Artykuły,Publicystyka

K. Zdanowicz: Po co Japonii Godzilla?

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Gojira_1954_Japanese_poster.jpg/800px-Gojira_1954_Japanese_poster.jpg

Nie bez powodu niszczycielska siła Godzilli manifestuje się w atomowym ataku. Kapitulacja wyniszczonej wojną Japonii, poprzedzona zniszczeniem Hiroshimy i Nagasaki, zostawiła bolesny ślad na japońskiej psychice, z czym naród musiał się jeszcze uporać. Bezpośrednio po II Wojnie Światowej podejmowanie tematu bomby atomowej podlegało cenzurze – dopiero w 1954 r., dwa lata po zakończeniu amerykańskiej okupacji rozgoryczenie spowodowane nuklearnym atakiem znalazło swoje ujście w postaci Godzilli.

Wydarzeniem, które okazało się zapłonem do nakręcenia filmu o radioaktywnym potworze była katastrofa ekologiczna spowodowana próbną eksplozją termojądrową przeprowadzoną przez Stany Zjednoczone 1 marca 1954 roku na atolu Bikini. W wyniku wybuchu doszło do wytworzenia opadu radioaktywnego, który opadł na zamieszkane wyspy, wywołując przy tym chorobę popromienną u wielu osób. Katastrofa wydawała się wyciszona, jednak w okręgu rażenia znalazła się rybacka łódź “Szczęśliwy Smok” wraz z japońską załogą.

Po powrocie na ląd i zbadaniu załogi stwierdzono ślady choroby popromiennej. Był to moment, kiedy w Japonii zawrzało – gazety nazwały to “Drugim atomowym zbombardowaniem ludzkości”, doszło do licznych protestów i od tego czasu zaczął działać w Japonii silny ruch antynuklearny. Fakt, że do tego momentu informacje o bombie atomowej podlegały ścisłej cenzurze, musiał mieć duży wpływ na nieustępliwą reakcję społeczeństwa. Rząd Stanów Zjednoczonych dopiero po pewnym czasie przyznał się do przeprowadzonej próby oraz wypłacił ofiarom odszkodowanie – pierwsze próby kontaktowania się Japończyków w sprawie rybackiej załogi zbywano milczeniem.

Na fali narodowego poruszenia studio filmowe Toho zdecydowało się na nakręcenie filmu o radioaktywnym potworze wyłaniającym się z oceanicznych głębin. Pomysłodawcą projektu był producent Tanaka Tomoyuki, który chciał zrealizować film o “potworze, który atakuje Tokio, tak jak King Kong Nowy York”, a reżyserem został Ishiro Honda. W 1954 roku “Godzilla” trafiła do japońskich kin i od tego czasu na dobre zakorzeniła się w popkulturze.

Początek filmu ze znikającymi łodziami rybackimi jest bezpośrednim odniesieniem do incydentu ze “Szczęśliwym Smokiem”. Odniesień jest jednak znacznie więcej. Twórcy postanowili pokryć ciało potwora bliznami, które miały imitować popromienne blizny ofiar bomby atomowej, a genezą potwora stał się ludzki eksperyment. Godzilla nachodzi na Tokio z południa, z tego samego kierunku skąd nadlatywały amerykańskie bombowce. Godzilla w ciągu jednego dnia równa stolicę z ziemią, szczególnie wymowna jest scena zniszczenia szpitala, gdzie po raz pierwszy, i ostatni, w serii filmów z Godzillą zostało ukazane cierpienie i śmierć cywilów na tak dużą skalę. Monstrum udaje się pokonać siłą nauki, kryzys został zażegnany, co mogło stanowić kulturową terapię dla kraju, wciąż niepogodzonego z przeszłością.

Wydany dwa lata później sequel “Godzilla kontratakuje” zdaje się kontynuować ten proces. W poprzednim filmie destrukcja miasta przez radioaktywny wybuch miała miejsce na sam koniec, jednak tym razem “bomba atomowa” uderza w połowie filmu i od tego momentu akcent w fabule przenosi się na odbudowę zniszczeń. W centrum jest teraz współpraca w celu odnowy i odbudowy kraju, do której potrzebne jest pogodzenie się z przeszłością zamiast rozpamiętywania ran.

Radioaktywny potwór doczekał się jeszcze wielu odsłon i tak samo wielu znaczeń – od strachu przed śmiercionośną siłą nauki do pro-ekologicznego przesłania. Zmiany zaszły jeszcze dalej – w późniejszych odsłonach Godzilla zamiast atakować Japonię, staje się jej obrońcą przed hordą innych potworów. Jednak jeden motyw pozostaje z nią nieprzerwanie kojarzony. Na dniach po katastrofie elektrowni atomowej w Fukushime w 2011 roku, Godzilla biła rekordy wyszukiwań w internecie. Ponad 60 lat po swoich narodzinach Godzilla dalej przypomina o zagrożeniach, jakie potencjalnie niesie energia jądrowa.

 

Karolina Zdanowicz

 

Na podstawie:

Roberto John Rocco, Japan, Godzilla and the atomic bomb, Dostępny online: <www.staff.amu.edu.pl/~ewa/Roberto,%20Godzilla.pdf>

Tsutsui William M., Ito Michiko, In Godzilla’s footsteps: Japanese pop cultural icons on the global stage, 2006, Palgrave Macmillan

http://www.telegraph.co.uk/culture/film/10788996/Godzilla-why-the-Japanese-original-is-no-joke.html

Udostępnij:
  • 13
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    13
    Udostępnienia
K. Zdanowicz: Po co Japonii Godzilla? Reviewed by on 7 stycznia 2018 .

Nie bez powodu niszczycielska siła Godzilli manifestuje się w atomowym ataku. Kapitulacja wyniszczonej wojną Japonii, poprzedzona zniszczeniem Hiroshimy i Nagasaki, zostawiła bolesny ślad na japońskiej psychice, z czym naród musiał się jeszcze uporać. Bezpośrednio po II Wojnie Światowej podejmowanie tematu bomby atomowej podlegało cenzurze – dopiero w 1954 r., dwa lata po zakończeniu amerykańskiej okupacji

Udostępnij:
  • 13
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    13
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Pozostaw odpowiedź