Artykuły,Publicystyka

K. Marciniak: Kurdyjski Blues

 

Kurdowie – około 40-milionowy naród zamieszkujący górzyste tereny na granicach Turcji, Iraku, Iranu, Syrii i Armenii, tworzący czwartą największą grupę etniczną na Bliskim Wschodzie. Od około 140 lat próbują wywalczyć swój własny kraj, jednak mimo krótkotrwałych przebłysków nadziei – bezskutecznie. W minionych latach mieli znaczący wpływ na rozwój gospodarczy zamieszkiwanych przez nich terenów, a zarówno w Iraku, jak i Syrii stanęli na linii frontu walki z Państwem Islamskim.

https://decolonialatlas.files.wordpress.com/2017/03/kurdistan-map.png

http://www.institutkurde.org/en/info/the-kurdish-population-1232551004

Statystycznie największe grupy Kurdów znajdziemy na wschodzie Turcji i północy Iraku, stanowią oni w tych krajach około 20% populacji. Określani często jako ‘tureccy górale’ ze względu na niechęć rządu do używania terminu ‘Kurd’ – od pokoleń traktowani przez Turków jako naród niegodny istnienia, a w konsekwencji poddany turkizacji i wysiedleniom.

W 1978 Abdullah Ocalan zakłada Partię Pracujących Kurdystanu – PKK, która staje się światełkiem w tunelu dla Kurdów, jednoczy ich i wzmaga myśli niepodległościowe. Między PKK a rządem tureckim dochodzi do wielu starć, a z czasem cała partia i jej zwolennicy zostają wrzuceni do jednego worka z Państwem i Islamskim i zyskują miano ‘organizacji terrorystycznej’, tak samo jak powiązane z PKK organizacje działające na terenie Syrii – PYD czy YPG.

http://www.lifegate.com/people/news/turkey-kurds-islamic-state

 

Kurdowie iraccy od zawsze cieszyli się nieco większą wolnością niż sąsiedzi, jednak to ich spotkały najbardziej dotkliwe represje (szczególnie za panowania Saddama Husseina – atak chemiczny w Halabdży – kurdyjskie ludobójstwo). Irak będąc państwem federalnym (zgodnie z konstytucją z 2005 r.) dopuszcza łączenie się prowincji i tworzenie semi-autonomicznych regionów, co w ostatnich latach wykorzystał prezydent Kurdystanu Massoud Barzani stający na czele Demokratycznej Partii Kurdystanu (KDP) i przejmując kontrolę nad regionem. Bagdad stanowczo się temu sprzeciwił, co rozpoczęło trwające do dziś starcia militarne.

Gdy w czerwcu 2014 Państwo Islamskie (IS) zbliżało się do Bagdadu, Kurdystan nie okazał sąsiadom żadnego wsparcia ze strony militarnej – Peszmergowie (odziały kurdyjskie) weszli do walki dopiero w sierpniu, gdy IS przekroczyło granicę Kurdystanu. Massoud Barzani już wtedy zadeklarował chęć przeprowadzenia referendum niepodległościowego, którego przebieg mieliśmy szansę obserwować w miniony poniedziałek.

Mimo iż wydaje się, jakby cały świat był przeciwko Kurdom, to nie oddaje to do końca faktycznego stanu rzeczy. Wielu Irakijczyków bez problemu zaakceptowałoby secesję Kurdów – w końcu stanowią odrębną nację, nie identyfikują się ze sobą wzajemnie i powinni mieć prawo do samostanowienia, jednakże całą sprawę komplikuję art. 140 irackiej konstytucji. Odziały Peszmergów sprawują obecnie władzę na terenach znacznie rozleglejszych, niż sam Kurdystan – są to tzw. tereny sporne, do których pretensje wysuwa się zarówno Irak, jak i Kurdowie. Są to przede wszystkim tereny Szengalu, Mosulu, Kifri, Chanakin i Kirkuku.

https://www.hrw.org/report/2009/11/10/vulnerable-ground/violence-against-minority-communities-nineveh-provinces-disputed

Najbardziej problematyczny jest bogaty w ropę i gaz Kirkuk, w którym Kurdowie stanowią obecnie jedynie połowę mieszkańców – reszta to Turkmeni i Arabowie, którzy zostali przesiedleni na te tereny za czasów panowania Saddama Husseina. Zarówno Kurdowie, jak i Irakijczycy zdają sobie sprawę, że bez Kirkuku niepodległość Kurdystanu byłaby niemożliwa do osiągnięcia, ponieważ państwo musiałoby być uzależnione od któregoś z krajów ościennych – najprawdopodobniej Turcji, a przecież nie o to chodzi.

Jedynym państwem, które mimo niekorzystnych kalkulacji geopolitycznych oficjalnie poparło referendum jest Izrael, co z oczywistych względów nie zostało nagłośnione. Niechęć pozostałych krajów do okazania wsparcia Kurdom umotywowana była przede wszystkim destabilizacją jako referendum miałoby ze sobą przynieść.

3,3 miliona Kurdów zamieszkujących tereny północnego Iraku oddało głos, z czego 76% głosowało na „tak”. Prezydent Massoud Barzani miał nadzieję, że tak przeważający wynik zmotywuje rząd centralny do negocjacji, jednak Bagdad stanowczo odmówił.

https://www.dropbox.com/s/z18mc72r9htzbr2/OTT%20Survey%20Report%20-%20Remain%20in%20Iraq%20or%20Leave.pdf?dl=0

Turcja w obawie o nasilenie tendencji separatystycznych wśród własnej mniejszości kurdyjskiej uznała referendum za niekonstytucyjne i nielegalne, Iran – z podobnych powodów –  na dzień przed zamknął swoją przestrzeń powietrzną dla lotów z i do Kurdystanu, co w piątek uczyniły również Turcja i Irak. Syryjscy Kurdowie okazali pełne wsparcie, deklarując otwarcie swoich granic i pomoc, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Na dzień dzisiejszy zamknięta jest przestrzeń powietrzna krajów ościennych, a co za tym idzie – wszystkie porty lotnicze w Kurdystanie. Premier Iraku Hajdar al-Abadi zażądał przekazania irackim instytucjom władzy nad wszystkimi przejściami granicznymi, by móc kontrolować przepływ ludzi i towarów na terenie Kurdystanu, także zapowiedział wszczęcie postępowań przeciwko urzędnikom kurdyjskim zaangażowanym w organizację referendum. Natomiast władze w Ankarze grożą blokadą ropociągów i obiecują „poczynić wszelkie kroki polityczne, handlowe, ekonomiczne i dotyczące bezpieczeństwa”, by nałożyć sankcje na iracki Kurdystan.

 

Karolina Marciniak

 

Udostępnij:
  • 45
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    45
    Udostępnienia
K. Marciniak: Kurdyjski Blues Reviewed by on 4 października 2017 .

  Kurdowie – około 40-milionowy naród zamieszkujący górzyste tereny na granicach Turcji, Iraku, Iranu, Syrii i Armenii, tworzący czwartą największą grupę etniczną na Bliskim Wschodzie. Od około 140 lat próbują wywalczyć swój własny kraj, jednak mimo krótkotrwałych przebłysków nadziei – bezskutecznie. W minionych latach mieli znaczący wpływ na rozwój gospodarczy zamieszkiwanych przez nich terenów, a

Udostępnij:
  • 45
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    45
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź