Komentarz eksperta,Polecane

K. Iwanek: Czy hinduscy nacjonaliści zdobyli Kaszmir?

Na koniec 2014 r. rządząca obecnie Indiami Bharatiya Janata Party zanotowała kolejne sukcesy. Partia hinduskich nacjonalistów uzyskała najlepszy wynik w wyborach do zgromadzenia ustawodawczego stanu Dźharkhand i drugi najlepszy wynik w stanie Dżammu i Kaszmir. W Dźharkhandzie BJP uzyskała bezpieczną większość, wyznaczyła premiera i utworzyła już rząd. Jest to też ważne polityczne wydarzenie, jednak w tym tekście skupię się na Dżammu i Kaszmirze.

W chwili pisania tych słów nie jest do końca pewnym, kto i z kim zawiąże rządzącą koalicję w tym stanie. Najwięcej mandatów (28) wywalczyła Jammu and Kashmir Peoples Democratic Party (PDP). Jako że w zgromadzeniu ustawodawczym Dżammu i Kaszmiru zasiada 78 posłów, wymagana większość to 44. Tym samym, matematycznie bezpieczną koalicję PDP mogłaby zawiązać właśnie z BJP, która zdobyła 25 mandatów. Negocjacje i targi między dwiema partiami właśnie trwają. Jeśli PDP i BJP nie zawiążą koalicji, PDP mogłaby spróbować utworzyć rząd z partiami o trzecim i czwartym wyniku – Konferencją Narodową (Jammu and Kashmir National Conference, 15 mandatów) lub zamiast niej z kandydatami niezależnymi i Indyjskim Kongresem Narodowym (Indian National Congress, 12 mandatów)[1]. Tym samym BJP ma po raz pierwszy szansę na choćby połowiczne rządy w Dżammu i Kaszmirze. Ponieważ ta sama partia rządzi całymi Indiami, innym ugrupowaniom oczywiście opłaca się z nią współpracować, bo rząd centralny może na rozmaite sposoby pomagać rządowi stanowemu, czy wręcz obsypywać go przywilejami.  Niestety, tak w Indiach, jak i gdzie indziej, rządząca krajem partia faworyzuje te regiony, gdzie na niższym poziomie rządzi albo ona sama, albo jej sojusznicy… Dla PDP możliwość zawiązania rządu z BJP to jednak poważny dylemat, bo partia hinduskich nacjonalistów była dotąd pariasem Dżammu i Kaszmiru.

Źródło: Wikimedia Commons

Źródło: Wikimedia Commons

Dżammu i Kaszmir jest jednym z kilku indyjskich stanów, gdzie BJP mierzy się z bardzo silnym negatywnym elektoratem. Hinduscy nacjonaliści na pewno publicznie nie ujęliby tego tak radykalnie, ale w rzeczywistości Dżammu i Kaszmir uosabia dla nich wszystkie bolączki Indii. Jest to stan w większości zamieszkany przez muzułmanów, a BJP wolałoby zbudować jedność Indii na podstawach kultury hinduskiej. W Kaszmirze co i rusz dochodzi do napięć na tle religijnym, w których BJP silniej opowiada się po stronie hindusów (często przypominając o tysiącach braminów, jacy zbiegli ze stanu w wyniku zamieszek sprzed ponad 20 lat). Kaszmirczycy mają silne poczucie odrębności od reszty Indusów, a w niektórych przypadkach nawet potrzebę oddzielenia się od reszty państwa. Nacjonaliści zaś – i nie tylko oni – oczywiście chcą utrzymać jego jedność. Dżammu i Kaszmir jest obszarem spornym, na którym dochodzi do starć z dwoma zaprzysiężonymi wrogami hinduskich nacjonalistów: armią Pakistanu i muzułmańskimi terrorystami (tak w każdym razie wygląda to z perspektywy BJP, która w sensie ideologicznym nie rozgranicza bojowników separatystycznych od fundamentalistycznych). Organizacja hinduskich nacjonalistów, RSS, do dziś przedstawia siebie jako niezłomnego obrońcę kraju, który miał niejako odegrać znacząco rolę podczas pierwszej wojny kaszmirskiej (1947-1948). Kiedy na jesieni 1947 r. Dżammu i Kaszmir zostało zaatakowane przez nasłane przez Pakistan pasztuńskie oddziały, członkowie RSS mieli jakoby bronić stolicy, Śrinagaru, aż do przybycia oddziałów regularnego indyjskiego wojska[2]. Dżammu i Kaszmir ma też zapewnioną swoistą prawną odrębność, zagwarantowaną przez artykuł 370 konstytucji republiki Indii. Ten artykuł to dla wielu Kaszmirczyków nienaruszalna gwarancja choćby niewielkiej, a obecnie w zasadzie już symbolicznej, niezależności od Nowego Delhi (tak naprawdę zaś, niezależnie od konstytucyjnych zapisów, Nowe Delhi kontroluje Kaszmir dużo twardszą rękę niż jakikolwiek inny obszar). Dla hinduskich nacjonalistów zaś artykuł 370 to kolejny dowód na według nich przesadnie preferencyjne traktowanie muzułmańskiej mniejszości w Indiach. Wzywając do pełnej integracji stanu z resztą republiki, używali oni nierzadko hasła: Ek deś me do widhan, do niśan, do pradhan, nahi ćalega, nahi ćalega! (,,Nie dla dwóch konstytucji, dwóch premierów i dwóch flag w jednym kraju!’’)[3].

Tak antymuzułmańska ideologia hinduskiego nacjonalizmu, jak i ciągłe wzywanie do zniesienia artykułu 370 sprawiały, że wielu muzułmańskich Kaszmirczyków nie znosiło i nie znosi BJP. Sytuacja jest jednak bardziej złożona. Indyjska część stanu składa się ze zdominowanego przez muzułmanów Kaszmiru, ale także Ladakhu (o małej i mieszanej buddyjsko-muzułmańskiej populacji) i całkiem ludnego Dżammu, o ludności muzułmańsko-hinduskiej, ale jednak przeważająco hinduskiej. Napięcia hindusko-muzułmańskie oczywiście jeszcze bardziej zwiększają niechęć wobec BJP w Kaszmirze, ale najwyraźniej zwiększają popularność partii pośród hinduskiej populacji Dżammu.

Już w roku 1947 r., u progu konfliktu o Kaszmir, hinduscy nacjonaliści byli silnie obecni  w Dżammu pod postacią utworzonej przez nich partii Jammu Praja Parishad (wym. Dźammu Pradźa Pariszad, ,,Rada Ludu Dżammu’’)[4]. Partia ta akurat wkrótce przestała istnieć i choć hinduscy nacjonaliści na długo utracili większość politycznych wpływów w Dżammu i Kaszmirze, nie porzucili swoich starań. Pod koniec lat 60. ich kolejna, ogólnokrajowa partia, Bharatiya Jana Sangh, twierdziła, że ma około 10 000 muzułmańskich członków w Dżammu i Kaszmirze i że w samej dolinie Kaszmiru cieszy się ogromną popularnością pośród wspólnoty Gudźarów[5]. W dane te wówczas powątpiewano, ale tak czy inaczej samo ich deklarowanie wskazywało na polityczne ambicje hinduskich nacjonalistów w regionie. Spójrzmy teraz na ich postępy w dwóch ostatnich dziesięcioleciach:

Wyniki BJP w wyborach do Lok Sabhy z terytorium Dżammu i Kaszmiru 1984-2014

1

Z terytorium Dżammu i Kaszmiru wybiera się 6 kandydatów[6]Lok Sabha jest niższą izbą parlamentu indyjskiego. W każdych wyborach parlamentarnych

Wyniki BJP w wyborach do Widhan Sabhy  Dżammu i Kaszmiru 1984-2014

2

W Widhan Sabsze Dżammu i Kaszmiru zasiada 87 posłów[7]Widhan Sabha jest zgromadzeniem ustawodawczym stanu w ramach federacji indyjskiej.

W ordynacji jednomandatowej ilość uzyskanych przez partię mandatów często nie daje wyobrażenia o ilości uzyskanych przez partię głosów. To widać po powyższych tabelkach. Tak naprawdę BJP nie dokonało teraz niezwykłego skoku z głębin zapomnienia na wyżyny popularności. Poparcie dla partii podniosło się znacznie nie tylko teraz, ale też wcześniej, w pierwszej połowie lat 90. W tych wyborach BJP uzyskała nie tylko drugi najlepszy wynik co do ilości mandatów, ale także pierwszy jeśli chodzi o procent uzyskanych głosów. W wyborach do Lok Sabhy ilość uzyskanych przez nią głosów w 1999 r. była niemal równie wysoka. Doszło natomiast do znacznego wzrostu oddanych na nią głosów w wyborach do zgromadzenia stanowego.

Czy jest to przełom? I tak i nie.

Tak naprawdę BJP wywalczyła mandaty tylko w Dżammu. Mimo wystawienia muzułmańskich kandydatów w Kaszmirze, nie odniosła tam sukcesu w ani jednym okręgu. Ponadto, na 25 zdobytych w Dżammu okręgów uzyskała 22 mandaty w okręgach o przewadze ludności hinduskiej i 3 w okręgach o przewadze muzułmanów[8]. Hinduscy nacjonaliści nie zdobyli Kaszmiru, ale bez wątpienia zdobyli hinduskie Dżammu.

Zamieszczone powyżej tabelki wskazują, że do znacznego wzrostu popularności partii hinduskich nacjonalistów w Dżammu i Kaszmirze doszło między 1989 a 1996 rokiem. Zaryzykowałbym tezę, że przyczyniły się do tego rosnące napięcia hindusko-muzułmańskie, tak w tym regionie, jak i w całych Indiach. Jeśli chodzi o całe Indie, mam na myśli szczególnie wydarzenia z grudnia 1992 r., kiedy to hinduscy nacjonaliści, w tym głównie członkowie RSS i BJP, zburzyli meczet Babura w Ajodhji, twierdząc, że stoi on w miejscu świątyni narodzin boga Ramy. Te doskonale znane wydarzenia spowodowały szereg zamieszek hindusko-muzułmańskich w całym kraju. Jeśli chodzi o Dżammu i Kaszmir, okres ten również zaznaczył się wzrostem terroryzmu, szeroko rozumianych napięć, a także wspomnianym wcześniej opuszczeniem przez Kaszmir tysięcy braminów. Innymi słowy, biorąc pod uwagę późniejsze wyniki BJP w zestawieniu z powyższymi wydarzeniami, twierdzę, że partia korzysta na polaryzacji stosunków między hindusami a muzułmanami. Polaryzacja ta sprawia, że partia ma większe szanse na poparcie pośród hindusów w Dżammu, ale mniejsze szanse na zwycięstwo w muzułmańskim Kaszmirze (ale tak naprawdę nigdy ich nie miała, więc większa wrogość jej nie wadzi).

Jeśli chodzi o wybory do zgromadzenia stanowego, widać wyraźny, skokowy wręcz wzrost głosów oddanych na partię hinduskich nacjonalistów w porównaniu do elekcji z roku 2008. Zapewne tak tu, i jak w wielu obszarach Indii zadziałała magia charyzmy Narendry Modiego, przywódcy BJP i obecnego premiera Indii. Jak już pisywałem w poprzednich tekstach, według mnie to umiejętności tego polityka pozwoliły zdobyć głosy tych, którzy niekoniecznie popierają BJP, ale wierzą w samego Modiego[9]. Jego obietnica skupienia się na rozwoju gospodarczym przemawia do wielu obywateli, nie ma zatem powodu, dla którego nie miałaby przemawiać do choćby części mieszkańców tak potrzebującego zmian ekonomicznych Dżammu i Kaszmiru. Ponadto, już od  lat 90. BJP obiecywała wprowadzenie osobnych regionalnych rad administracyjnych dla Ladakhu i Dżammu[10], wyraźnie zatem licząc na zdobycie poparcia mieszkańców Dżammu i Ladakhu kosztem nadszarpnięcia ich stosunków z Kaszmirczykami. Poprzedni, koalicyjny rząd BJP (1999-2004) wprowadził zresztą te rady w Ladakhu. Co ciekawe, popularności BJP najwyraźniej nie zaszkodził fakt, że w 2014 r., już po tym jak partia hinduskich nacjonalistów przejęła władzę w Nowym Delhi, ale jeszcze przed wyborami w Dżammu i Kaszmirze, przez stan przetoczyły się straszliwe powodzie, na które niewiele poradził tak rząd regionalny, jak i centralny. Najwidoczniej rozczarowanie Kaszmirczyków skupiło się na dotąd rządzącej Konferencji Narodowej, z czego skorzystały PDP i BJP. Znowu jednak należy dodać, że powodzie te uderzyły przede wszystkim w muzułmański Kaszmir.

Ponadto, również w okresie między tymi a poprzednimi wyborami do zgromadzenia stanowego doszło w stanie do napięć między kaszmirskimi muzułmanami a hindusami z Dżammu, których wyrazem był spór o transfer ziemi w okolicach świątyni Amarnath (świętej dla hindusów, ale znajdującej się w muzułmańskiej dolinie Kaszmiru). Wreszcie, zeszłoroczna odmowa rządu BJP względem prowadzenia rozmów z Pakistanem z uwzględnieniem kaszmirskich separatystów bez wątpienia nie podobała się części radykalnych kaszmirskich muzułmanów i równocześnie spodobała się zapewne radykalnym hindusom, tak w Dżammu, jak i gdzie indziej. Są to według mnie dodatkowe argumenty za tezą, że BJP skorzystała tak naprawdę na polaryzacji w stosunkach hindusów i muzułmanów w Dżammu i Kaszmirze.

Dlatego nowy wynik partii w stanie równocześnie jest i nie jest przełomem. Jest to też przełom w sensie rozłamu. Stawiając mocno na wątek hinduski, BJP zamyka sobie drogę do muzułmańskiego Kaszmiru. Jednakże biorąc pod uwagę ogólny stosunek muzułmanów do tej partii, wynikający zresztą z ogólnego stosunku tej partii do muzułmanów, jest to strategia słuszna politycznie (nawet jeśli ryzykowna społecznie). Jest wielce wątpliwym, by BJP kiedykolwiek w nadchodzącej przyszłości miało szansę na zdobycie większości w Kaszmirze. Lepszy zatem jeden gołąb w garści w postaci większości w Dżammu.

W odniesieniu do tych konkretnych wyborów BJP skorzysta też zapewne na politycznym rozdrobnieniu w stanie. Tak jak w wielu innych stanach Indii, w Dżammu i Kaszmirze przecinają się pola walki partii ogólnokrajowych i regionalnych. Niepisaną zasadą tej rywalizacji jest, że jeśli istnieją dwie dominujące partie w kraju i dwie dominujące partie w stanie, to rzecz jasna partie dominujące na tym samym poziomie nie będą dążyć do koalicji między sobą, ale mogą zamieniać się koalicjantami regionalnymi. Obecnie dwie dominujące partie w Indiach to BJP i Kongres, w Dżammu i Kaszmirze zaś – PDP i Konferencja Narodowa. Konferencja Narodowa jest w stanie współpracować z Kongresem, co czyniła w przeszłości. Jako że Konferencja jest obecnie głównym rywalem dla PDP, ta druga partia niekoniecznie ma interes wchodzić w nią koalicję. Rzecz jednak w tym, że bez Konferencji PDP pozostaje albo sojusz z BJP, albo układ z osłabionym Kongresem, a ten drugi na dodatek będzie wymagał jeszcze mozolnego zbierania politycznego planktonu w postaci mandatów mniejszych ugrupowań i posłów niezależnych. Jednakże podczas gdy BJP zdominowała Dżammu, PDP i Konferencja Narodowa stoczyły przede wszystkim bój o Kaszmir, a zatem o głosy elektoratu muzułmańskiego. To stawia PDP w bardzo trudnej pozycji – czy lepszy jest sojusz z regionalnym rywalem (z którym walczy o ten sam elektorat) czy z ogólnokrajową partią, którą elektorat PDP niekoniecznie lubi? W obu wypadkach ryzyko utraty wyborców jest bardzo wyraźne. PDP chwilowo wydaje się skłaniać ku koalicji z BJP, ale w polityce takie kwestie nigdy nie są pewne. Zawiązanie koalicji z Kongresem i mniejszymi graczami dawałoby mniejszą gwarancję stabilnej większości, ale być może stwarzałoby mniejsze ryzyko odpływu elektoratu.

BJP zaś po raz pierwszy w polityce Dżammu i Kaszmiru ma więcej do powiedzenia. Zdobyła tak naprawdę prawie wszystko to, co w stanie zdobyć mogła, biorąc pod uwagę ilość okręgów o przewadze ludności hinduskiej. Gdyby partia hinduskich nacjonalistów mogła utrzymać tę pozycję w przyszłości, to jest zdobywać w każdych wyborach dwadzieścia kilka mandatów w Dżammu (czyli około jednej trzeciej wszystkich mandatów), mogłaby zastosować podejście ,,nic o nas bez nas’’, to jest stawiać twarde warunki innym, chcąc zawiązać koalicję partiom. Jeśli jednak hinduscy nacjonaliści chcieliby osiągnąć jeszcze więcej i politycznie zdobyć sam Kaszmir, musieliby mocno zmienić przynajmniej ideologiczne fasady swojej partii. Na to zapewne nie są gotowi.

[1] Dane na podstawie: http://eciresults.nic.in/PartyWiseResultS09.htm?st=S09.

[2] B. Madhok, R.S.S. and Politics, Hindu World Publications, New Delhi 1966, s. 38-39.

[3] J. MacGuire, I. Copland, Ian (red.), Hindu Nationalism and Governance, Oxford University Press, New Delhi 2007, s. 412.

[4] Ibidem, s. 410.

[5] N. Ahmad, Jana Sangh and Muslims, Sampradiyikta Virodhi Committee, New Delhi 1971, s. 2.

[6] Dane w tabelce skompilowano na podstawie tych źródeł: S. Kumar, Communalism and Secularism in Indian Politics, Study of the BJP, Rawat Publications, New Delhi 2001 i:

http://www.elections.in/jammu-and-kashmir/parliamentary-constituencies/; http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_2004/Vol_I_LS_2004.pdf; http://adrindia.org/sites/default/files/Jammu%20&%20Kashmir.pdf;

http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2014/17%20-%20State%20wise%20seat%20won%20and%20valid%20votes%20polled%20by%20political%20party.pdf

[7] Dane w tabelce skompilowano na podstawie tych źródeł:

http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1987/StatisticalReport_jk_87.pdf; http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-JK96.pdf; http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/StatRep_JK_02.pdf; http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2008/stats_report_JK2008.pdf

[8] http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-12-24/news/57376547_1_vote-share-bjp-mp-jammu-kashmir

[9] http://www.polska-azja.pl/2014/05/11/k-iwanek-hindu-nationalist-idolatry-hindutva-and-the-cult-of-narendra-modi/

[10] Por. na przykład program wyborczy partii z 1996 r.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
K. Iwanek: Czy hinduscy nacjonaliści zdobyli Kaszmir? Reviewed by on 10 stycznia 2015 .

Na koniec 2014 r. rządząca obecnie Indiami Bharatiya Janata Party zanotowała kolejne sukcesy. Partia hinduskich nacjonalistów uzyskała najlepszy wynik w wyborach do zgromadzenia ustawodawczego stanu Dźharkhand i drugi najlepszy wynik w stanie Dżammu i Kaszmir. W Dźharkhandzie BJP uzyskała bezpieczną większość, wyznaczyła premiera i utworzyła już rząd. Jest to też ważne polityczne wydarzenie, jednak w

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź