Chiny,Polecane

Ochrona własności intelektualnej w ChRL- Nowoczesne prawo w zagłębiu piractwa.

Choć Chiny to w dalszym ciągu zagłębie piractwa i z tym kojarzą się większości z nas, nie sposób nie zauważyć, że w porównaniu ze stanem sprzed ponad 20 lat ChRL przeszła długą drogę w kierunku nowoczesnego systemu ochrony własności intelektualnej. W chwili obecnej państwo chińskie jest stroną większości najważniejszych umów dotyczących ochrony praw niematerialnych. Brak tradycji prawa pisanego w Chinach wpływa jednak na skuteczność jego stosowania i mimo imponującej ilości i jakości aktów nie przekładają się one na radykalne zmniejszenie ilości pirackich procederów. Nie zmienia to jednak faktu, że Chiny mogą już mówić o pierwszych subtelnych sukcesach w tej dziedzinie, a cała procedura zmierza w dobrym kierunku.

Ostatnie doniesienia donoszą jakkolwiek o negatywnym wpływie kryzysu na działalność godzącą w prawa niematerialne. Szczególnie tym okresie przedsiębiorcy dążą do minimalizacji kosztów, często właśnie kosztem własności intelektualnej. Mająca wejść w życie 1 października 2009 roku poprawka do chińskiego Prawa patentowego może to zagrożenie częściowo zminimalizować poprzez klarowne określenie praw i obowiązków zainteresowanych ochroną podmiotów, jak też zaostrzenie sankcji za naruszenie praw własności intelektualnych. Niezmiernie ważne w warunkach kulturowych Chin jest też powszechne edukowanie społeczeństwa w zakresie istnienia tej formy własności oraz sposobów jej ochrony i egzekucji związanych z nią praw. W powszechnej świadomości narodu chińskiego do niedawna bowiem ta sfera dóbr nie wiązał się z pojęciem prywatnej własności.
Mity…?
Chińskie biura patentowe są obecnie światowym liderem pod względem ilości składanych w nich wniosków patentowych. W 2008 roku ich liczba przekroczyła 800.000. Większość stanowią tzw. „petty patent”, które można uzyskać szybciej, są tańsze ale też chronione tylko przez okres 10 lat. Ponadto od 2006 roku w Chinach wszczęto więcej procesów dotyczących naruszeń patentów niż w jakimkolwiek innym kraju świata. Od 2001 roku do kwietnia 2008 roku chiński Państwowy Urząd Własności Intelektualnej (State Intellectual Property Office) z prezesem Tian Lipu na czele rozpoznał 9571 spraw dotyczących sporów na tle patentów i zbadał 11639 wniosków o naruszenia patentowe.
W ostatnim czasie złapano członków gangu zajmującego się piractwem oprogramowania w prowincji Guangdong. Szacuje się, że skopiowali oni oprogramowanie na sumę ponad 2 miliardów dolarów, a w 2007 roku ponad 82% oprogramowania zainstalowanego na chińskich komputerach pochodziło z nielegalnych źródeł.
Problemem gospodarczym ChRL jest też to, że większość wniosków patentowych dotyczących rozwiązań technologicznych składanych jest przez obcokrajowców. Tylko ok. 19% patentów z tej dziedziny posiadają obywatele chińscy. Z powodu braku opatentowanej, rodzimej technologii od 20% do 40% dochodów telefonii komórkowej i przemysłu komputerowego generuje zyski zagranicznym firmom.
Niewygórowane kary za naruszenia i brak możliwości zaskarżenia wyroku sprzyjają procederowi wszechobecnego piractwa. Powoli jednak ten stan rzeczy ulega zmianie. Wynika to z fakt, że ChRL poprzez umowy międzynarodowe i przystąpienie szeregu organizacji zobowiązała się do spełnienia wymogów międzynarodowych dotyczących ochrony praw niematerialnych. Spośród najważniejszych umów tego typu można wymienić Konwencję berneńska o ochronie dzieł literackich i artystycznych, którą Chiny ratyfikowały w 1992 roku, Konwencję paryską o ochronie własności przemysłowej ratyfikowana w 1984 roku. ChRL jest też członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej od 1980 , Genewskiej konwencji fonograficznej od 1993 roku, a od 2001 roku też Światowej Organizacji Handlu, co wiązało się z przyjęciem załącznika w postaci TRIPS czyli Porozumienia w sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej. Porozumienie to reguluje wszystkie aspekty w zakresie ochrony własności intelektualnej.
Fakty…
Za niezliczoną ilością aktów prawnych nie podąża jednak ich skuteczna egzekucja. Choć przepisy są wiążące w świetle obowiązującego prawa sądy chińskie wciąż zdając się dyskryminować zagranicznych inwestorów. Powszechnie spotykaną w Chinach postawą wobec obcokrajowców są nieprzychylność sądów i urzędów, które często działają stronniczo na rzecz obywateli chińskich. Większość przedsiębiorców działających w ChRL liczy się z ryzykiem kopiowania ich technologii i produktów i straty z tym związane wlicza w koszty działalności, która i tak będzie opłacalna.

Tradycja adwokatem piractwa
W jednym ze swoich Analektów Konfucjusz pisał: „Ja bardziej przekazuję niż tworzę. Wierzę i kocham przodków”.
W tradycji chińskiej kopiowanie i naśladownictwo nie uchodziło za niewłaściwe lecz było nawet zalecane jako sposób okazania szacunku dla przodków i historii. Oficjalne egzaminy w dawnych Chinach opierały się o recytację klasycznych dzieł Konfucjusza i kopiowanie obrazów mistrzów tej sztuki. Miało to w zamyśle utrwalić dzieła i zachować je przyszłym pokoleniom. Takie podejście znajduje swoje uzasadnienie w konserwatywnej filozofii społecznej Konfucjusza głoszącej, że normy i zasady ustanowione w przeszłości przez twórców chińskiej cywilizacji są fundamentalne dla wszystkich przyszłych pokoleń Chińczyków. Ponadto tylko poprzez zrozumienie przeszłości i obdarzenie jej należną estymą można stać się dobrym obywatelem Chin. Wiedza nie była w Chinach postrzegana jako forma własności prywatnej ale wspólna spuścizna całego narodu chińskiego. Z tego też względu praktyki pirackie nie były obłożone społecznym ostracyzmem. Egzekwowanie prawa natomiast wiąże się z sięgającą dawnej tradycji koncepcją kolektywnej odpowiedzialności.

O pierwszych choć niekompletnych regulacjach dotyczących ochrony własności intelektualnej w Chinach możemy mówić dopiero w czasach panowania późnej dynastii Qing i na początku rządów republikańskich po 1912 roku .
Po ustanowieniu ChRL w 1949 roku partia komunistyczna poszukiwała z kolei form pozbawienia wszelkiej własności na rzecz nacjonalizacji. Tak więc aż do gruntownych reform gospodarczych począwszy od roku 1978 w państwie chińskim nie istniało spójne ustawodawstwo chroniące twory intelektualne.
Instrumentarium ochrony własności intelektualnej
Ochrona własności intelektualnej przebiega trójtorowo. Jedną formą ochrony jest zastrzeganie patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych, nazw geograficznych itp. Jest to forma czasochłonna i wymagająca relatywnie dużych nakładów finansowych. Oryginalne prace literackie, utwory muzyczne, transmisje telewizyjne, oprogramowania komputerowe, bazy danych, twórczość reklamowa, multimedialna podlega ochronie bez konieczności przeprowadzania procesu rejestracji. Trzecią formą ochrony są tajemnice handlowe, umowy o zachowaniu poufności lub np. tzw. szybka produkcja wchodząca w skład strategii handlowej. Tu ochrona zostaje zapewniona poprzez dodanie odpowiednich klauzul do umów mówiących np. o zakazie konkurencji, zachowaniu tajemnic przemysłowych itp. Z tej formy korzysta np. koncern Coca-Cola, który nigdy nie opatentował swojego słynnego napoju, gdyż wtedy, po maksymalnie 20 latach jego receptura byłaby powszechnie dostępna i zgodnie z prawem dostępna do wykorzystania.
Przyjrzyjmy się zatem jak powyższe formy ochrony funkcjonują w Chinach.
Jeśli chodzi o ustawodawstwo chińskie warto zauważyć, że podwaliny prawa chroniącego własność intelektualną możemy znaleźć już w konstytucji chińskiej z 1982 roku ( art. 20, 47).
Aktami dotyczącymi ochrony własności intelektualnej są natomiast przede wszystkim:
– Prawo znaków towarowych (Trademark Law), które weszło w życie w 1982 roku, dwukrotnie nowelizowane, w 1993 i 2001 roku.
– Prawo patentowe (Patent Law) z 1984 roku, nowelizowane w 1992 i 2000 roku.
– Prawo autorskie (Copyright Law), uchwalone w 1991 roku, jednokrotnie nowelizowane w 2001 roku.
Ponadto obowiązują też tzw. Administracyjne Regulacje dotyczące Ochrony Oprogramowania Komputerowego (Administrative Regulations on the Protection of Computer Software ), które weszły w życie w 2002 roku oraz Prawo o Zwalczaniu Nieuczciwej Konkurencji (Anti-Unfair Competition Law) z 1993 roku.
Stosowany obecnie w Chinach system rejestracji patentów jest zgodny z International Classification System, a więc międzynarodowymi standardami. Wyróżnia on 34 kategorie produktów i 8 kategorii usług które podlegają rejestracji.
Podpisanie protokołu madryckiego w 1989 potwierdziło natomiast obowiązywanie w ChRL zasady „first to register”, polegającej na tym, że to osobie która jako pierwsza złoży wniosek patentowy przysługuje ochrona, nie np. osobie która pierwsza wynalazła dane rozwiązanie. Taka regulacja obowiązuje w większości krajów europejskich, w USA natomiast dominuje zasada tzw. „first to invent” .
Wnioskowanie obcokrajowców o ochronę patentową odbywa się najczęściej na zasadzie wzajemności. W tym wypadku zastosowanie mają umowy międzynarodowe ChRL z innymi państwami, dotyczące tych zagadnień.
Spory odnośnie własności intelektualnej mogą być rozwiązywane zarówno na drodze administracyjnej jak też poprzez mediacje w których agent patentowy może pełnić rolę mediatora. Złożenie zażalenia do właściwego urzędu można też zastąpić wnioskiem do sądu, który jest ponadto władny by zamrozić aktywa pozwanego.
Rejestracja znaków towarowych
Ochroną znaków towarowych w Chinach zajmuje się Chińskie Biuro Znaków Towarowych Głównego Urzędu Administracji Przemysłu i Handlu (China Trade Mark Office ) na którego czele stoi Li Jianchang.
Wnioskować o rejestrację znaku można samodzielnie lub za pośrednictwem licencjonowanego agenta. Biuro we wstępnej analizie bada ewentualne podobieństwo (relative similarity) do istniejących już znaków, co w razie wykazania może być istotną przeszkodą dyskwalifikującą rejestrację.
Wnioski są ponadto badane pod kątem zgodności z Prawem znaków towarowych. W razie niejasności urząd może wysłać petentowi informację o ewentualnych wątpliwościach i jest on wtedy zobowiązany w ciągu 15 dni złożyć wyjaśnienia. Po wstępnym zaakceptowaniu wniosku znak towarowy jest publikowany, po czym następuje 3 miesięczny okres na publiczne zgłaszanie zastrzeżeń. Urząd ma następne 30 dni na ich ewentualne rozpatrzenie. Gdy nie ma przeciwwskazań urząd rejestruje znak i nadaje mu tym samym ochronę. Prawo pierwszeństwa znaków rozpatrywane jest zgodnie z Konwencją Paryską. Czas ochrony znaków wynosi 10 lat z możliwością przedłużenia na kolejne 10. Należy w tym celu przed upływem 6 miesięcy złożyć wniosek do Urzędu do Spraw Ochrony Znaków Towarowych. Możliwe jest też wydawanie licencji na używanie przez innych swojego znaku towarowego. Zarzuty do znaku mogą być zgłaszane w zwykłym trybie skargowym przez tych (nie tylko obywateli Chin), których prawa zostały naruszone poprzez rejestrację danego znaku.

Rejestracja patentów
Aplikacje patentowe mogą być składane tylko w języku chińskim. Po wstępnej analizie wniosku pod kątem jego zgodności z prawem Urząd Patentowy po upływie 18 miesięcy publikuje informację publiczną na temat wynalazku. Na życzenie zgłaszającego można ten termin skrócić. Urząd bada w następnej kolejności wynalazek między innymi pod względami technicznymi, przy czym proces ten jest bardzo czasochłonny i trwa ok 3 lata. Po upływie tych terminów wynalazek podlega wstępnej rejestracji. Później następuje okres 3 miesięcy, w czasie których ogół zainteresowanych, w tym szczególnie przedsiębiorców, ma prawo wglądu do konkretnego patentu i może zgłaszać zarzuty. Po upływie obu powyższych terminów postępowanie uznaje się za zakończone, a znak zaczyna obejmować ochrona. Jeśli pojawią się jednak jakieś zarzuty, proces zostaje przedłużony o kolejne (maksymalnie) 3 lata.
Specyficznym zjawiskiem na terenie Chin był tzw. „Patent hijacking”. Obowiązująca w chwili obecnej chińska Ustawa patentowa w art. 22 określa bowiem tzw. mieszany bądź relatywny (blended, relative) standard nowości przy ocenie zgłaszanych wniosków patentowych. Urzędnicy ocenią więc patent jako nowy, jeśli jego opis nie był publikowany gdziekolwiek na świecie i nie był publicznie użyty bądź wystawiony w Chinach. Wynika z tego, że możliwe są sytuacje, w których obywatel Chin przebywając np. na targach za granicą, gdzie towar był wystawiany, podpatrzy dany wynalazek i mimo, że nie ma on cechy absolutnej nowości ma szanse na opatentowanie go w Chinach. Trzecia nowelizacja prawa patentowego, która 1 października 2009 ma wejść w życie wprowadza standard absolutnej nowości przy ubieganiu się o patent. .
Kierunki zmian
Pierwsza poprawka do Prawa patentowego z 4 września 1992 roku, dodała do katalogu produktów które można opatentować mieszanki farmaceutyczne a ChRL przystąpiła do tzw. Patent Cooperation Treaty, jednej z najważniejszych umów prawa międzynarodowego odnoszących się do ochrony patentowej, która weszła w życie 28 września 1979 roku.
W poprawce z 25 sierpnia 2000 roku wyrażono z kolei zgodę na przystąpienie do TRIPS, najważniejszego współcześnie aktu dotyczącego ochrony własności intelektualnej. Poprzez TRIPS rozszerzono też katalog znaków możliwych do rejestracji o certyfikaty towarowe, trójwymiarowe symbole.
Trzecia poprawka która 1 października 2009 ma wejść w życie dostosowuje Chiny do kolejnych standardów międzynarodowych. Przewiduje ona podwyższenie z 50.000 do 200.000 juanów wysokości odszkodowania, za użycie chronionego oznakowania bądź wykorzystanie chronionej technologii nawet jeśli naśladowca nie osiągnął z tego tytułu zysków. Jeśli natomiast wysokości szkody nie da się ustalić, sąd może nałożyć na kopiującego obowiązek zapłaty rekompensaty w wysokości od 10.000 do 1.000.000 juanów. W przypadku wygenerowania zysków z tytułu nielegalnego używania cudzych praw własności intelektualnej, zysk ten ma być zapłacony w postaci o 400% wyższej. Przed poprawkę było to 300%.
Wprowadzona ma też być tzw. „compulsory license” czyli przymusowa licencja. Nakładana ma być na posiadaczy patentów, którzy w terminie trzech lat od przyznania ochrony bez uzasadnienia nie wykorzystywali patentów. Procedura ma na celu zapobieganie między innymi praktykom naruszającym wolną konkurencję.
Poprawka umożliwia też mieszkańcom Chin rejestrację wynalazków bądź znaków w pierwszej kolejności w kraju zagranicznym, bez obowiązku uzyskania na początku patentu w Chinach.
Stanowisko władz
9 kwietnia 2008 Rada Państwa , a więc główny organ władzy wykonawczej w Chinach, we współpracy z Krajowym Biurem Ochrony Własności Intelektualnej z dyrektorem Wang Ziqiang-iem ogłosiła oficjalnie program narodowej strategii ochrony własności intelektualnej tzw. „National Intelectual Property Strategy Program”. Równocześnie z ogłoszeniem strategii rozpoczęto wcielania strategii w życie. Ma ona służyć rozwojowi prawa, gospodarki i technologii.
Po ponad roku od tego wydarzeni tzn. 21 kwietnia 2009 roku odbyła się konferencja prasowa Biura Prasowego Rady Państwowej ChRL na której poinformowano o sytuacji w dziedzinie ochrony praw własności intelektualnej w Chinach. Przedstawiciele odpowiednich resortów informowali, że w roku 2008 rząd chiński surowo rozprawiał się z naruszeniami praw własności intelektualnej i skutecznie chronił interesy obywateli. Zapewniono też o przyszłych działaniach w oparciu o zasady prawa międzynarodowego.

Bardziej rygorystyczna polityka przyznawania patentów, wyższe sankcje za złamanie Prawa patentowego, ewaluacja aktów prawnych takich jak: Ustawa antymonopolowa, Ustawa o rozwoju wiedzy i technologii to jedne z największych osiągnięć chińskiego prawa, które mają duży wpływ na rozwój gospodarczy ChRL. Współtworzenie i przystępowanie do umów międzynarodowych odnoszących się do rozwoju innowacyjności świadczą również o kroku milowym, który ChRL uczyniła w kierunku uczynienia z tradycyjnych Chin państwa nowoczesnego i konkurencyjnego gospodarczo. Zmiana sposobu postrzegania istotnych zjawisk ekonomicznych i społecznych przez mieszkańców państwa środka to proces o wiele bardziej długotrwały, którego realizacji nie sposób włożyć na barki legislatorów. Rzeczywiste przemiany dla swojej trwałości potrzebują w Chinach wiele czasu na adaptację, a prawa własności intelektualnej by uzyskać akceptację i realizację społeczną potrzebują go szczególnie dużo.

Bibliografia:

Bibliografia:
1.Amendment of patent law quickened,Tuo Yannan (China Daily)
2.World Intellectual Property Review, Samantha Birch
3.The legal system of the People’s Republic of China, Daniel Chow
4. http://www.economist.com
5. http://english.cnipr.com/newenpat/index.htm
6. http://www.chinalawinsight.com/tags/counterfeiting/

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Ochrona własności intelektualnej w ChRL- Nowoczesne prawo w zagłębiu piractwa. Reviewed by on 22 czerwca 2009 .

Choć Chiny to w dalszym ciągu zagłębie piractwa i z tym kojarzą się większości z nas, nie sposób nie zauważyć, że w porównaniu ze stanem sprzed ponad 20 lat ChRL przeszła długą drogę w kierunku nowoczesnego systemu ochrony własności intelektualnej. W chwili obecnej państwo chińskie jest stroną większości najważniejszych umów dotyczących ochrony praw niematerialnych. Brak

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź