczych wyspy wynagrodzenia Tajwańczyków stoją w miejscu od wielu lat.

Wszystkie te czynniki wpływają na notowania Tsai w rankingach zaufania i poparcia społecznego. Niegdyś zachwycająco wysokie, teraz oscylują jedynie w okolicach 20%. Pomimo zmęczenia wyborców rządami KMT i braku zaufania do członków tej partii, nie są oni również przekonani do nowej Prezydent. W rocznicę jej wyboru na urząd prezydenta Tsai powiedziała, że choć zdaje sobie sprawę z tego, jak niepopularne są jej reformy, to będąc odpowiedzialnym politykiem będzie nie będzie zważała na słupki poparcia wśród ankietowanych. Jedną z reakcji obozu rządzącego była wymiana premiera Lin Chuana na popularnego Williama Laia na około rok przed wyborami samorządowymi Nine-in-one zaplanowanymi na koniec 2018 roku. Wybory te zweryfikują efektywność, z jaką politycy z ramienia DPP sprawowali urzędy samorządowe od 2014 roku. Z pewnością wpłyną na relacje wyspy z Pekinem, a także odegrają rolę w wyborach do parlamentu oraz wyborach prezydenckich zaplanowanych na rok 2020. Czy Tsai Ing-wen będzie miała szansę na reelekcję? Jak poradzi sobie ze spadającym poparciem oraz napięciami w Cieśninie Tajwańskiej? Nadchodzi czas, w którym musi naprawdę udowodnić swój polityczny kunszt. Cytując wszakże samą Prezydent, Wspaniałość tego kraju [Tajwanu – przyp.] polega na tym, że każdy człowiek może korzystać z prawa do bycia sobą. Czy poszanowanie różnorodności zwycięży po raz kolejny?

 

Piotr Urbanowicz

 

Bibliografia:

https://www.taiwannews.com.tw/en/news/1731163

http://focustaiwan.tw/news/aipl/201405250026.aspx

http://focustaiwan.tw/news/acs/201605290020.aspx

http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/06/04/2003413779

http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/05/22/2003412588

http://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2010/07/09/2003477482/2

http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2010/05/30/2003474239

http://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2009/07/21/2003449187/2

http://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2015/02/15/2003611601

http://englishnews.ftv.com.tw/Read.aspx?sno=95A48062A7F6AEA0DF96D5DE65952B70

https://www.theguardian.com/world/2009/sep/11/taiwan-jails-former-president-corruption

https://www.theguardian.com/world/2016/jan/16/taiwan-elects-first-female-president

http://www.bbc.com/news/world-asia-16464515

http://www.bbc.com/news/world-asia-35320444

http://www.taimedbiologics.com/

https://www.ithome.com.tw/news/86596

https://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/taiwan-gets-first-female-president-as-dpp-sweeps-election-8197520

https://www.theguardian.com/world/2016/jan/16/taiwan-elects-first-female-president

http://www.straitstimes.com/asia/east-asia/taiwans-pivot-south-on-track-says-tsai

http://www.scmp.com/news/china/policies-politics/article/2095029/looking-back-tumultuous-first-year-taiwans-president

 

Udostępnij:
  • 12
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    12
    Udostępnienia
P. Urbanowicz: Prezydent Tsai Ing-wen, czyli różnorodność u władzy Reviewed by on 11 lutego 2018 .

Od poważnych polityków wymaga się poważnych życiorysów. Im więcej różnorodnych przymiotów polityk ów posiada, tym skuteczniej, przynajmniej w teorii, radzić sobie będzie z różnorodnymi, a nawet nierzadko sprzecznymi, oczekiwaniami poszczególnych grup społecznych, zawodowych, czy etnicznych. Różnorodności w życiorysie z pewnością nie można odmówić obecnej prezydent Republiki Chińskiej Tsai Ing-wen (蔡英文). Jak jednak radzi sobie z

Udostępnij:
  • 12
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    12
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Pozostaw odpowiedź