Artykuły,Publicystyka

Kartki z kalendarza W. Tomaszewskiego: Incydent Mandżurski

Japonia (czerwony) i Mandżukuo (zielony)

W tym miesiącu, a dokładnie 18 września mija osiemdziesiąta rocznica agresji Japonii na Chiny, zakończonej oderwaniem Mandżurii od Chin i utworzeniem marionetkowego państwa Mandżukuo. Chiny w końcu XIX w. były olbrzymim ale niezmiernie słabym państwem, w którym mocarstwa europejskie posiadały własne strefy wpływu, będące poza jurysdykcją chińską. Do tego koncertu mocarstw postanowiła włączyć się Japonia, państwo, które uniknęło w XIX w. dominacji Europejczyków dzięki przeprowadzeniu od lat 70-tych tegoż wieku intensywnych reform. M.in. całkowicie zmodernizowano i zreformowano armię, na wzór armii pruskiej, której duch militarny miał jakoby, spośród wszystkich armii europejskich, najbardziej odpowiadać Japończykom.
Japonia w 1894 r. zaatakowała cesarstwo chińskie i w wyniku tej wojny uzyskała Tajwan i Peskadory. Jednocześnie rozluźniła się zależność Korei od Chin. W międzyczasie na Dalekim Wschodzie bardzo aktywna stała się Rosja, która uzyskała od Chin różnego rodzaju koncesje: m.in. na budowę linii kolejowej przez Mandżurię tzw. Wschodniochińskiej czy wydzierżawienie półwyspu Liaodong. W celu umocnienia swojej ekspansji Rosja wprowadziła wojska do Korei i Mandżurii.
Japonia próbowała porozumieć się z Rosją proponując podział stref wpływu na zasadzie: Mandżuria dla Rosji, a Korea dla Japonii. Kiedy Rosja odrzuciła tę propozycję, Japończycy zaatakowali flotę rosyjską w Porcie Artura 8 lutego 1904 r. Po serii wielu bitew lądowych, zakończonych zazwyczaj zwycięstwem armii japońskiej, Japończycy odnieśli rok później generalne zwycięstwo pod Mudkenem, a w maju 1905 r. zniszczyli flotę rosyjską w bitwie morskiej w cieśninie Cuszima.
W wyniku tej wojny Japonia m.in. wyeliminowała w znacznym stopniu wpływy rosyjskie w Mandżurii, zajęła Port Artur, uzyskała kontrolę na Koreą, a także nad częścią budowanej przez Rosjan kolei w Mandżurii. W 1910 r. Japonia zaanektowała Koreę. Upadek carskiej Rosji pozwolił na umocnienie wpływów Japonii w Mandżurii. W międzyczasie w 1911 r. upadło cesarstwo chińskie. Powstała republika była bardzo słaba. Na północy kraju nominalną władzę posiadał rząd w Pekinie, a formalną różnego rodzaju watażkowie, rządzący niczym cesarze we własnych prowincjach. Na południu najsilniejszą władzą była partia narodowa (Kuomintang) kierowana przez pierwszego prezydenta republiki dr. Sun Yat-Sena, a po jego śmierci przez Chiang Kai-Sheka. Nacjonaliści utworzyli też własny rząd,w Kantonie, a potem w Nankinie. Od początku lat dwudziestych pojawiła się nowa siła, Komunistyczna Partia Chin. Okres lat dwudziestych to jeden z najbardziej smutnych okresów w historii Chin. To okres walk wewnętrznych niemal wszystkich ze wszystkimi i tragiczny los milionów Chińczyków, którzy mieli nieszczęście przebywać na terenie walk.
W tej sytuacji Japończycy postanowili zrobić następny krok w celu umocnienia swojej pozycji w Chinach. Już w 1915 r. wymusili na rządzie pekińskim kierowanym przez generała Yuan Shikaia ustępstwa m.in. umacniające ich wpływy w Mandzurii. W 1931 r. zdecydowali się na oderwanie tego terytorium od Chin.
18 września 1931 r. japońscy dywersanci wojskowi wysadzili tory kolei będącej pod kontrolą japońską w Mandżurii a następnie ostrzelali odział japońskiej armii kwantuńskiej stacjonującej w Mandżurii w celu ochrony tejże kolei. Dało to Japończykom pretekst do wojny z Chinami. Dysponując znaczną przewagą militarną w ciągu kliku miesięcy zajęli trzy północne prowincje chińskie. Na zajętych terenach utworzyli w 1932 r. marionetkowe państwo Mandżukuo, od 1934 r cesarstwo. Prezydentem, a następnie cesarzem został,ostatni cesarz chiński Puyi. Chociaż osobiście nie przejawiał żądzy władzy, stał się  zupełną marionetkąw rękach Japończyków, którzy podejmowali wszelkie decyzję zamiast niego.
Incydent mandżurski z 18 września 1931 r. a następnie wojna o Mandżurię odegrała podobną rolę jak wojna domowa w Hiszpanii w latach 1936-1939. Było to preludium do II Wojny Światowej w Azji, która zaczęła się tam w lipcu 1937 r. atakiem Japonii na Chiny poprzez kolejną prowokację armii japońskiej tj. incydentem na moście Lugou (most Marco Polo) w Pekinie, a następnie straszliwymi masakrami Chińczyków w Szanghaju, w Suzhou i przede wszystkim w Nankinie.
Warto o tym pamiętać.

Autor: Wojciech Tomaszewski

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Kartki z kalendarza W. Tomaszewskiego: Incydent Mandżurski Reviewed by on 15 września 2011 .

W tym miesiącu, a dokładnie 18 września mija osiemdziesiąta rocznica agresji Japonii na Chiny, zakończonej oderwaniem Mandżurii od Chin i utworzeniem marionetkowego państwa Mandżukuo. Chiny w końcu XIX w. były olbrzymim ale niezmiernie słabym państwem, w którym mocarstwa europejskie posiadały własne strefy wpływu, będące poza jurysdykcją chińską. Do tego koncertu mocarstw postanowiła włączyć się Japonia,

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

komentarzy 8

  • Świetny pomysł – uzupełnienie oferty CSPA na kolejnym polu.
    Mam nadzieję, że z czasem zasięg zainteresowania portalu będzie się poszerzał.
    To, że na portalu pojawi się również historia, to dobry znak – w końcu Azja to nie jest jedynie zbiór tworów politycznych.

  • Bardzo cieszy mnie zapoczątkowana seria historyczna, zwłaszcza, że jej Autor dał już się poznać na portalu jako znawca historii Chin!
    A propos japońskich zbrodni, w „Reader’s Digest” (bodajże z czerwca 1999 r.) przeczytałem artykuł o Iris Chang, dziennikarce i autorce książek o tematyce historycznej, której celem stało się pokazanie światu prawdy o ludobójstwie w Nankinie. Warto też pamiętać o „chińskim Schindlerze”, Niemcu nazwiskiem John Rabe, który ratował chińskich cywilów przed śmiercią z rąk japońskich żołdaków. O tych mrocznych czasach mówi m.in. niemiecko-chińsko-francuski film „John Rabe” z 2009 r. oraz chiński „Miasto życia i śmierci” („Nanjing, Nanjing!”) z tego samego roku.

    • Film „Nanjing, Nanjing” od czasu do czasu można obejrzeć jeszcze w stacji
      telewizyjnej Canal+
      Sam film jest bardzo stonowany w stosunku do tego co tam się działo.

      • Avatar Zyggi

        Roland Joffe, gdy zapytano go, dlaczego jego „Pola śmierci” nie mówią całej prawdy o rządach Czerwonych Khmerów, odparł: „Są granice okrucieństwa, których widzowie nie mogliby znieśc”. Tym samym względem chyba kierowali się twórcy „Nanjing, Nanjing!”.

    • Relacje Chin i Tybetu zawierały niemal zawsze elementy niejednoznaczności w przeszłości.
      Po raz pierwszy Tybet został podbity przez Mongołów w 1240 r. za panowania wielkiego chana Odogeja (Udegeja) podczas ich kampanii wojennych przeciw chińskiemu cesarstwu Sung. Mongołowie w
      stosunku do Tybetu zastosowali podobną politykę jak w stosunku do Rusi.
      Pozostawili autonomię miejscowym elitom nadzorowanym przez mongolskich urzędników, w zamian za ściąganie podatków i wierność.
      Formalnie Tybet wszedł skład cesarstwa chińskiego. Upadek mongolskiej
      dynastii Yuan w Chinach w drugiej połowie XIV w. spowodował wyzwolenie się Tybetu. Następna chińska dynastia Ming, nie była w stanie
      podporządkować tego kraju. Nastąpiło to dopiero w pierwszej połowie
      XVIII w. kiedy Chinami rządziła mandżurska dynastia Qing. Stało to się stopniowo za panowania najwybitniejszego wladcy tej dynastii, cesarza Kangxi i jego następcy cesarza Yongzhenga. Tybet stał się protektoratem
      i został formalnie włączony do cesarstwa chińskiego.
      Upadek cesarstwa w roku 1911 spowodował, że wchodzące w jego skład
      Mongolia i Tybet ogłosiły niepodległość uznając się wzajemnie. Jednakże
      w 1914 Tybetańczycy musieli się zgodzić na autonomię i taki układ
      został podpisany przez nich i Wlk.Brytanię podczas gdy Chiny uznały go
      za niewystarczający i nie podpisały tego porozumienia. Faktyczna
      wojna domowa pomiędzy chińskim warlordami, która wybuchła po
      śmierci prezydenta Yan Shikaia w 1916 r. a następnie walki z komunistami
      i wojna z Japonią uniemożliwiły sprawowanie rządowi chińskiemu
      faktycznego zwierzchnictwa nad Tybetem. Niemniej rząd chiński nigdy nie
      zgodzić się na niepodległość Tybetu a sam Tybet nie był uznawany za niepodległe państwo przez społeczność. W związku z powyższym zamieszczona przez redakcję mapa Chin z granicami Republiki Chińskiej jest prawidłowa.

      • Avatar wute

        Winno być:
        …..a sam Tybet nie był uznawany za niepodległe państwo przez społeczność międzynarodową.

Odpowiedz na „wuteAnuluj pisanie odpowiedzi