Artykuły,Publicystyka

K. Kowalewski: Zamurowany ogród, czyli o telekomunikacji w Korei Północnej

 

Kim Dzong Il wielokrotnie wyrażał entuzjazm wobec narodowego potencjału technologii informacyjnej. W 2000 roku miał zadać wizytującej Pjongjang amerykańskiej sekretarz stanu, Madeleine Albright, legendarne pytanie o adres mailowy. Od kilku lat postęp informatyczny w KRLD w widoczny sposób przyspiesza, a sporadyczne błędy, wycieki oraz rozwój turystyki budują coraz wyraźniejszy obraz telekomunikacji w hermetycznym królestwie.

 

Infrastruktura

Główną rolę w informatycznym rozwoju KRLD pełni Korean Computer Center (dalej KCC). Ośrodek założył w 1990 roku Kim Dzong Il, a pierwszym dyrektorem został jego najstarszy syn, Kim Dzong Nam.

W latach 80. Kim Dzong Nam pobierał prywatne nauki w Szwajcarii, gdzie prawdopodobnie nawiązał wiele przydatnych w przyszłości europejskich kontaktów. W 2003 Jan Holtermann, biznesmen niemieckiego pochodzenia, ustanowił w Berlinie zagraniczne biuro KCC, KCC Europe (dalej KCCE). Holtermann przez następne lata wielokrotnie pełnił rolę technicznego konsultanta KRLD. W 2007, w dużej mierze wyłącznie dzięki jego pomocy, ICANN wydał zgodę na ustanowienie krajowej domeny KRLD (ccTLD .kp).

Jak podaje ICANN, w 2010 serwer nazw utrzymywany przez KCCE upadł, a po kilku miesiącach ciszy KCC zerwało umowę ze swoim berlińskim partnerem. Obowiązki administracyjne nad przestrzenią internetową Korei Północnej przejęła Star Joint Venture, spółka łącząca tajlandzką Loxley Pacific oraz ministerstwo telekomunikacji KRLD. Tajemniczy Jan Holtermann zniknął, a według niemieckiego rejestru biznesowego KCCE GmbH uległo likwidacji na początku roku 2011.

Fizyczne połączenie z internetem w KRLD ustanowiono za pomocą światłowodu zainstalowanego przez chiński Unicom (od 2010 roku) oraz przez międzynarodowy IntelSat (od roku 2012). Pół roku temu Dyn Research potwierdził, że KRLD zaczęła intensywnie korzystać z łącza od rosyjskiego przedsiębiorstwa TTC, skutecznie zmniejszając swoją zależność od Chin.

Cyfrowa przestrzeń KRLD składała się z dwóch bloków IP alokowanych przez wcześniej wspomnianych dostawców. Są to odpowiednio 210.52.109.0/24 (64 sztuki) oraz 77.94.35.0/24 (256 sztuk).

Państwa z reguły otrzymują adresy IP poprzez przydzielenie bloku przez odpowiedniego RIRa (Regional Internet Registry). Przykładowo, Stany Zjednoczone (a właściwie RIR zajmujący się wyłącznie Stanami) posiadają na własność ponad 1.5 miliarda adresów. APNIC, bo tak nazywa się azjatycki RIR, przydzielił Korei Północnej własny blok 175.45.176.0/22 (1024 sztuki) prawdopodobnie w roku 2010, co potwierdza pojawienie się wtedy pierwszej strony na IP należącym do tego bloku.

W 2014 roku KRLD zakazała zagranicznym ambasadom wcześniej niezakłóconego dostępu do internetu przez Wi-Fi. Przyczyną był notoryczny brak haseł oraz bardzo silny sygnał routerów w placówkach dyplomatycznych, który doprowadził do serii przeprowadzek Koreańczyków spragnionych internetu w okolice ambasad w Pjongjangu.

19 września 2016 roku o 22:00 UTC północnokoreański serwer nazw (DNS) uległ chwilowej awarii i przez chwilę cała jego zawartość stała się dostępna w międzynarodowym internecie. Analiza przeprowadzona przez TLDR Project potwierdziła, że KRLD posiadało wtedy tylko około 30 stron internetowych.

 

Wykładowca ze Stanów

Na początku 2013 roku Will Scott, doktorant na Uniwersytecie w Waszyngtonie, wysłał aplikację na stanowisko tymczasowego wykładowcy informatyki do przebywającej akurat w Stanach delegacji z Politechniki w Pjongjangu (PUST). Jesienią tego samego roku zapełnił wakat, a swoje doświadczenia opisał na blogu.

Mimo że studenci pierwszego stopnia nie mieli dostępu do internetu, magistranci i pracownicy PUSTu mogli z niego korzystać w specjalnym pokoju w obecności nadzorującego urzędnika. Możliwe było także uzyskanie od urzędników konkretnych materiałów naukowych na żądanie.

Will Scott, podobnie jak wszyscy turyści odwiedzający Pjongjang, miał nieocenzurowany dostęp do sieci, jednak jego ruch był rejestrowany przez serwer proxy.

 

Świecąca sieć

W Korei Północnej od 2000 roku funkcjonuje zamknięta sieć lokalna o nazwie Kwangmyong (kor. “jasny” lub “światło”). Jest to odizolowany od internetu, kontrolowany przez rząd oraz niedostępny turystom intranet, do którego darmowy dostęp (pod warunkiem posiadania odpowiedniego urządzenia) posiada każdy obywatel KRLD.

Choć na ogół strony są indeksowane przez surowe adresy IP, Kwangmyong posiada swój własny serwer nazw (DNS), przez co utylizuje nazwy domen nieistniejące w publicznym internecie, takie jak .web lub .rec.

W 2014 liczbę stron w północnokoreańskim intranecie szacowano w przedziale od 1000 do 5000. Według studentów Scotta, zagraniczne przedsiębiorstwa oferujące usługi w KRLD często posiadają lokalną wersję swojej strony w Kwangmyongu. Potwierdza to Felix Abt, szwajcarski przedsiębiorca, który jako jeden z pierwszych zdecydował się wejść na rynek KRLD.

 

System operacyjny

Adaptacja Linuxa na potrzeby państwa nie jest szczególnie nietypowa. Przykładem może być Nova, propozycja rządu kubańskiego w odpowiedzi na embargo nałożone przez Stany Zjednoczone. Kilka prób utworzenia alternatywy dla Windowsa w przestrzeni publicznej miało miejsce także w Europie, przykładowo LiMux, system miasta Monachium, czy wiedeński Wienux.

Według STEPI, południowokoreańskiego think tanku technologicznego, początek prac nad Czerwoną Gwiazdą (Red Star OS, dalej RSO) sięga roku 2002. Wcześniej w użytku KRLD była przede wszystkim angielskojęzyczna wersja Windowsa XP.

W 2008 na rynek weszła pierwsza wersja systemu, RSO 1.0, bardzo przypominająca wspomnianego Windowsa XP. Aktualna wersja 3.0 w wyglądzie przypomina applowski OSX (produkty Appla często widocznie są na zdjęciach Kim Dzong Una). Na miejscu kosztuje niewiele (kilka dolarów), występuje w wersji dla użytkownika oraz w wersji serwerowej.

System jest wyraźnie zaprojektowany do użytku w obrębie intranetu. Domyślny adres, z którym łączy się przeglądarka, jest (z definicji protokołu IP) przeznaczony na użytek sieci lokalnych, takich jak Kwangmyong.

Technicznie rzecz biorąc, RSO jest dość dobrze zabezpieczonym systemem. Zawiera popularną modyfikację jądra SELinux (Security Enhanced Linux), ustawione iptables (konfiguracja portów) oraz firewalla. Mimo to, w wycieku wersji 3.0 z 2014 roku wykryto kilka krytycznych błędów, jak wykonywanie kodu przez przeglądarkę po kliknięciu na linki typu mailto.

RSO zawiera preinstalowany pakiet programów takich jak Naenara (kor. “mój kraj”, kopia Firefoxa), Sogwang Office (pakiet biurowy, kopia Open Office), a nawet Bokem (kor. “miecz”) – narzędzie szyfrujące. Uprawnienia administratora można uzyskać przez specjalnie stworzony do tego program. Oznacza to, że system nie jest w pełni zamknięty i pozwala zaawansowanemu użytkownikowi na pewne modyfikacje.

RSO zawiera także program do skanowania wirusów, który po aktywacji znajduje i reaguje na zainfekowane pliki. Problem w tym, że infekcje są w pełni zdefiniowane przez deweloperów. Dodatkowo, w tle systemu pracuje trudny do wyłączenia program, który znakuje zewnętrzne pliki znalezione przez system. Znakowanie dodaje informację o użytkowniku, pozwalając na utrzymywanie w samym pliku historii jego dystrybucji. Choć na myśl przychodzi inwigilacja, trzeba mieć na uwadze, że identyczne schematy używane są jako środek identyfikacji ataków cyfrowych w biurach korporacji na całych świecie.

Kontekstem RSO jest intranet kraju, w którym ogromną wagę przywiązuje się do integralności i bez cienia wątpliwości odzwierciedla to jego konstrukcja. Wiele wskazuje na to, że jest to oprogramowanie przeznaczone przede wszystkim do użytku w przestrzeni publicznej. Jak podaje Will Scott, studenci na własnych maszynach wciąż używają Windowsa XP, a tylko niektórzy mają dodatkowo zainstalowany RSO.

 

Przejęcie telefonii

Najważniejsze narzędzie Arabskiej Wiosny okazało się równie cenione w Korei Północnej. Od tych z klapką po dotykowe, od lat są jednym z najpopularniejszych produktów na czarnym rynku przy granicy z Chinami- telefony komórkowe.

W 2004 roku na cztery lata telefony w KRLD zostały objęte całkowitym zakazem. Powodem było użycie komórki w celu detonacji bomby na fragmencie torów, po którym godzinę przed wybuchem przejechał w pociągu Kim Dzong Il.

W roku 2008 zakaz zniesiono wraz z wejściem na rynek Koryolink, marki egipskiej spółki holdingowej Orascom (75% udziałów) oraz ministerstwa telekomunikacji.

Po budowie pokaźnej infrastruktury Koryolink odniósł zaskakujący sukces, uzyskując w 2015 ponad 3 miliony użytkowników. Jednak zyski w wonach północnokoreańskich warte 658 milionów dolarów według rządowego kursu, wyniosły raptem 30 milionów według realnej wartości na czarnym rynku, czyli około 7 procent całkowitej inwestycji. Mimo propozycji wyniesienia kapitału po niższym kursie, rząd nie pozwolił na poparcie dla nieoficjalnego przelicznika. Nie wyraził także zgody na przeprowadzenie operacji po swoim własnym kursie. Na dodatek, kilka lat wcześniej stworzył kolejną spółkę telefoniczną – Byol, której celem było konkurowanie z Koryolink. Rząd wyraził chęć fuzji Byol z Koryolink, nie oferując jednak żadnej kontroli Orascomowi.

 

Elektronika użytkowa

Wśród zamożniejszych obywateli KRLD przez długi czas bardzo popularna była kontrabanda elektroniczna. Były to urządzenia, na które rząd częściowo przymykał oko, takie jak wcześniej wspomniane laptopy, telefony czy też, bardzo popularne w okolicy 2005 roku, Notele – chińskie odtwarzacze multimedialne.

W 2017 na przemówieniu Gabe Edwardsa oraz Willa Scotta przy okazji CCC, pada teza, że elektroniki użytkowej w Korei Północnej pojawia się coraz więcej, szczególnie w przestrzeni publicznej. Niewiele jednak opuszcza granice, z dość oczywistych względów.

Jednym z pierwszych urządzeń mobilnych był Samiyon, wypuszczony w 2012 tablet, oparty na modelu chińskim. Poza aplikacjami z przepisami kulinarnymi i interaktywną kolekcją wypowiedzi przywódców narodu, przez wysuwaną antenę możliwy jest odbiór telewizji. Samiyon zawiera pokaźną kolekcję 488 słowników, ebooków i artykułów. Dodatkowo, tablet zawiera kilkanaście aplikacji do nauki przedmiotów szkolnych oraz języków obcych, przede wszystkim angielskiego. Na urządzeniu znajduje się także szereg popularnych na zachodzie książek programistycznych, których, według analizy Scotta, bardzo rzetelne tłumaczenia powstawały konsekwentnie od 2000 roku. Systemem operacyjnym jak zwykle jest zmodyfikowany Android. Nie jest to produkt tani – jego cena wynosi ekwiwalent 200 dolarów amerykańskich.

Innym popularnym produktem jest Arirang, smartfon wypuszczony w 2013 roku. Opisywany przez agencje prasowe Korei jako produkt w pełni rodzimy, chwalony był wielokrotnie w wypowiedziach Kim Dzong Una. Jest to najprawdopodobniej zmodyfikowany model chińskiego Uniscope U1201.

Świeższym wynalazkiem jest Wulim – tablet z 2015 roku. Według analizy przeprowadzonej przez Floriana Grunowa, podobnie jak RSO, posiada mechanizm znakujący pliki. Wulim, w przeciwieństwie do Samiyona, posiada Bluetooth oraz Wi-Fi, przez które można połączyć się Intranetem (adresy w przeglądarce ponownie wskazują na przeznaczenie do użytku w sieci lokalnej).

 

Mobilna rewolucja

Mjanma (inaczej zwana Birmą), państwo nad Zatoką Bengalską, uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1948 roku. Czternaście lat później w konsekwencji puczu stała się dyktaturą wojskową. Totalitarny reżim przez lata trzymał społeczeństwo birmańskie w ścisłej izolacji od świata, pozbawiając obywateli dostępu do informacji, w szczególności do wprowadzonego w okolicy roku 2000 internetu. Za wyrażanie sprzeciwu wobec rządzących groziło więzienie, ruch w nielicznych kafejkach internetowych był monitorowany, a większość wwożonego sprzętu elektronicznego konfiskowana na granicy. Na początku 2011 w raporcie RSF (Reporters Without Borders) Mjanma została oznaczona jako wróg internetu.

Nagle pod koniec 2011 z dnia na dzień większość wcześniej blokowanych przez cenzurę materiałów i stron (także antyrządowych) stała się dostępna. Powoli wypuszczono z więzień niewygodnych dziennikarzy i publicystów. Rząd dał kilku zagranicznym przedsiębiorstwom licencję na pełnienie funkcji operatorów telefonicznych. Liczba użytkowników wynosząca w 2014 elitarne 2 miliony (z 51 milionowej populacji Mjanmy), wzrosła w ciągu niecałych dwóch lat do 39 milionów. Liczba ta nadal rośnie, infrastruktura rozwija się, a grono specjalistów oraz przedsiębiorców technologicznych kwitnie.

Mimo ogromnego postępu, wielu operatorów nadal nie oferuje zasięgu poza miastami, a wychodzenie z budynku, by wykonać telefon, jest standardem nawet w centrum Rangunu. Młodzi ludzie z ogromnym potencjałem nie są w stanie konkurować ze swoimi amerykańskimi rówieśnikami. Mjanma stoi dziś przed długoterminowym wyzwaniem budowy infrastruktury oraz zaplecza intelektualnego, które za dowolną granicą od lat są oczywistością.

 

Wnioski

Polityka wewnętrzna dotycząca technologii jest w KRLD zaskakująco spójna. Fundusze nie pozwalają na autorskie rozwiązania, dlatego tak popularne są modyfikacje już istniejącego sprzętu i oprogramowania. Widać nacisk na edukację informatyczną, szczególnie w kwestii Linuxa i Androida.

W szerszym ujęciu, technologiczny izolacjonizm Korei Północnej jest odpowiedzią na technologiczną globalizację prowadzoną przez państwa zachodnie, w szczególności przez Stany Zjednoczone.

Ograniczenia telekomunikacyjne mogą mieć bardzo negatywny wpływ na gospodarkę, czego przykładem jest Mjanma. Rząd KRLD doskonale rozumie tę zależność, dlatego edukuje swoich obywateli oraz buduje infrastrukturę, często bardzo niewielkim kosztem, jak w przypadku przejęcia Koryolink.

Mimo to, Korea Północna jest o wiele bardziej otwarta niż mają w zwyczaju informować media zachodnie. Will Scott konsekwentnie wskazuje na wagę kontekstu, bez którego łatwo doszukać się sensacji, a całą technologię wrzucić do worka z napisem “inwigilacja”.

 

 

Konstanty Kowalewski

 

 

Bibliografia

http://www.economist.com/node/8640881

https://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2009/02/166_13540.html

https://www.iana.org/reports/2007/kp-report-11sep2007.html

KP Domain Switch

https://www.reuters.com/article/us-nkorea-internet/russian-firm-provides-new-internet-connection-to-north-korea-idUSKCN1C70D2

North Korea Suffers Outage

https://thediplomat.com/2014/08/wi-fi-access-sparks-housing-boom-in-pyongyang/

Advanced Penetration Testing: Hacking the World’s Most Secure Networks Wil Allsopp (rozdział 9. Northern Exposure) z 2017

https://hacker.house/lab/redstar-os-3-0-remote-arbitrary-command-injection/

http://www.atimes.com/atimes/Korea/ID24Dg01.html

https://nknetobserver.github.io/

https://github.com/mandatoryprogrammer/NorthKoreaDNSLeak

https://events.ccc.de/congress/2014/Fahrplan/events/6253.html

Contextualizing Red Star

Thoughts on Wulim

https://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2009/02/166_13540.html

http://www.nkeconwatch.com/category/dprk-organizations/companies/korea-computer-center-kcc/kwangmyong-computer-network/

http://northkoreacapitalist.tumblr.com/

https://www.networkworld.com/article/3006273/telecommunication/how-a-telecom-investment-in-north-korea-went-horribly-wrong.html

https://38north.org/wp-content/uploads/2013/10/SamjiyonProductReview_RFrank102213-2.pdf

https://www.nknews.org/2017/02/the-limits-of-north-koreas-meagre-economic-growth

http://www.icasinc.org/2002/2002l/2002ltxb.html

https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CEEDF173FF930A15753C1A9609C8B63&n=Top%2FReference%2FTimes%20Topics%2FPeople%2FK%2FKim%20Jong%20Il

https://yle.fi/uutiset/3-8882096

https://rsf.org/en/news/burma-2

https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/burmamyanmar/8768423/Burma-allows-access-to-banned-news-websites.html

https://opennet.net/blog/2012/10/update-information-controls-burma

https://www.wired.com/story/myanmar-internet-disrupted-society-extremism/

http://prepaid-data-sim-card.wikia.com/wiki/Myanmar

 

Udostępnij:
  • 25
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    25
    Udostępnienia
K. Kowalewski: Zamurowany ogród, czyli o telekomunikacji w Korei Północnej Reviewed by on 7 marca 2018 .

  Kim Dzong Il wielokrotnie wyrażał entuzjazm wobec narodowego potencjału technologii informacyjnej. W 2000 roku miał zadać wizytującej Pjongjang amerykańskiej sekretarz stanu, Madeleine Albright, legendarne pytanie o adres mailowy. Od kilku lat postęp informatyczny w KRLD w widoczny sposób przyspiesza, a sporadyczne błędy, wycieki oraz rozwój turystyki budują coraz wyraźniejszy obraz telekomunikacji w hermetycznym królestwie.

Udostępnij:
  • 25
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    25
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź