Artykuły,Publicystyka

M. Gdański: Sprzeczne sygnały filipińskiej administracji

Paręnaście dni temu Morze Południowochińskie po raz kolejny niespokojnie się zakołysało  – wszystko za sprawą prezydenta Filipin, Rodrigo Duterte, który w czwartek 6 kwietnia rozkazał swoim wojskom okupowanie dziewięciu/dziesięciu wysp w archipelagu Spratly[1], do których Filipiny roszczą sobie prawa, by Filipiny były w stanie „utrzymać jurysdykcję nad terenami pod ich kontrolą”[2]. Żołnierze otrzymali rozkaz zbudowania infrastruktury oraz wywieszenia flagi państwowej na każdej z wysp, by potwierdzić ich przynależność do państwa. Ponadto sam Duterte zadeklarował, że 12 czerwca, w dniu niepodległości Filipin, osobiście przybędzie na największą wyspę będącą pod kontrolą Filipin czyli Pag-asa (Thitu Island) i wywiesi tam filipińską flagę. Te słowa były o tyle niepokojące, że brakowało określenia czy chodzi o wzmocnienie obecnych wysp w posiadaniu Filipin, czy może o zajęcie zupełnie nowych. Nie umknęło to uwadze sąsiadom, z którymi Filipiny rywalizują o wyspy i morze, agresywny ton zaniepokoił zwłaszcza Chiny. Skąd taka nagła zmiana w zachowaniu przywódcy, który jak do tej pory wybierał zdecydowanie bardziej koncyliacyjny ton w sporze z Państwem Środka o wyspy na Morzu Południowochińskim?

Zgodnie z tym, co pisałem wcześniej o zmianie polityki filipińskiej z przywiązania do USA na lawirowanie pomiędzy najważniejszymi obecnie państwami świata, Rodrigo Duterte coraz częściej odcinał się od Amerykanów i deklarował współpracę na szerszą skalę z Chinami.[3] Nie uciekło to rzecz jasna uwadze opinii publicznej na Filipinach czy politykom i urzędnikom podległym prezydentowi, którzy niejednokrotnie łagodzili ton wypowiedzi Duterte i kierowali politykę państwa na właściwe tory. To właśnie krytyka z wewnątrz kraju w największym stopniu wpłynęła na tę decyzję Duterte – pod koniec marca do filipińskiego parlamentu wpłynął wniosek złożony przez opozycję[4],  w którym wnioskodawca mówił o „porażce i/lub odmowie umocnienia wyłącznych praw suwerenności kraju, praw morskich oraz roszczeń terytorialnych wokół Morza Południowochińskiego (Morza Zachodniofilipińskiego, jak go nazywają na Filipinach)” poprzez ”uległą postawę i otwarte sygnalizowanie, że Chiny mogą robić co chcą na tym obszarze” – co faktycznie stwierdził Duterte 19 marca tego roku: „Nie możemy powstrzymać Chin od tego, co chcą robić”[5]. Wniosek rzecz jasna nie został zaakceptowany, jako że prezydent ma w parlamencie wystarczające poparcie, jednakże był to jeden z najczytelniejszych sygnałów że jego polityka nie spotyka się z ogólnym zadowoleniem. Jego zmiana kursu w stosunkach z Chinami spotyka się także z dużym niezadowoleniem swojej administracji, która będąc już doświadczona  w swoich działaniach, nie zgadza się na odwrócenie dotychczasowej taktyki – jednym z najważniejszych przedstawicieli jest minister obrony Lorenzana, który regularnie prostuje słowa prezydenta i dąży do utrzymania więzi z Amerykanami oraz dalszego sporu o tereny na Morzu Południowochińskim.[6]

Innym powodem, dla którego Duterte postanowił zaostrzyć swój ton był chiński statek, który przez kilka miesięcy znajdował się na Podnóżu Benhama (Benham Rise)[7]. Xiang Yang Hong-03, jak zidentyfikowano ten okręt, przez dłuższy czas najprawdopodobniej starał się wybadać dno oceaniczne w poszukiwaniu drogi, którą mogłyby się przemieścić okręty podwodne wypływające na pełen ocean. W administracji krajowej ponownie nastąpiło do różnic zdań, jako że prezydent Duterte przyznał, że Chiny otrzymały zezwolenie na badanie Benham Rise, zaś jeden z sekretarzy w Departamencie Spraw Zagranicznych stwierdził, że takie prośby zostały przez urzędników trzykrotnie odrzucone. W trakcie tych poszukiwań okręt nie tylko znajdował się na wodach, które Filipiny uznają za swoją przynależność, ale także przepłynął w pobliżu wysp Samar i Siargao, co Filipiny potraktowały jako policzek dla swojego bezpieczeństwa narodowego. Doprowadziło to do takiego oburzenia Filipińczyków, że ci postanowili zmienić nazwę tego obszaru z Benham Rise na Philippine Ridge po to, by potwierdzić nazwą jego przynależność do Filipin.[8]

http://static.rappler.com/images/050112%20Benham%20Rise%201.png

Najprawdopodobniej te dwa wydarzenia najmocniej wpłynęły na ocenę sytuacji przez Duterte, który takim zaostrzeniem tonu zadziwił całe otoczenie. Sami urzędnicy państw zaangażowanych w spór o Morze w pierwszej chwili byli wyraźnie zaskoczeni tym faktem i jedynie odwoływali się do wyższych instancji.[9]Rozkaz dotyczył dziewięciu lub dziesięciu wysp już obecnie zajmowanych przez wojsko Filipin – Pag-asa (Thitu Island, 37,2 ha), Likas (West York, 18,6 ha), Parola (Northeast Cay, 12,7 ha), Lawak (Nans han Island, 7,93 ha), Kota (Laoita Island, 6,45 ha), Patag (Flat Island, 0,57 ha), Panata (Lankiam Cay, 0,44 ha), Rizal (Commodor Reef), Balagtas (Irving Reef) and Ayungin (Second Thomas Shoal) oraz nieokreślonych wysp jeszcze niezamieszkałych. Ta ostatnia wyspa wzbudza najwięcej kontrowersji, jako że jest to na tyle nisko położona mielizna, że zbudowanie czegokolwiek na tym terenie jest niemożliwe. W związku z tym Filipińczycy osadzili na tym terenie własny statek BRP Sierre Madre i tam utrzymują stałą obecność sił zbrojnych.

Jednakże już następnego dnia, 7 kwietnia, sprostowanie do decyzji Duterte wydali urzędnicy z resortów siłowych – jest to kolejny przykład, poza tymi podanymi w moim poprzednim artykule[10], kiedy prezydent i urzędnicy różnią się w swoich słowach i rywalizują ze sobą, wywołując tym samym duży chaos informacyjny. Otóż w piątkowym wyjaśnieniu do decyzji prezydenta, według słów urzędników, zamiarem było jedynie wzmocnienie jedynie dotychczas okupowanych wysp a nie zajmowanie nowych terytoriów, czego Filipiny zobowiązały się nie czynić zgodnie z porozumieniem z 2002 roku.[11] Według słów Ministra Obrony Delfina Lorenzany, wzmocnienie tych wysp ma dotyczyć naprawy już istniejącej infrastruktury i budowę baraków, systemów komunalnych, generatorów energii, latarni czy schronień dla rybaków.

Dopiero w momencie gdy pojawiło się wyjaśnienie wcześniejszych słów prezydenta Duterte, ukazała się odpowiedź Chin, która wyrażała nadzieję na kontynuację rozstrzygnięcia sporu terytorialnego na łamach wzajemnych rozmów, a nie używania metod siłowych.[12] Także rzecznik ministerstwa spraw zagranicznych Wietnamu, czyli kolejnego państwa najmocniej zaangażowanego w spór wokół Morza, wypowiedział się na ten temat i zaapelował o rozstrzygnięcie tego konfliktu w ramach negocjacji.[13]

10 kwietnia z kolei pojawiła się odpowiedź prezydenta Duterte, który w odpowiedzi na obawy Chin uspokoił i zapewnił, że celem było zachowanie balansu na arenie międzynarodowej i że na wyspach, które znajdują się obecnie we władaniu Filipin, nie zajdą się żadne instalacje ani uzbrojenie służące do wyprowadzenia ofensywy. Podkreślił również, że żadne przyszłe działania Filipin nie będą wrogie Pekinowi i nie będą służyły do zaogniania sytuacji w obrębie Morza Południowochińskiego.[14] Zanim wyleciał na Bliski Wschód zdążył jeszcze napomknąć o tym, że może rozważyć sprzedanie wysp na Morzu Południowochińskim Chinom gdy tylko Filipiny staną się bardzo bogatym krajem.[15] Natychmiastowo ta wypowiedź spotkała się bardzo mocną krytyką ze strony filipińskich oficjeli i ekspertów.

Trzy dni później, 13 kwietnia, po rozmowach na linii Chiny-Filipiny, prezydent Duterte ogłosił, że w imię przyjaźni z Chinami zrezygnował z pomysłu osobistego wywieszenia flagi na największej wyspie, t.j. Pag-asa w dniu niepodległości kraju. Możliwe jednak, że tę czynność przejmie jeden z jego dwóch synów. Obiecał także, że w imię dobrej woli i przyjaźni nie pojawi się na żadnej z wysp zajętych przez Filipiny, by nie zaogniać konfliktu z Chinami.[16]

Po czterech dniach, podczas wizyty w krajach Bliskiego Wschodu, Duterte jednakże stwierdził, że „rozkazał wojsku okupację pozostałych 10 wysp, które nie są zamieszkałe, umieszczenia tam państwowej flagi i zbudowania infrastruktury” – takie działanie usprawiedliwił tym, że jeśli wszyscy zabierają poszczególne tereny na Morzu, to on musi działać szybko, by uprzedzić swoich konkurentów.[17] Najprawdopodobniej chodzi o wyspy Livock, Eldad, Zhongzhou, Kennan, Whitsun, Lankiam, Sandy, Half Moon, Alicia Annie i 1st Thomas, jednakże wszystkie z nich są zaledwie piaszczystymi łachami i w dodatku znajdują się w zasięgu wzroku pozostałych państw okupujących wyspy Spratly, t.j. Chin, Tajwanu i Wietnamu, w związku z czym będzie to operacja bardzo trudna do przeprowadzenia, jeśli oczywiście nie nastąpi kolejna zmiana zdania.

Wszystko to dzieje się w obliczu wysokich, ale jednak stopniowo malejących słupków poparcia dla polityki Rodrigo Duterte – przykładowo w kategorii „Obrona integralności filipińskiego terytorium przed obcymi krajami” czyli obejmującej spór o wyspy na Morzu, 57% ankietowanych popiera politykę prezydenta, jednak od badania sprzed 3 miesięcy spadek wyniósł aż 8 p.p.[18] Niewątpliwie dalsze zawirowania w polityce nie tylko zagranicznej, ale także informacyjnej, dochodzącej z ust najwyższych urzędników kraju, mogą przynieść dalszy spadek poparcia dla prezydenta, co przy braku stałego silnego poparcia politycznego w parlamencie może przynieść przykre rezultaty dla samego Duterte.

Podsumowując, w polityce Rodrigo Duterte dotyczącej Morza Południowochińskiego można wyróżnić tylko jeden pewnik – nikt nie wie co przyniesie następna wypowiedź prezydenta i jak wpłynie ona na temperaturę sporu w regionie. Następne ważne wydarzenia nastąpią w maju, kiedy to odbędą się pierwsze za prezydentury Duterte wspólne ćwiczenia wojskowe filipińsko-amerykańskie o nazwie Balikatan, skupiające się na kwestiach antyterrorystycznych oraz odpowiedzi na katastrofy naturalne, które często zagrażają Filipinom, a także kolejne spotkanie Duterte z Xi Jinpingiem w ramach forum OBOR (One Belt, One Road), na którym ma być także poruszana kwestia przynależności wysp.

Maksym Gdański

[1] http://www.reuters.com/article/us-southchinasea-philippines-idUSKBN1780NR

[2] https://www.nytimes.com/2017/04/06/world/asia/rodrigo-duterte-south-china-sea.html

[3] http://www.polska-azja.pl/m-gdanski-rodrigo-duterte-w-tym-szalenstwie-jest-metoda/

[4] http://news.abs-cbn.com/news/03/30/17/duterte-faces-additional-impeachment-rap-over-china-ties

[5] http://www.philstar.com/headlines/2017/03/19/1682667/duterte-panatag-we-cannot-stop-china-doing-its-thing

[6] http://asia.nikkei.com/Viewpoints/Richard-Heydarian/Duterte-and-generals-split-on-China-rapprochement

[7] http://www.philstar.com/opinion/2017/04/03/1687209/chinese-vessel-identified-benham-mission-bared

[8] http://news.abs-cbn.com/news/04/06/17/duterte-wants-to-change-name-of-benham-rise-to-philippine-ridge

[9] http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/duterte-orders-philippine-troops-to-south-china-sea-reefs/3657204.html

[10] http://www.polska-azja.pl/m-gdanski-rodrigo-duterte-w-tym-szalenstwie-jest-metoda/

[11] http://www.reuters.com/article/us-southchinasea-philippines-idUSKBN1790FX

[12] http://www.reuters.com/article/us-southchinasea-philippines-china-idUSKBN1790YA

[13] http://e.vnexpress.net/news/news/vietnam-reacts-to-philippines-plan-to-occupy-disputed-islands-3567623.html

[14] http://www.reuters.com/article/us-southchinasea-philippines-china-idUSKBN17C0L6

[15] http://news.abs-cbn.com/focus/04/10/17/duterte-says-he-might-sell-islands-to-china-if-ph-gets-very-rich

[16] https://www.nytimes.com/reuters/2017/04/13/world/asia/13reuters-southchinasea-philippines.html

[17] http://news.mb.com.ph/2017/04/17/ph-must-act-fast-on-islands-in-west-ph-sea-duterte/

[18] http://news.abs-cbn.com/news/04/10/17/duterte-govt-takes-hit-in-approval-over-territorial-defense-pulse

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
M. Gdański: Sprzeczne sygnały filipińskiej administracji Reviewed by on 22 kwietnia 2017 .

Paręnaście dni temu Morze Południowochińskie po raz kolejny niespokojnie się zakołysało  – wszystko za sprawą prezydenta Filipin, Rodrigo Duterte, który w czwartek 6 kwietnia rozkazał swoim wojskom okupowanie dziewięciu/dziesięciu wysp w archipelagu Spratly[1], do których Filipiny roszczą sobie prawa, by Filipiny były w stanie „utrzymać jurysdykcję nad terenami pod ich kontrolą”[2]. Żołnierze otrzymali rozkaz zbudowania

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź