Japonia

Etapy kształtowania się systemu partyjnego Japonii

Japoński system partyjny przechodził przez cztery kolejne etapy:

1. System wielopartyjny (1874-1940)

Dla tego okresu trudno jest określić rodzaj systemu partyjnego, gdyż nie zdążył się  w pełni ukształtować i okrzepnąć. Pierwsze partie były kontynuatorkami wcześniejszych koterii, których organizacja została sformalizowana. Z nich wykształcił się nurt konserwatywny. Partie socjalistyczna i komunistyczna były nową jakością na scenie politycznej. Głosiły egalitaryzm i przyjęły model partii masowej. Dla tego okresu punktem odniesienia dla wyborców była ideologia reprezentowana przez partie. Komunistom szybko zamknięto możliwość legalnego działania, zaś z pozostałych dwóch nurtów zdecydowanie silniejsi okazali się konserwatyści i to oni tworzyli rządy. W okresie 1927-32 u sterów rządów wymieniały się dwie partie prawicowe. Po 1932 roku partie polityczne utraciły realny wpływ na politykę państwa, a rządy przejęli wojskowi.

2. System monopartyjny (1940-45)

W 1940 roku partie zostały zdelegalizowane, a ich miejsce zajęło Stowarzyszenie Wspierania Władzy Cesarskiej[1] – partia fasadowa, która w zasadzie była grupą stronników popierających obowiązującą doktrynę i rządy wojskowych.

3. System dwublokowy (1945-55)

System partyjny kraju na skutek upadku przedwojennej dyktatury musiał na nowo określić swe ramy. Typowym zjawiskiem dla kształtującego się od podstaw systemu partyjnego było rozbicie partyjne, czyli podział sceny politycznej na wiele małych ugrupowań. Japońskie partie polityczne były silnie zideologizowane i ustalił się wyraźny podział dwublokowy na prawicę konserwatywną i lewicę socjalistyczną. Procesy przekształceń partii politycznych zachodziły w ramach bloków, z których wykształciły się dwie partie: Partia Liberalno-Demokratyczna (Jimin-tō)
i Socjalistyczna Partia Japonii (Nihon Shakaitō). Komuniści zachowali jedność partyjną w ramach Japońskiej Partii Komunistycznej (Kyōsantō). Byli oni marginalizowani przez oba bloki.

The_Diet

4. System partii predominującej (1955-93)

System partyjny, jaki ukształtował się w powojennej Japonii, jest powszechnie nazywany ,,Systemem 1955 roku”. Nazwę swą zaczerpnął od daty powstania partii politycznej, która od tego czasu na blisko pół wieku zdominowała scenę polityczną kraju. Jest to system partii predominującej, gdzie wśród rzeszy istniejących partii politycznych tylko jedna jest na tyle silna, aby utworzyć rząd. O dominacji jednego stronnictwa można mówić wówczas, gdy partia ta zdobywa w kilku kolejnych wyborach około 40 % głosów i oddzielona jest od pozostałych rywali różnicą o wysokości około 20 % [2].  Tym samym stworzenie gabinetu przez pozostałe partie polityczne staje się w praktyce niemożliwe. Ważne jest, iż partia ta legitymację do rządzenia zdobywa każdorazowo w demokratycznych wyborach.

W przypadku Japonii partią dominującą jeszcze do niedawna była Partia Liberalno-Demokratyczna (PLD). Począwszy od powstania w 1955 roku aż do 1993 roku tworzyła ona kolejne gabinety samodzielnie. Socjaliści (Socjalistyczna Partia Japonii) i komuniści (Japońska Partia Komunistyczna) pełnili rolę opozycji.

Wbrew pozorom opozycja miała wpływ na proces decyzyjny i mogła blokować pomysły PLD. SPJ była silną opozycją, funkcjonowało nawet określenie systemu partyjnego jako systemu ,,półtorej partii”, co miało podkreślać znaczenie socjalistów. Konserwatyści nigdy nie mieli w parlamencie większości dwóch trzecich potrzebnych do zmiany konstytucji[3], a opozycja, sprzeciwiając się jakimś propozycjom z ich strony, potrafiła sięgnąć po metodę obstrukcji parlamentarnej, bojkotu, strajków, ulicznych demonstracji.[4]

Teoria przegrupowania systemu partyjnego V.O. Keya zakłada istnienie trzech etapów zmiany struktury rywalizacji politycznej[5]. Pierwszy z nich obejmuje okres,  w którym następuje szereg zmian społecznych, ekonomicznych i innych, które powoli zaczynają wpływać na zmiany sceny politycznej państwa. Następuje stopniowe osłabienie  tradycyjnego sytemu partyjnego. Drugi etap obejmuje wystąpienie jednej lub kilku elekcji krytycznych, które całkowicie zmieniają strukturę rywalizacji politycznej w kraju. W trzecim i ostatnim etapie zakłada się stopniową stabilizację systemu partyjnego poprzez odzyskanie wpływów przez partie tradycyjne lub ugruntowanie swojej pozycji przez partie nowe.

Erozja systemu 1955 roku była zjawiskiem rozległym czasowo. Można w nim wyodrębnić dwa etapy: od lat sześćdziesiątych do początku lat siedemdziesiątych oraz od początku lat siedemdziesiątych od chwili obecnej.[6] W pierwszym okresie dał się zauważyć stały spadek poparcia dla PLD, przede wszystkim w okręgach wielkomiejskich.[7] Rozłam w 1964 roku, po którym powstało Komeitō, oraz pojawienie się na scenie politycznej nowych partii (PSD) osłabił PLD. Komuniści cieszyli się wzrostem poparcia, co dodatkowo zmniejszało procentowy dystans między konserwatystami a opozycją. Proces ten wyraźnie pojawił się na szczeblu regionalnym. W przeciągu dekady lat sześćdziesiątych i połowy lat siedemdziesiątych władze na szczeblu prefekturalnym[8] i municypalnym[9] w całym kraju zdominowane zostały przez lewicę. PLD w kolejnych wyborach, począwszy od 1976 roku, nieznacznie traciła miejsca w parlamencie.[10]

Drugi etap załamania się Systemu 1955 roku charakteryzuje się relatywnie stałym i wysokim poparciem dla PLD. Wtedy rozpoczęły się pierwsze próby konsolidacji sił opozycji. Przed wyborami do Izby Reprezentantów w 1980 roku SPJ, Komeitō i PSD planowały wspólną koalicję, ale plany pokrzyżowało im ponowne zwycięstwo PLD. Dopiero w 1993 roku odsunięcie od władzy PLD i stworzenie rządu przez opozycję stało się rzeczywistością.

5. System partii dominującej (1993-…)

Od roku 1993 PLD w każdych kolejnych wyborach nie zdobywa bezwzględnej większości mandatów, w związku z czym nie jest zdolna samodzielnie rządzić. Gabinety koalicyjne chyba już na trwałe wpisały się w system polityczny Japonii. w wyborach przeprowadzonych we wrześniu 2009 roku po raz pierwszy od 1955 roku inne ugrupowanie zdetronizowało PLD. Zwycięstwo odniosła Demokratyczna Partia Japonii (DPJ), a jej przewodniczący Yukio Hatoyama objął urząd premiera. Stworzenie gabinetu wymagało zawiązania szerokiej koalicji partyjnej, a to nie sprzyja trwałości rządów. Niemniej jednak precedensowe pokonanie PLD zapowiada dalsze przekształcenia na scenie politycznej Japonii.


[1] J. Tubielewicz, Historia Japonii, s. 415.

[2] M. Żmigrodzki, Encyklopedia Politologii, t. 3: Partie i Systemy Partyjne, s. 132

[3] Art. 96 Konstytucji. Zob. Konstytucja Japonii, s. 52.

[4] H. Abe, M. Shinto, S. Kawato, The Government and Politics of Japan, s. 116.

[5] K. Sobolewska-Myślik, op. cit., s. 143.

[6] H. Abe, M. Shinto, S. Kawato, op. cit., s. 117.

[7] W latach 1958-69 PLD zanotowało spadek poparcia w okręgach wiejskich o 6,7 proc., a w okręgach miejskich o 15,2 proc. wiązało się to z intensywną migracją ludności ze wsi do miast. Nowi mieszkańcy miast często zatracali swoje konserwatywne poglądy. Zob. H. Abe, M. Shinto, S. Kawato, op. cit., s. 119.

[8] Prefektury Tokio, Kioto, Osaka i inne. Zob. H. Abe, M. Shinto, S. Kawato, op. cit., s. 119.

[9] Miasta Jokohama, Kawasaki, Nagoja, Kioto, Osaka, Kobe i inne. Zob. H. Abe, M. Shinto, S. Kawato, op. cit., s. 119.

[10]H. Abe, M. Shinto, S. Kawato, op. cit., s. 119-120, patrz: aneks nr 1.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Etapy kształtowania się systemu partyjnego Japonii Reviewed by on 15 czerwca 2010 .

Japoński system partyjny przechodził przez cztery kolejne etapy: 1. System wielopartyjny (1874-1940) Dla tego okresu trudno jest określić rodzaj systemu partyjnego, gdyż nie zdążył się  w pełni ukształtować i okrzepnąć. Pierwsze partie były kontynuatorkami wcześniejszych koterii, których organizacja została sformalizowana. Z nich wykształcił się nurt konserwatywny. Partie socjalistyczna i komunistyczna były nową jakością na scenie

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Pozostaw odpowiedź