Japonia

Historia japońskiej Partii Liberalno-Demokratycznej

Rozwój japońskiej Partii Liberalno-Demokratycznej można podzielić na kilka okresów: w latach 1955-76 PLD w wyborach zdobywała liczbę mandatów pozwalającą na samodzielne rządzenie, w latach 1976-86 utraciła bezwzględną większość w parlamencie, w latach 1986-92 partia przeszła drogę od największego sukcesu wyborczego do najgłębszego kryzysu, w latach 1993-96 utraciła władzę, a w okresie 1996-2007 tworzyła rządy koalicyjne.

4 maja 1956 r. na drugiej nadzwyczajnej konwencji PLD jej pierwszym przewodniczącym został wybrany Hatoyama.[1] Hatoyama przed wojną współpracował z wojskowym reżimem. Wkrótce po wojnie odgrywał w życiu publicznym znaczącą rolę, ale już w 1946 roku został odsunięty od władzy w wyniku czystki. W 1951 roku dzięki amnestii powrócił do czynnej polityki. Nowy przewodniczący, a zarazem premier[2], poprowadził PLD do sukcesu w czerwcowych wyborach uzupełniających do izby wyższej. Konserwatyści zdobyli bezwzględną większość (64 mandaty).

Drugim przewodniczącym  partii na zaledwie dwa miesiące w grudniu 1956  roku został Tanzan Ishibashi. Zrezygnował on z funkcji premiera i przewodniczącego partii ze względu na pogorszenie stanu zdrowia.

Przewodniczącym PLD w lutym 1957 roku został Nobusuke Kishi. Kishi jest kontrowersyjną postacią ze względu na swą wojenną przeszłość: zajmował wysokie stanowisko w marionetkowym państwie Mandżukuo, czyli okupowanej przez Japonię Mandżurii. Kishi został uwięziony przez Amerykanów, ale w 1947 roku udało mu się zbiec, powrócił do kraju i do wielkiej polityki. Prawdopodobne jest, że uwolnili go Amerykanie, ponieważ, świadomi jego pozycji wśród polityków prawicowych, widzieli w nim osobę, która mogła odegrać znaczącą rolę w zjednoczeniu obozu konserwatywnego. Kishiemu przypisuje się uformowanie podstawowych struktur korupcji, tzw. ,,żelaznego trójkąta władzy”.[3]

W pierwszych wyborach po zjednoczeniu konserwatystów, które odbyły się w maju 1958 roku na PLD zagłosowało 57,8 % wyborców. Partia zdobyła 287 mandatów, czyli 61,5 % miejsc w Izbie Reprezentantów.

W lipcu 1960 roku stanowisko przewodniczącego PLD objął Hayato Ikeda. Popularność Ikedy na stanowisku premiera przełożyła się na sukces wyborczy PLD. W wyborach do Izby Reprezentantów przeprowadzonych w listopadzie 1960 roku partia zdobyła aż 301 mandatów. Zdecydowane zwycięstwo powtórzyła dwa lata później w lipcowych wyborach do Izby Radców, zdobywając 21 mandatów z listy krajowej i 48 z list regionalnych (na ogólną liczbę 69 miejsc).

W listopadzie 1964 roku Ikedę zastąpił Eisaku Satō, który w historii Japonii najdłużej sprawował urząd premiera – siedem lat i osiem miesięcy.[4] Satō za działalność przeciwko rozprzestrzenianiu broni nuklearnej otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.[5]

Po intensywnej rywalizacji między Kakuei Tanaką i Takeo Fukudą o stanowisko po Satō zwyciężył młody i energiczny Tanaka. Premier w czasach reżimu wojskowego jako młody przedsiębiorca robił interesy w okupowanej przez Japonię Korei.[6] W grudniu 1972 roku odbyły się wybory do Izby Reprezentantów. PLD powtórzyła swój sukces
i zdobyła bezwzględną większość (PLD – 284 mandatów, SPJ – 118, JPK – 38). W wyborach do Izby Reprezentantów z lipca 1974 roku PLD straciła kilka mandatów i wyszła z nich z wynikiem 65 miejsc w Izbie. Do spadku poparcia z pewnością przyczynił się światowy kryzys naftowy. W obliczu porażki wyborczej premier Tanaka ogłosił swoje odejście.[7] Bezpośrednim powodem jego rezygnacji był artykuł w gazecie Bungei Shunjū, w którym udowodniono premierowi nielegalne finansowanie PLD.[8]

W grudniu 1974 roku przewodniczącym partii został wybrany Takeo Miki, który wcześniej potępił Tanakę. Miki obiecał Japończykom rządy wolne od korupcji. Jednakże w lutym 1976 roku ujawniony został skandal korupcyjny z premierem Tanaką w roli głównej, tzw. afera Lockheed. Konsekwencje tego skandalu PLD odczuła bardzo mocno. Część działaczy opuściła rodzime ugrupowanie i założyła partię o nazwie Nowy Klub Liberalny (NKL), zaś najbliższe wybory parlamentarne wykazały spadek zaufania społecznego.[9]

Skandal korupcyjny Lockheed zaszkodził PLD w wyborach w grudniu 1976 roku. W Izbie Reprezentantów PLD zdobyła jedynie 41,8 % głosów, które przełożyły się na 249 miejsc, co nie wystarczyło do uzyskania większości.

Strata głosów była niewielka w porównaniu do kalibru zarzutów stawianych politykom z PLD, co świadczy o ugruntowanej już pozycji PLD jako dominującej partii na scenie politycznej. Niemniej jednak PLD po raz pierwszy od wyborów w roku 1958 nie mogła rządzić samodzielnie. W grudniu 1976 roku kolejnym, ósmym przewodniczącym partii został Takeo Fukuda. Sformował on rząd bez konieczności uciekania się do tworzenia koalicji. Udało mu się to dzięki nakłonieniu kilku niezależnych deputowanych do popierania PLD, dzięki czemu partia ta uzyskała bezwzględną większość w Izbie Reprezentantów.[10]

W wyborach do Izby Radców w 1977 roku PLD zdobyła 66 miejsc. Reformy wewnątrz partii, postulowane od dawna, znowu zaczęły być przedmiotem gorącej dyskusji. Proponowano wprowadzenie powszechnych wyborów na przewodniczącego partii (po raz pierwszy odbyły się w 1978 roku), utworzenie Narodowego Kongresu Liberalnego (Jiyu Kokumin Kaigi) w celu wzmocnienia organizacji partyjnej i jej finansów, a także zintensyfikowanie wysiłków na rzecz zniwelowania frakcyjności wewnątrz partii.[11]

7 grudnia 1978 roku następcą Fukudy został Masayoshi Ōhira. W wyborach do Izby Reprezentantów i Izby Radców przeprowadzonych w 1979 roku PLD zdobyła podobną do poprzedniej liczbę głosów. Powtórzono zabieg rekrutowania niezależnych deputowanych w szeregi PLD, aby uzyskać bezwzględną większość w izbie niższej i móc tym samym samodzielnie rządzić.[12]

Współczucie społeczne spowodowane nagłą śmiercią Ōhiry wpłynęło na wzrost spadających od kilku lat notowań PLD.[13] Wybory z 1980 roku dały PLD większość mandatów. Nowym przewodniczącym partii został Zenkō Suzuki. Wewnątrz partii pojawiało się coraz więcej krytycznych wobec premiera opinii. W dużej mierze były one inspirowane przez Tanakę.[14] W listopadzie 1982 roku przewodniczącym PLD został Yasuhiro Nakasone. Wybory z 1983 roku znów nie przyniosły PLD większości w parlamencie. PLD straciło 35 mandatów w stosunku do poprzedniego składu izby. Wybory do izby wyższej parlamentu przeprowadzono według nowej ordynacji wyborczej. Nakasone ponownie otrzymał misję stworzenia rządu.[15]

W wyborach parlamentarnych w lipcu 1986 roku PLD odniosła spektakularne zwycięstwo, największe w swojej historii. W Izbie Reprezentantów zdobyła 300 miejsc, zaś w Izbie Radców – 72 miejsca. Miesiąc później czołowi działacze Nowego Klubu Liberalnego ponownie wstąpili w szeregi partii. Nakasone został premierem po raz trzeci.
W tej kadencji parlamentu pojawiło się trzech ,,nowych’’ liderów: sekretarzem generalnym partii został Noboru Takeshita, przewodniczącym Izby Reprezentantów Shinzo Abe, zaś ministrem finansów Kiichi Miyazawa. Wszyscy rywalizowali między sobą o pozycję przewodniczącego partii po odejściu Nakasonego. Ostatnie słowo należało do premiera.

W 1987 roku premierem został Noboru Takeshita, [16] ale rok później ujawniona została sprawa Recruit Cosmos, która oznaczała koniec jego gabinetu. Takeshitę na stanowisku premiera zastąpił dotychczasowy minister spraw zagranicznych Sōsuke Uno.[17]

Zapowiedź wprowadzenia podatku konsumpcyjnego oraz kolejny skandal korupcyjny spowodowały znaczną utratę przez PLD liczby mandatów w Izbie Radców po wyborach w lipcu 1989 roku.[18] W sierpniu 1989 roku przewodniczącym PLD został Toshiki Kaifu. Kaifu rządy przejął w trudnym czasie dla PLD. Miał być premierem bez skazy, który odbuduje mocno nadwątlone zaufanie społeczne dla partii. W szeregach partyjnych postrzegano go jako tymczasowego premiera, który po wykonaniu swojej misji zostanie odsunięty na boczny tor, ale Kaifu okazał się trudnym przeciwnikiem.[19] W ciągu pół roku do lutowych wyborów, udało mu się podreperować poparcie dla PLD, zaryzykował więc przeprowadzenie przedterminowych wyborów. Liczył na odzyskanie  większości dla PLD w Izbie Radców. Wybory skończyły się dla PLD rezultatem 275 mandatów w Izbie Reprezentantów, co oznaczało wzrost w stosunku do stanu poprzedniego. Natomiast w Izbie Radców większości bezpośredniej nie udało się odzyskać. Kaifu pozostał na stanowisku przewodniczącego partii i premiera. W tym czasie w łonie PLD opracowano projekt reformy partii (To Kihon Mondai Purojekuto Chiimu), który postulował wprowadzenie zmian w systemie wyborczym.[20]

Junichiro Koizumi

Junichiro Koizumi

W listopadzie 1991 roku stanowisko przewodniczącego PLD przejął Kiichi Miyazawa stojący na czele frakcji, której patronowali wcześniej Ikeda, Ōhira i Suzuki. Słaba pozycja PLD w izbie wyższej i wewnątrzpartyjne spory zmusiły partię do poszukania koalicjantów. Znalazła ich w partii Komeitō i Partii Socjal-Demokratycznej.

Miyazawa postulował zniwelowanie różnic miedzy frakcjami, ażeby uniknąć w przyszłości paraliżu decyzyjnego, a w konsekwencji utraty władzy i rozpadu partii.

Najlepszą ilustracją obaw premiera były drobne rozłamy w partii. Najpierw w maju 1992 roku Morihiro Hokosawa wystąpił z PLD i utworzył własną partię, która przyjęła nazwę Nowa Partia Japonii (Nihon Shintō). Następnie tuż przed wyborami w czerwcu 1992 roku z partii odeszli Tsutomu Hata i Ichirō Ozawa, którzy założyli Japońską Partię Odnowy (Shinseitō). Masayoshi Takemura utworzył Nową Partię Prekursorów (Shintō Sakigake, w skrócie Sakigake).[21]

W sierpniu 1991 roku wybuchła afera korupcyjna Sagawa Kyūbin, w którą zamieszani byli politycy partii rządzącej, jednakże fakt ten nie wywołał spadku poparcia dla PLD, która w lipcowych wyborach do Izby Radców z 1992 roku zdobyła 68 mandatów na łączną liczbę 127 miejsc.[22]

Premier Miyazawa rozpisał nowe wybory na 18 lipca 1993 roku. W Izbie Reprezentantów PLD zdobyła 233 mandaty, jednak sporo jej zabrakło do uzyskania bezwzględnej większości (256 mandatów). PLD poniosła druzgocącą porażkę,
ponieważ po raz pierwszy opozycja zdołała porozumieć się i utworzyła rząd składający się z koalicji siedmiu partii z premierem Morihiro Hosokawą z Nowej Partii Japonii.

W lipcu PLD wybrała na swojego przewodniczącego Yohei Kono i po raz pierwszy od 1955 roku lider PLD nie pełnił równocześnie funkcji premiera.

Kono nie był przywódcą żadnej z frakcji wewnątrzpartyjnych. Wybory do izby wyższej w lipcu 1995 roku znów nie dały PLD większości. Przewodniczący Kono ustąpił, a jego miejsce zajął Ryūtarō Hashimoto, który w styczniu następnego roku sformował gabinet koalicyjny i został premierem. Dwa gabinety Hashimoto były koalicyjne.

W lipcu 1998 roku rząd sformował Keizō Obuchi. Jego gabinet początkowo był mniejszościowy, ale z czasem dokooptowały do niego Partia Liberalna Ozawy i Nowe Komeitō. Potem koalicyjne były też rządy premiera Yoshirō Moriego (od 5 kwietnia 2000 roku), Jun’ichirō Koizumiego (od 26 kwietnia 2001 roku). Głównym postulatem rządów Koizumiego była prywatyzacji poczty. Odrzucenie tego projektu przez izbę wyższą przekreśliło w zasadzie tę możliwość. Koizumi rozzłoszczony na niesubordynację członków PLD, ogłosił nowe wybory.[23] Po wyborach parlamentarnych z 11 września 2005 roku PLD posiadała bezwzględną większość w Izbie Reprezentantów (296 mandatów), ale w Izbie Radców sytuacja wygląda dużo gorzej (tylko 86 mandatów). We wrześniu przewodniczącym partii został Shinzō Abe (od września 2006 roku).[24] 23 września 2007 roku zastąpił go Yasuo Fukuda.[25]


[1] Historia powszechna, (red. Luca Serafini), tom 19, s. 305.

[2] Łączenie funkcji przewodniczącego partii i premiera stało się zwyczajem politycznym.

[3] R. J. Samuels, op. cit.

[4] K. Kishimoto, op. cit., s. 25.

[5] D. T. Johnson, op. cit.

[6] J. M. Schlesinger, op. cit., s. 19.

[7] Tamże, s. 85-89.

[8] K. Kishimoto, op. cit., s. 27.

[9] http://www.kanzaki.com/jinfo/PoliticalParties.html#LDP

[10] www.jimin.jp/jimin/english

[11] Tamże.

[12] K. Kishimoto, op. cit., s. 30.

[13] E. Pałasz-Rutkowska, K. Starecka, op. cit., s. 302.

[14] K. Kishimoto, op. cit., s. 31.

[15] E. Pałasz-Rutkowska, K. Starecka, op. cit., s. 303.

[16] www.jimin.jp/jimin/english

[17] Tamże.

[18] A. Gordon (red.), op. cit., s. 447.

[19] J. M. Schlesinger, op. cit., s. 205.

[20] www.jimin.jp/jimin/english

[21] E. Pałasz-Rutkowska, K. Starecka, op. cit., s. 326.

[22] Tamże, s. 325.

[23] G. McCormack, op. cit.

[24] http://search.bbc.co.uk/cgi-bin/search/results.pl

[25] http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7006285.stm

[26] M. Kruczkowska, op. cit.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Historia japońskiej Partii Liberalno-Demokratycznej Reviewed by on 15 lipca 2010 .

Rozwój japońskiej Partii Liberalno-Demokratycznej można podzielić na kilka okresów: w latach 1955-76 PLD w wyborach zdobywała liczbę mandatów pozwalającą na samodzielne rządzenie, w latach 1976-86 utraciła bezwzględną większość w parlamencie, w latach 1986-92 partia przeszła drogę od największego sukcesu wyborczego do najgłębszego kryzysu, w latach 1993-96 utraciła władzę, a w okresie 1996-2007 tworzyła rządy koalicyjne.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

komentarze 2

  • Szanowna Pani Sylwio

    Bardzo dobry artykuł pod względem wiedzy historycznej tylko brakuje mi tutaj pewnych kwestii przyczynowo-skutkowych (przepraszam jeśli się czepiam) bo jak wiadomo każdy ma własny styl pisania :

    Więc to co od siebie mogę dodać :) ( gdybym był autorem tego tekstu)

    1) Brak odniesienia do zwrotu w Polityce USA i Japonii 1945-1952
    2) Reformy rolne stworzenie nowej klasy „farmerów” na których została oparta PLD
    3) Dlaczego wszyscy premierzy z PLD wywodzili się z wyższej sfery biurokracji państwowej ? Dlaczego w MITI były osoby po Uniwerku z Tokyo ? Dlaczego biznes wspierał PLD ?
    4)Dlaczego emerytowani urzędnicy ministerstw dostawali posady w biznesie ?

    To by bardziej podkreśliło zaszłości wewnątrz PLD

    pozdrawiam
    A.I

    • Faktycznie udział Stanów Zjednoczonych w powstaniu systemu partii dominujacej jest bezdyskusyjny i warty podkreślenia.
      Do utrwalenia tej sytuacji przyczyniło się w dużej mierze „wypracowanie” przez PLD stabilnego elektoratu wiejskiego, a z drugiej strony stworzenie silnych powiązań na styku biznesu, administracji i polityki.
      Panie Adamie, dziękuję za uwagi. Podniesione przez Pana kwestie z pewnością poruszę w najbliższym czasie.
      Serdecznie pozdrawiam,
      Sylwia.

Pozostaw odpowiedź