Artykuły,Wietnam news

G. Szymańska-Matusiewicz: Spotkanie z Najwyższą Mistrzynią przy obiedzie – czyli o nowych ruchach religijnych wśród Wietnamczyków w Polsce

Mistrzyni Ching Hai

Osoba zainteresowana życiem religijnym Wietnamczyków, sięgając po naukowe lub prasowe publikacje, na wstępie dowie się, iż Wietnamczycy w przeważającej mierze wyznają buddyzm. Z poglądem tym dobrze korespondować będą liczne medialne doniesienia o wybudowaniu i działalności w latach 2000. wietnamskiej pagody na terenie przylegającym d o Stadionu Dziesięciolecia. Po bardziej dogłębnej lekturze nasz badacz wietnamskiej duchowości przekona się, iż większość Wietnamczykow de facto praktykuje elementy trzech religii – buddyzmu, taoizmu i konfucjanizmu (tam giáo), formalnie nie przynależąc do żadnego z wyznań. Zainteresowany człowiek napotka również na informacje, iż zarówno w Wietnamie, jak i w ramach społeczności wietnamskiej w Polsce, funkcjonuje dość liczna grupa wyznawców katolicyzmu. Jednakże życie duchowe Wietnamczyków nie zamyka się w ramach wyżej opisanych tradycji religijnych. Nasz poszukiwacz przekona się o tym, jeśli w trakcie swoich poszukiwań trafi do niepozornego baru z azjatyckim jedzeniem w pawilonach przy al. Jana Pawła II.

Wspomniany lokal, noszący nieazjatycką nazwę  Loving Hut, oferuje potencjalnym konsumentom dania wegańskie (nie zawierające żadnych skłądników pochodzenia zwierzęcego). W lokalu, prowadzonym przez Wietnamczyków, napotkamy na sympatyczną wietnamską obsługę oraz  szeroki wybór dań pochodzących z różnych kuchni azjatyckich. Będziemy mogli spożyć bezmięsne wersję popularnych zup Phở Hanoi oraz tajskiej Tom Yum, czy też wegańskie sajgonki. Naszą uwagę przykuje zapewne sporych rozmiarów telewizor i emitowany w nim program z napisami w kilkudziesięciu językach świata – od wietnamskiego przez urdu do zulu. Program wyświetlany w telewizorze to Supreme Master TV – kanał związany z ruchem religijnym „Metoda Quan Yin”, skupionym wokół Najwyższej Mistrzyni Ching Hai.  Restauracja Loving Hut to  jeden z dwóch działających w Polsce lokali przynależących do światowej sieci, obejmującej ponad 200 restauracji, zakładanych przez wyznawców „Metody”.

Czym jest owa tajemnicza organizacja? Założycielką i niekwestionowaną liderką ruchu Quan Yin jest Mistrzyni Ching Hai, urodzona w 1950 roku w Wietnamie Północnym jako Trịnh Đăng Huệ. Opuściwszy Wietnam w wieku 22 lat, Đăng Huệ zamieszkiwała w szeregu różnych krajów  – w tym w Niemczech, gdzie zaangażowała się w praktykowanie buddyzmu.  Podczas pobytu w indyjskim aśramie, zapoznała się z technikami medytacji, na podstawie których opracowała własną metodę, zwaną metodą Quan Yin. Początki ruchu skupionego wokół Ching Hai sięgają lat 80. XX wieku, jednakże prawdziwy boom nastąpił w latach 1990, kiedy to liczba jego uczestników  w samych tylko Chinach szacowana była na pół miliona. Wyznawcy Mistrzyni Ching Hai zobowiązani są do przestrzegania „pięciu zasad”, w ramach których wymagane jest powstrzymywanie się od:  spożywania produktów pochodzenia zwierzęcego,  mówienia nieprawdy, brania tego, co nieswoje, niewłaściwych praktyk seksualnych oraz spożywania środkow odurzających. Uczestnicy ruchu powinni również  medytować codziennie przez 2,5 godziny, zgodnie z metodą określaną mianem medytacji światła i dźwięku.

Kim są wyznawcy Mistrzyni? Trudno  jest jasno określić liczebność tej zbiorowości, jako iż osoby praktykujące Metodę Quan Yin rozproszone są po całym świecie, zaś ich liczba fluktuuje. Według danych z 2004 roku[1], liczba wyznawców Mistrzyni Ching Hai na świecie oscyluje wokół 20000 osób, lecz można napotkać także na szacunki, w myśl których w samych tylko Chinach liczba wyznawców pod koniec lat 90. sięgała pół miliona, zaś na całym świecie – dwóch milionów[2].

W chwili obecnej, najwięcej członków ruchu zamieszkuje na Tajwanie. W Chinach i Wietnamie „Metoda Quan Yin” została w latach 1990. poddana ostrym represjom. W Wietnamie, gdzie ruch ten nie należy do grupy oficjalnie uznanych przez państwo wyznań, władze władze wietnamskiej prowincji Vinh Long uznały go w 1994 za element „religijnej propagandy”, wymierzonej we władze państwowe. W 1998 i 2000 roku doszło do aresztowań części wyznawców. W Chinach z kolei „Metoda Quan Yin” została napiętnowana razem z innymi nowymi ruchami religijnymi (z których najbardziej znany był ruch Falun Gong) w  II połowie lat 90, w ramach kampanii przeciwko nieortodoksyjnym religiom. W chwili obecnej, znaczącą część wyznawców – przynajmniej tych działających jawnie – stanowią więc chińscy i wietnamscy emigranci, przebywający w krajach Zachodu.

Osobę pragnącą bliżej zapoznać się z założeniami „Metody Quan Yin” uderzyć musi jej synkretyczny charakter. Wyznawcy Mistrzyni wyraźnie podkreślają fakt, iż „Metoda” nie jest religią, lecz swego rodzaju ścieżką duchową, która może być praktykowana przez chrześcijan, buddystów czy też wyznawców innych religii. Praktyka medytacji, propagowana przez Ching Hai, jest w istocie zaczerpnięta z jednego z nurtów jogi, zaś „pięć zasad” wywodzi się wprost z buddyzmu. W tekstach publikowanych przez ruch – dostępnych między innymi w Loving Hut – napotkać można na listy sławnych wegetarian i wegan. Do grona tego zaliczane są wielkie postaci rozmaitych religii i kultur świata, w tym  przywódcy religijni – począwszy od  Buddy i Konfucjusza poprzez Jezusa aż do Zaratustry i kilku muzułmańskich „świętych”. Ruch Mistrzyni zawiera w sobie również silny nurt  proekologiczny, zabarwiony apokaliptycznie – przyjęcie weganizmu ma być motywowane nie tylko zasadą współczucia (jak w buddyzmie), ale także troską o dobrostan Ziemi, której z uwagi na efekt cieplarniany grozi rychła katastrofa.

Potencjalny obserwator może być również zdumiony komercyjną otoczką roztaczającą się wokół ruchu.  Istotnym źródłem finansowego wsparcia dla organizacji są dochody ze sprzedaży rozmaitych towarów, często o luksusowym profilu (ubrań, biżuterii, perfum, ozdobnych lamp) w internetowym sklepie o nazwie Celestial Shop. Mistrzyni Ching Hai stara również zaprezentować się swoim wyznawcom jako osoba ciesząca się uznaniem na całym świecie. Na stronie internetowej ruchu można znaleźć listę nagród przyznanych mistrzyni w różnych zakątkach globu za działalność charytatywną, jak również jej „korespondencję ze światowymi przywódcami” (de facto składającą się listów wysyłane przez Mistrzynię do prominentnych polityków, w tym Władimira Putina, z podziękowaniami za ich godne uznania czyny charytatywne lub proekologiczne).  W pozytywnym odbiorze ruchu nie pomaga zapewne fakt, iż w latach 1990., członkowie ruchu byli oskarżani o nieprawidłowości finansowe przy zbieraniu funduszy na cele charytatywne, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i na Tajwanie.

„Metoda Quan Yin” może być określana jako przykład nowego ruchu religijnego o wybitnie synkretycznym charakterze. Ruch założony przez Wietnamkę przebywającą przez wiele lat na Zachodzie, czerpiącą inspirację z buddyzmu i hinduskiej jogi,  oferuje wyznawcom z kręgu zachodniego „w pigułce” elementy zaczerpnięte z różnych tradycji wschodnich, uzupełnione o motywy ekologiczne. Z punktu widzenia socjologii religii, ruch ten przejawia więc wszelkie cechy charakterystyczne dla nurtu New Age.

Istotnym wydaje się jednakże podkreślenie, iż większość  spośród wyznawców Mistrzyni stanowią nie spragnieni wschodniej duchowości Europejczycy, lecz Azjaci z Tajwanu, Chin i Wietnamu. W kulturach Dalekiego Wschodu, w szczególności zaś w kulturze Wietnamu, synkretyzm religijny jest tradycją głęboko zakorzenioną i nie budzącą  zdziwienia. Dla Wietnamczyków tradycyjną praktyką religijną jest praktykowanie tam giáo – czyli elementów zaczerpniętych z trzech religii: konfucjanizmu, buddyzmu i taoizmu. Już w latach 20. XX wieku w Wietnamie powstał kaodaizm (Đạo Cao Đài) – wybitnie synkretyczna religia, czerpiąca inspirację nie tylko z tam giáo, ale także z chrześcijaństwa. Popularność synkretyzmu wiąże się z faktem, iż w kręgu kulturowym Dalekiego Wschodu zdecydowanie mniejsza waga przykładana jest do istotnych na Zachodzie kwestii takich jak czystość doktryny religijnej oraz spójność jej filozoficznych lub teologicznych założeń. Religia jest w tym regionie świata traktowana w sposób z gruntu pragmatyczny –  jako metoda pozwalająca na osiągnięcie rozwoju duchowego, bądź też uzyskanie przychylności ze strony rozmaicie definiowanych istot pozaziemskich.

Interesującym motywem w przypadku „Metody Quan Yin” jest centralna rola jego obecności w internecie, przez co został on zaliczony przez politolog Patricię Thornton  do grona „cybersekt”, razem z szeregiem  innych ruchów działających w Chinach w latach 1990[3]. Do najbardziej znanych „cybersekt” należą Falun Gong (Falun Dafa) oraz obecny także w Polsce ruch I-Kung Tao. „Cybersekty” działają w warunkach politycznych represji, co zmusza ich członków do pozostawania w ukryciu i rezygnacji z „tradycyjnych” metod propagowania swojego przesłania. Głównym sposobem komunikacji z pozostałymi członkami ruchu – często rozproszonymi po całym świecie – pozostaje internet. Podstawowym kanałem, poprzez który Mistrzyni Ching Hai szerzy swoje przesłanie wśród aktualnych i potencjalnych wyznawców jest Supreme Master TV – kanał nadawany niegdyś drogą satelitarną, teraz zaś obecny wyłącznie w Internecie (oraz na ekranie telewizora nadającego w Loving Hut).  Dzięki internetowi, zbiorowość wyznawców Mistrzyni Ching Hai w Polsce – może pozostawać w kontakcie ze współwyznawcami ze Stanów Zjednoczonych, Australii bądź Tajwanu, włączając się w rozmaite „globalne inicjatywy na rzecz pokoju na świecie”, podejmowane przez innych członkow ruchu.

Przebywając w Polsce, osoby praktykujące „Metodę Quan Yin” nie muszą się jednak ograniczać do internetu jako jedynego sposobu propagowania swojej działalności – mogą działać za pośrednictwem sympatycznego wegańskiego lokalu. Co istotne, Loving Hut stanowi też swoisty ośrodek polsko-wietnamskiej integracji, przybierającej charakter niespotykany w innych miejscach. Wegańskie menu przyciąga rozmaitych lewicujących działaczy proekologicznych, mieszkańców squatów, anarchistów i aktywistów na rzecz praw zwierząt, stanowiących znaczącą część klienteli lokalu – odbywał się tam między innymi wykład warszawskiego kolektywu feministycznego UFA. Czekając na posiłek, można zapoznać się nie tylko z przesłaniem Mistrzyni Ching Hai, ale również polskimi czasopismami propagującymi wegetarianizm, ulotkami wzywającymi do ochrony koni przed rzezią, a także wrzucić datek na rzecz schroniska dla psów w Korabiewicach. Dodatkowo, w przeciwieństwie do „tradycyjnych” form religijności praktykowanych przez Wietnamczyków zamieszkujących w Polsce, nowe ruchy religijne są organizacjami otwartymi także na Polaków. Zebrania wyznawców Metody Quan Yin czy też ruchu I-Kung Tao stanowią okazję do spotkań migrantów z Wietnamu i Chin z Polakami, rozszerzającą integrację o wymiary niespotykane w sytuacjach zwyczajowego kontaktu. Chociażby z tego względu, działalność tego rodzaju organizacji w Polsce zasługuje na uwagę.


[1] Christopher Partridge. (2004) New Religions: A Guide, Oxford University Press, s. 264

[2] Patricia M. Thornton.. (2008) Manufacturing Dissent in Transnational China, w: „Popular Protest in China,” Kevin J. O'Brien (ed.), Harvard University Press, ss. 189–192

[3] Patricia M. Thornton, „The New Cybersects: Resistance and Repression in the Reform era. W: Elizabeth Perry and Mark Selden, eds., Chinese Society: Change, Conflict and Resistance (second edition),  (London and New York: Routledge, 2003), ss. 149-50.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
G. Szymańska-Matusiewicz: Spotkanie z Najwyższą Mistrzynią przy obiedzie – czyli o nowych ruchach religijnych wśród Wietnamczyków w Polsce Reviewed by on 14 stycznia 2013 .

Osoba zainteresowana życiem religijnym Wietnamczyków, sięgając po naukowe lub prasowe publikacje, na wstępie dowie się, iż Wietnamczycy w przeważającej mierze wyznają buddyzm. Z poglądem tym dobrze korespondować będą liczne medialne doniesienia o wybudowaniu i działalności w latach 2000. wietnamskiej pagody na terenie przylegającym d o Stadionu Dziesięciolecia. Po bardziej dogłębnej lekturze nasz badacz wietnamskiej duchowości

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar