Polecane,Sri Lanka

Konflikt syngalesko – tamilski a system międzynarodowy

 

flag-of-sri-lanka

Artykuł powstał w ramach prac Ogólnopolskiego Zjazdu Internacjologów Studentów, nad którym patronat objęło Centrum Stosunków Polska-Azja. OZIS odbył się w dniach 9-11 grudnia 2010 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W maju 2009 roku władze Sri Lanki obwieściły zwycięstwo nad Tygrysami Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu, tamilską partyzantką z północnej i wschodniej części Cejlonu, kończąc tym samym trwającą dwadzieściasześć lat wojnę o etnicznym podłożu pomiędzy Tamilami a Syngalezami. W tej przejściowej fazie w historii omawianego państwa można, a nawet powinno się zadawać pytania o przyszłość wyspy (tą najbliższą i tą dalekosiężną), o jej problemy i rolę w regionie. Konflikt syngalesko – tamilski, według koncepcji amerykańskiego teoretyka stosunków międzynarodowych Kennetha Waltza, można poddać analizie na trzech poziomach: na poziomie jednostki, co w tym wypadku sprowadzałoby się do badania wpływu takich osób jak prezydenta Sri Lanki Mahindy Rajapaksy na rozwój wydarzeń, na poziomie państwa – wojna domowa pomiędzy dwoma narodami zamieszkującymi jeden byt państwowy oraz na poziomie międzynarodowym – uwarunkowania systemu Azji południowej i interakcje pomiędzy aktorami stosunków międzynarodowych w kontekście sytuacji na Cejlonie.

W omawianiu konfliktu pomiędzy Tamilami i Syngalezami kluczowy wydaje się poziom systemu międzynarodowego ze względu na znaczącą rolę jaką czynniki zewnętrzne odegrały w kształtowaniu się krajowego status quo. Zdawać by się mogło, że domowa wojna na Sri Lance była wewnętrznym konfliktem odizolowanego poprzez swoje wyspiarskie położenie państewka bez większego znaczenia dla regionu, nie mówiąc już o wpływie na ogólnoświatowe status quo. Z racji szeregu różnych uwarunkowań Sri Lanka w okresie wojny domowej i po jej zakończeniu posiada zdolność do kształtowania międzynarodowego środowiska. Relacje są obustronne. Zarówno sytuacja na Sri Lance wpływa na system międzynarodowy pojmowany w znaczeniu ontologicznym1, jak i system międzynarodowy kształtuje od dawna rzeczywistość na wyspie. Ten drugi wariant miał miejsce zarówno podczas kolonialnej historii wyspy, kiedy to europejskie mocarstwa narzucały zwierzchnictwo na wyspie oraz po odzyskaniu niepodległości w 1948 roku. Sri Lanka budziła zainteresowanie aktorów w stosunkach międzynarodowych w wysokim stopniu na początku ery nowożytnej jak i obecnie. We współczesnej historii wyspy, w znacznym stopniu zdeterminowanej przez wojnę domową, oczy walczących ze sobą stron były zwrócone na zewnętrznych aktorów stosunków międzynarodowych, których nie bez powodu postrzegano jako sojuszników lub przeciwników.

Dziedzictwo przeszłości

Cejlon w czasach nowożytnych należał kolejno do kilku europejskich potęg kolonialnych począwszy od Portugalczyków, którzy przybyli na wyspę w 1505 roku i nadali jej nazwę Ceilão, co Brytyjczycy przełożyli na Cejlon2. Na XVII wiek przypada okres holenderskiej dominacji, poprzedzający moment w którym swoje pływy umocniła Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska, by w 1802 roku ogłosić Cejlon brytyjską kolonią3. Zainteresowanie wyspą spowodowane było korzystnym położeniem strategicznym na handlowych szlakach ze Wschodem oraz tym co wyspa mogła najlepszego zaoferować w postaci cynamonu, kawy i herbaty, której uprawa i eksport po dziś dzień stanowi główną podporę ekonomiczną kraju. Panowanie Brytyjczyków miało odcisnąć najbardziej trwałe piętno i przynieść brzemienne w skutkach konsekwencje. Sri Lanka jest jednym z wielu przykładów krajów w których zła kolonialna polityka przynosi w czasach postkolonialnych destrukcyjne skutki. Podczas swoich rządów w Sudanie po drugiej wojnie światowej Brytyjczycy faworyzowali pod względem gospodarczym północ kosztem południa4. Obecnie kraj rozdarty jest wewnętrznie i zagrożony rozbiciem przez secesję południowej części kraju, co w znacznym stopniu jako konsekwencją tamtych lat. Na obszarach obecnej Nigerii brytyjska polityka doby kolonializmu, również preferująca wybrane części kraju, miała później zantagonizować już niepodległą Federalną Republikę Nigerii5.

W wypadu Sri Lanki grzechem pierworodnym było faworyzowanie przez Europejczyków mniejszości tamilskiej, z której rekrutowano głównie krajową inteligencję. Społeczna niesprawiedliwość oraz etniczne rozbieżności miały doprowadzić do otwarcia przysłowiowej puszki Pandory po odzyskaniu niepodległości przez Sri Lankę w 1948 roku. Wieczko puszki było jednak uchylane stopniowo a sam konflikt eskalował na przestrzeni ponad pół wieku. Główne cezury czasowe tego konfliktu to lata: 1956 (uchwalenie praw dyskryminujących Tamilów), 1972 (uchwalenie konstytucji oraz wprowadzenie kolejnych dyskryminujących praw), 1976 (utworzenie zbrojnej organizacji Tamilskich Tygrysów – LTTE), 1983 wybuch wojny domowej, 2002 rozejm jako skutek norweskiej mediacji, 2009 zakończenie działań militarnych, zwycięstwo wojsk rządowych6. Obecnie ludność północnej części wyspy mówi o nowej formie kolonizacji. Nie tak jak dawniej, przez europejskie mocarstwa ale przez zwycięskich Syngalezów stanowiących większość w kraju (73.8%7 ludnośći), którzy zaczynają się osiedlać na terenach należących dotąd do Tamilów, krzewiąc obcy na tych terenach buddyzm8.

Czynnik, który zadecydował o wybuchu konfliktu, można określić jako etnos, rozumiany jako zespół cech charakteryzujących kulturę grup odrębnych etnicznie9. W przypadku Sri Lanki główne rozbieżności zaistniały pomiędzy hinduistycznymi Tamilami a wyznającymi buddyzm Syngalezami. Hinduizm i Buddyzm to nie jedyne z wielkich religii reprezentowanych na wyspie. W ujęciu procentowym wyznawane religie prezentują się następująco: Buddyści 69.1%, Muzułmanie 7.6%, Hinduiści 7.1%, Chrześcijanie 6.2%, inne 10%10. W powyższym zestawieniu może dziwić wysoki procent muzułmanów, zwanymi również lankijskimi Maurami, którzy swoje pochodzenie wywodzą od arabskich kubców, którzy zasiedlili obszar nad cieśniną Palk na przełomie VIII i IX wieku, po czym zasymilowali się przyjmując tamilskie zwyczaje i język11.

Rozszczepiona struktura ludności omawianego obszaru ma swój wyraz również w językowym zróżnicowaniu: 74% ludności posługuje się językiem syngaleskim w porównaniu z 18% używającymi języka tamilskiego. Zróżnicowanie etniczne, kulturowe czy religijne nie musi prowadzić do konfliktów, jednak w tym wypadku miało się to stać wodą na wojenny młyn, który mleł przez prawie trzydzieści lat. Etniczne rozszczepienie i zła polityka kolonizatorów to główne powody wybuchu konfliktu. Jeżeli chodzi jednak o wyjątkowo długi okres trwania tej wojny to przyczyn należy upatrywać w dysponowaniu przez tamilskich partyzantów własnym, rozległym terytorium, zamieszkałym przez sprzyjającą Tamilskim Tygrysom ludność oraz militarne i finansowe wsparcie zagraniczne. Jak uważa prof. Richard Pipes, były doradca prezydenta USA Ronalda Reagana ds. Rosji i Europy Środkowej: „(…) największe zagrożenia są nie międzynarodowe, lecz wewnętrzne, wynikające z krajowych stosunków społecznych”12. Przypadek Sri Lanki zdaje się potwierdzać tę tezę. W 1983 roku doszło do etnicznego przesilenia, eskalacji konfliktu i ostatecznie do długotrwałej wojny domowej w której według szacunków ONZ zginęło prawie 100 000 ludzi13. Etnos okazał żywiołem nad którym trudno zapanować a konflikt o podłożu etnicznym często zatacza szerokie kręgi terytorialne. Konflikt na wyspie promieniował w regionie Azji południowej a jego echa były słyszane na całym świecie. Stało się to w znacznej mierze za sprawą rozproszonej ludności tamilskiej, która w większości żyje w Indiach południowych, w rejonie Tamil Nadu, co ma znaczący wpływ na relacje między tymi dwoma krajami.


Łza Indii

Sri Lanka czasem bywa również nazywana kroplą/łzą Indii co dobrze obrazuje zarówno kształt Cejlonu i jej bliskość z Indiami jak i w wielopłaszczyznowe, bliskie relacje między Półwyspem Indyjskim a sąsiadującą z nim wyspą. Kontakty między tymi obszarami sięgają najdawniejszych, wręcz legendarnych czasów. Według starożytnego poematu epickiego – ”Ramajana” żona Ramy, który był wcieleniem boga Wisznu, miała być porwana właśnie na wyspę Lankę. Porwanie Sity, bo tak miała na imię żona Ramy, może obrazować zasiadlenie wyspy przez ludność pochodzącą z terenów obecnych Indii14. Odwołując się do historii współczesnej, uzyskanie niepodległości przez Sri Lankę było dalszym konsekwencją uniezależnienia się Indii od Wielkiej Brytanii w 1947 roku w procesie powojennej dekolonizacji. Indie pretendujące do miana lokalnego mocarstwa i wpływające na układ sił w regionie postanowiły zaangażować się w konflikt na Sri Lance. Z racji wspólnego etnicznego pochodzenia Tamilów na północy Sri Lanki oraz z południa Indii (głównie z obszaru stanu Tamil Nadu) do walczących przeciwko siłom syngaleskim partyzantów napływał szeroki strumień pomocy.

Wsparcie udzielane przez indyjskich Tamilów dla swoich współbraci jest przykładem wspierania się nawzajem podmiotów wywodzących się z tej samej cywilizacji. Na Sri Lance doszło więc do swoistego zderzenia dwóch cywilizacji (buddyjskiej i hinduistycznej) w skali mikro15. Indie popierały bliższych im kulturowo Tamilów dostarczając im broni, żywności i inncyh środków do walki z wrogiem. By potwierdzić swoją mocarstwową rolę w regionie, na mocy porozumienia indyjsko-lankijskiego z 1987 roku16 wysłano na wyspę 50 tys. żołnierzy indyjskich w celu realizacji traktatowych postanowień. Według niektórych komentatorów interwencja ta została nazwana „indyjskim Wietnamem”17, a pokojowe siły Indii wycofano początkiem 1988 roku bez osiągnięcia zamierzonych celów. Ostatnim, tragicznym akordem indyjskiego zaangażowania była śmierć premiera Indii Radżiwa Gandhiego w 1991 roku który zginął w wyniku zamachu Tamilskich Tygrysów.

Przyczajony Tygrys i ukryty smok

Sri Lanka jest również pionkiem na szachownicy Azji południowo- wschodniej gdzie głównymi graczami są Indie i Chiny. Zakończenie wewnętrznego sporu stawia Sri Lankę w nowej sytuacji, umacnia jej znacznie polityczne i czyni bardziej stabilnym partnerem dla państw trzecich. Poprzez zatrute skomplikowaną przeszłością relacje z Indiami można zaobserwować tendencje do zwrócenia się w stronę innego ważnego gracza w regionie – Chin. Władze Chińskiej Republiki Ludowej patrząc perspektywicznie, subsydiując tylko w 2008 roku rząd lankijski sumą miliarda dolarów18, miały na uwadze posiadanie stabilnego sojusznika w regionie, kiedy wojna syngalesko – tamilska dobiegnie końca. Zupełnie nieporównywalna jest w tym samym okresie pomoc amerykańska dla władz w Kotte, która wyniosła 7,4 mln dolarów.

Dobre relacje pomiędzy Kolombo a Pekinem nie są jednka czymś nowym. Kiedy podczas konfliktu syngalesko-tamilskiego strona tamilska była wspierana przez Indie, w szczególności przez stan Tamil Nadu, Syngalezi mieli oparcie w Pekinie. Nie była to w tym wypadku zażyłość cywilizacyjna, ale realne interesy Chin w regionie. Sri Lanka leży na szlaku zaopatrzenia Chin w ropę naftową.19 Z perspektywy New Delhi można mówić o próbie oskrzydlania Indii przez Chiny ze wszystkich stron. Chiny utrzymują tradycyjnie bliskie relacje z Pakistanem, intensywnie inwestują w Bangladeszu i Birmie. Mówi się o strategii „sznura pereł”, czyli o łańcuchu chińskich portów w akwenie Oceanu Indyjskiego, na terenach Birmy, Bangladeszu czy Sri Lanki. Położony na południu dawnego Cejlonu port w Hambatocie, mający zapewniać ciągłość dostaw ropy naftowej z Zatoki Perskiej jest rozbudowywany w znacznej mierze przez chiński kapitał20. Piętnastoletni projekt inwestycyjny realizowany w tym mieście w latach 2008-2023 opiewa na sumę wynoszącą około jednego miliarda dolarów21. Ponadto Sri Lanka przez swoje strategiczne położenie i bliskość Indii jest tym bardziej atrakcyjnym sprzymierzeńcem. W przypadku ewentualnego konfliktu chińsko-indyjskiego liczyć się będzie każdy sojusznik, póki co wygląda na to, że władze państwa środka zaskarbiły sobie sympatię prezydenta Rajapaksy i jego zwolenników. Czy Sri Lanka stanie się kiedyś dla Chin tym, czym dla ZSRR w 1962 roku stałą się Kuba – bliskim partnerem i jednocześnie środkiem do szachowania przeciwnika? Tego nie można przewidzieć.

Tamilowie za granicą

Tamilowie są rozproszeni liczni i zaktywizowani. W czasach kolonialnych ludność tamilska rozproszyła się głównie po obszarze regionu Azji południowo – wschodniej, licznie przybywając n.p. do Singapuru, gdzie po dzień dzisiejszy język tamilski jest jednym z języków urzędowych. Po nasilaniu się konfliktu w XX wieku i wybuchu wojny domowej głównym celem tamilskich uchodźców były kraje Zachodu takie jak USA, Australia, Kanada, Holandia czy Niemcy. Problem traktowania ludności tamilskiej na Sri Lance jest w znacznym stopniu nagłośniony przez różnego typu media tamilskie: czasopisma, audycje radiowe i telewizyjne, oraz strony internetowe jak tamilnet.com.. Środki masowego przekazu a przede wszystkim interenet umożwiwiają Tamilom na całym świecie utrzymywanie kontaktu i ułatwiają podejmowanie wspólnych inicjatyw. Reprezentanci tej mniejszości etnicznej wykazują sporą aktywność jeżeli chodzi o różnego rodzaju akcje typu działaloność agitacyjna, demonstracje, spotkania. Od 2009 działa również Transnarodowy Rząd Tamilskiego Ilamu22, który dąży do przywrócenia niepodległości częścią Sri Lanki zamieszkałym przez Tamilów, drogą pokojową. Od maja 2009, kiedy zakończono syngaleską ofensywę na wyspie, wytrącono Tamilom środki typu hard power, na które składał się głównie zróżnicowany, militarny arsenał. Dzięki diasporze Tamilowie wciąż dysponują jednak tzw. soft power, którą mogą używać propagując tamilską kulturę, posługując się dyplomatycznymi środkami czy propagandą w formie nagłaśniania wypaczeń lankijskiej władzy i apeli do społeczności międzynarodowej o próbę nacisku na władze wyspy.

Doradca ONZ Nicholas Kittrie stwierdził kiedyś: „Kto ma powiedzieć Bośniakom, Palestyńczykom, Kurdom, Druzom, Szkotom, Baskom, mieszkańcom Quebecu i Bretończykom, że nie stanowią narodów i nie mają prawa do samostanowienia?”23. Do wymienionych wyżej narodów można dopisać również naród tamilski, jednak w tym wypadku rząd lankijski odmówił im prawa do samostanowienia, jakby chciał zaprzeczyć, że Tamilowie stanowią odrębny naród. Państwo i naród, zdefiniowany jako zbiorowość ludzi wyróżniająca się wspólną świadomością narodową24, to dwa ściśle ze sobą sprzężone pojęcia. Państwo jest gwarantem przetrwania narodu, zabezpiecza jego istnienie i stwarza dogodne warunki rozwoju. Jest więc rzeczą naturalną, że narody, dążą do utworzenia własnego państwa lub do jego utrzymania. Tego typu dążenia państwotwórcze mają oparcie w zasadzie prawa międzynarodowego o samostanowieniu narodów, która w wypadku Sri Lanki zderzyła się z regułą o integralności terytorialnej państwa. Integralność terytorialna nie jest jednak synonimem silnie scentralizowanej władzy, która brutalnie tłumi niezależne działania.


Lankijska Splendid Isolation?

Wyspiarski charakter wyspy nie musi być równoznaczny z odseparowaniem się od politycznej integracji z regionem, czego przykładem może być regionalna polityka Filipin czy Indonezji. W przypadku Sri Lanki, podobnie jak i przy omawianiu polityki jej dawnej zwierzchniczki – Wielkiej Brytanii, zdaje się dominować polityka sformułowana przez lorda Salisbury zwana „Splendid Isolation”. W rejonie Azji – Południowo- Wschodniej działają takie organizacje jak APEC, ASEAN, OPTAD, Szczyt Wschodnioazjatyck (East Asia Summit), do których Sri Lanka jednak nie należy. Jeżeli chodzi o międzynarodowe zaangażowanie to opiera się ono głównie na promocji własnego kraju jako turystycznego raju, oraz rozwój kontaktów handlowych. Zaangażowanie na politycznej scenie międzynarodowej ogranicza się do bilateralnych kontaktów z takimi państwami jak Chiny, Indie czy USA, oraz członkostwie w takich organizacjach jak Wspólnota Niepodległych Państw czy Ruch Państw Niezaangażowanych (Sri Lanka była państwem-założycielem NAM), co wynika bardziej z tradycji niż rzeczywistych interesów Sri Lanki. Interesy gospodarcze państwa są reprezentowane w takich organizacjach jak Południowoazjatyckie Stowarzyszenie Współpracy Regionalnej (SAARC), BankŚwiatowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Skromny dobór organizacji w których Sri Lanka jest członkiem zmniejsza jednak polę lankijskiego oddziaływania i czyni władze w Kotte bardzie podatne na wpływy wielkich graczy.

Narody Zjednoczone a jednocząca się wyspa

Zbrodnie dokonywane przez Tamilskie Tygrysy są zatrważające i dosięgają nie tylko Syngalezów, w tym reprezentantów władz w Kolombo ale również samych Tamilów zabijanych za zdradę wspólnej sprawy walki o niepodległość. Tamilscy rebelianci nie przbierając w środkach i kierując się zasadą celu który uświęca środki, wykorzystywali w walce trenowane odpowiednio dzieci czy zamachowców samobójców (Czarne Tygrysy). Bezprecedensowy jest fakt, że jako organizacja uznawana powszechnie za terrorystyczną, LTTE dysponowała własnymi siłami powietrznymi oraz prymitywnymi łodziami podwodnymi25. Cały wachlarz śmiercionośnych środków doprowadził do tysięcy ofiar. Jedną z nich był rządzący wyspą w latach 1989-1993 prezydent Ranasinghe Premadasa. Krwawe rozprawienie się sił rządowych z rebeliantami stawia pytania o winę po stronie rządzących. Według Narodów Zjednoczonych w ostatnich tygodniach rządowej ofensywy zginęło ok. 7 000 tamilskich cywilów26. Nemo iudex in causa sua (nie mażna być sędzią we własnej srawie). Wbrew tej rzymskiej paremii oraz wbrew woli Narodów Zjednoczonych chce sprawę postawić rząd Sri Lanki, proponując zostawienie rozwiązania zbrodni wojennych w gestii władz w Kotte. Sekretarz Generalny ONZ powołał panel ekspertów zagranicznych, którzy mają mu doradzać w kwestii odpowiedzialności władz Sri Lanki za łamanie praw człowieka27.

W tym kontekście pojawia się również Sri Lanka na stronach dokumentów z ambasady USA w Kolombo, które upublicznił portal Wikileaks. Dyplomaci amerykańscy, według tych dokumentów, obarczają winą za ofiary osobiście prezydenta i jego otoczenie. Ambasador USA w Kolombo Patricia Butenis stwierdiła ponadto, że nie było przypadków wszczynania śledztwa przez lankijskie władze w sprawie zbrodni na ludności tamilskiej28. Uwagę ONZ-tu i obrońców praw człowieka przyciąga również stan miejscowej demokracji, która zanika po wygraniu w kwietniu 2010 roku wyborów parlamentarnych przez koalicję do której należy prezydent Rajapaksa. Główny kontrkandydat Rajapaksy w wyborach, generał Sarath Fonseka, jeden z autorów zwycięstwa nad Tamilskimi Tygrysami, po ogłoszeniu wyników wyborów został zaaresztowany29. Wszystko wskazuje więc na to, że władze Sri Lanki obrały drogę Birmy, ścieżkę przemian autokratycznych zmierzających do zaprowadzeniu reżimu autorytarnego w miejsce prób wprowadzenia ustroju w pełni demokratycznego, który w sytuacji, kiedy daleko jeszcze daleko do pokojowego wsółistnienia zwaśnionych narodów, mógłby załagodzić wewnętrzą sytuację.

Podsumowanie

Konflikt syngalesko-tamilski rozgrywał się na dwóch płaszczyznach: wewnętrznej walki etnicznej oraz walki o hegemonię w regionie i był kształtowany w znacznej mierze przez zewnętrzne czynniki. Błędna kolonialna praktyka Brytyjczyków wobec ludności autochtonicznej (faworyzowanie Tamilów) oraz dodatkowo zantagonizowała dwie zamieszkałe na wyspie grupy etniczne. Militarne i logistyczne wsparcie dla Tamilów również pochodziło z zewnątrz. Z drugiej strony kraje trzecie próbowały doprowadzić do pokoju. Norwegia i Stany Zjednoczone aktywnie włączyły się w proces pokojowy na wyspie. Jak miało się okazać bezskutecznie. Wbrew nadziejom państw i organizacji próbujących doprowadzić do pokoju między zwaśnionymi stronami końcem konfliktu było brutalne stłumienie zbuntowanych części wyspy. Zainteresowanie opinią międzynarodową, spowodowane w znacznym stopniu aktywnością tamilskiej diaspory uczyniło z konfliktu na Sri Lance sprawę o znaczeniu międzynarodowym.

Złożoność i wieloaspektowość tego konfliktu nie wróży dobrze na przyszłe harmonijne życie wszystkich mieszkańców wyspy. Wyspa jest podzielona etnicznie, religijnie (oprócz buddystów i hinduistów Sri Lankę zamieszkuje spory odsetek muzułmanów oraz chrześcijanie), kulturowo i ekonomicznie (północ kraju jest wyniszczona a odbudowa terenów działalności guerilli zajmie sporo czasu. Zakończenie walk na wyspie otwiera nowy rozdział w historii wyspy. We wcześniejszych rozdziałach księgi dziejów Sri Lanki, wyspa, na którą księżniczka Sita została uprowadzona, była często pionkiem w grze mocarst.

Obecnie widać tendencje próby przeciągnięcia do siebie wyspy przez strony Indii i Chin, rywalizujące o wpływy na Oceanie Indyjskim. Ocean Indyjski jest istotnym obszarem o znaczeniu geostrategicznym, co jest tożsame z wysokim znaczeniem geopolitycznym Cejlonu. Jak będą układały się z biegiem czasu relacje Sri Lanki z tymi państwami, czyli jakie będą występowały interakcje pomiędzy elementami tego subsystemu, taki będzie się układał sił w tej części świata, a w konsekwencji system globalny. Czy dalsza polityka władz w Kolombo będzie umiejętnym balansowaniem przyczajonym chińskim smokiem a indyjskim kolosem? Czy w razie zachwiania konflikt syngalezko-tamilski nie jest więc tylko i wyłącznie wewnętrzpaństwową walką dwóch zantagonizowanych narodów, ale jest złożonym problemem z perspektywy stosunków międzynarodowych, geopolityki, obrony praw człowieka i wielu innych dziedzin.

 

Artykuł powstał w ramach prac Ogólnopolskiego Zjazdu Internacjologów Studentów, nad którym patronat objęło Centrum Stosunków Polska-Azja. OZIS odbył się w dniach 9-11 grudnia 2010 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim.

 

 

 

Autor: Łukasz Ogrodnik


Przypisy:

2 http://mahavamsa.org/history-of-sri-lanka/> 29 XII 2010

3 Ibidem

4 Jesse Ellison Wielka Brytania namieszała Newsweek 13.09. 2009 s.8

5 Ibidem

6 Cédric Gouverneur, Przerażenie Tamilów po klęsce Tygrysów „Le monde diplomatique” sierpień 2010 nr 8 (54), s. 16 – 17

7 https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html>, 29XII 2010

8 Cédric Gouverneur Przerażenie Tamilów po klęsce Tygrysów „Le monde diplomatique” sierpień 2010 nr 8 (54), s. 16 – 17

9 K. A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Społeczeństwo i polityka, Warszawa 2007, s. 183

10 https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html>, 29XII 2010

11 http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-13175.html

12 Rozmowa z prof. Richardem Pipesem „ Polityka” nr z 9 I 1993

13 http://www.un.org/en/ga/65/meetings/generaldebate/View/SpeechView/tabid/85/smid/411/ArticleID/91/reftab/224/t/Sri-Lanka/Default.html> 29 XII 2010

14 http://mahavamsa.org/history-of-sri-lanka/>, 29 XII 2010

15 Samuel P. Huntington „Zderzenie cywilizacji” Warszawa 2007 s 480-483

16 http://www.sricolama.com/component/content/article/365-history.html?start=12>, 29 XII 2010

17 http://www.rediff.com/news/2000/mar/23lanka.htm>, 29 XII 2010

18 http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=15667> 29 XII 2010

19 Cédric Gouverneur Przerażenie Tamilów po klęsce Tygrysów „Le monde diplomatique” sierpień 2010 nr 8 (54), s. 16 – 17

20 http://www.southasiaanalysis.org/%5Cpapers33%5Cpaper3248.html>, 29 XII 2010

21 Ibidem

22 http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/1450>, 29 XII 2010

23 Nicholas Kittrie, Absolutist vs. Pluralist Legitimacy: The New Cold War, „New Perspectives Quarterly” nr 13 (1),zima 1996, s.57

24 http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3945889>, 29 XII 2010

25 http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7859063.stm> 29 XII 2010

26 http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11897784> 28 XII 2010

27 http://www.un.org/en/rights/srilanka.shtml> 29 XII 2010

28 http://www.guardian.co.uk/world/2010/dec/01/wikileaks-sri-lanka-mahinda-rajapaksa> 28 XII 2010

29 http://news.bbc.co.uk/2/hi/8504882.stm 28 XII 2010

Bibliografia

1. System międzynarodowy, http://www.stosunki-miedzynarodowe.pl/referaty/system-miedzynarodowy.html, 29 XII 2010

2. Sri Lanka, https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html, 29 XII 2010

3. Karen Mingst, Podstawy stosunków międzynarodowych Warszawa 2006

4. Samuel P. Huntington „Zderzenie cywilizacji” Warszawa 2007 s 480-483

5. Cédric Gouverneur Przerażenie Tamilów po klęsce Tygrysów „Le monde diplomatique” sierpień 2010 nr 8 (54), s. 16 – 17

6. Jesse Ellison Wielka Brytania namieszała Newsweek 13.09. 2009 s.8

7. The Democratic Socialist Republic of Sri Lanka, http://www.priu.gov.lk/, 29 XII 2010

8. K. A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski Społeczeństwo i polityka Warszawa 2007

10. History of Sri Lanka, http://mahavamsa.org/history-of-sri-lanka/, 29 XII 2010

11. The politics of transnational Tamil Eelam Government, http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/1450, 29 XII 2010

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Konflikt syngalesko – tamilski a system międzynarodowy Reviewed by on 6 lutego 2011 .

  Artykuł powstał w ramach prac Ogólnopolskiego Zjazdu Internacjologów Studentów, nad którym patronat objęło Centrum Stosunków Polska-Azja. OZIS odbył się w dniach 9-11 grudnia 2010 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim. W maju 2009 roku władze Sri Lanki obwieściły zwycięstwo nad Tygrysami Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu, tamilską partyzantką z północnej i wschodniej części Cejlonu, kończąc tym samym trwającą

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź