Artykuły,Publicystyka

D. Pingot: Promowanie języka chińskiego w Chinach – zbliża się 19 ogólnokrajowy tydzień promowania Putonghua

Wiele ludzi utożsamia język chiński z językiem mandaryńskim nie zdając sobie sprawy, że „język chiński” to tak naprawdę grupa języków i dialektów o wspólnym podłożu historycznym. Standardowy język mandaryński (Putonghua 普通话), czyli język urzędowy ChRL, wywodzi się od dialektów północnych i jest w dużej części sztucznym wytworem, który powstał na skutek polityki językowej prowadzonej przez komunistów w latach 50 XX wieku. Oprócz języka mandaryńskiego na terenie Chin występuje bardzo wiele innych języków i dialektów, których ostateczna ilość do dzisiaj nie jest ustalona przez lingwistów. Spośród 55 oficjalnie uznanych przez państwo grup etnicznych praktycznie każda posiada swój własny język (czasami nawet kilka) oraz niekiedy własny system pisma. Praktycznie każde większe miasto w Chinach posiada swój dialekt, który często jest wzajemnie niezrozumiały z językiem mandaryńskim. Mnogość języków i dialektów w Chinach oraz ich różnorodność jest tak wielka jak w żadnym innym kraju na świecie, co czyni z Chin unikalną na skalę światową mozaikę językową.

W naszym kraju, dość zunifikowanym językowo i etnicznie, polityka językowa nie stanowi większej kwestii społecznej czy politycznej. Natomiast w bardzo zróżnicowanych Chinach  polityka językowa do dzisiaj stanowi bardzo istotny problem polityczny. Choć polityka językowa to stosunkowo nowe pojęcie, to warto jednak wiedzieć, że jej historia w Chinach sięga znacznie wcześniej i ma ponad dwutysięczną historię. W 221 roku przed naszą erą pierwszy cesarz Państwa Środka Qin Shi Huang zapoczątkował pierwszą oficjalną standaryzację pisma chińskiego oraz inne unifikacje w celu utworzenia silnego państwa. To właśnie standaryzację pisma cesarza Qin można uznać za początek polityki językowej w Chinach. Mimo że ustanowienie nowego prawa nie odbyło się bez ofiar, to jednak proces przebiegł dość skutecznie. Po wysiłkach cesarza praktycznie każda wykształcona osoba w kraju umiała czytać ujednolicone pismo, nawet jeśli posługiwała się różnymi dialektami. Natomiast od lat 50 XX wieku polityka językowa w Chinach ma za zadanie tworzenie silnego, socjalistycznego państwa i jest bez wątpienia jednym z najważniejszych narzędzi zmian społecznych w Chinach.

Kilkuletnie planowanie, studiowanie i debatowanie na temat sytuacji językowej w Chinach doprowadziło do zorganizowania dwóch ogólnonarodowych konferencji dotyczących reform językowych w 1955 roku. Dotychczasowy oficjalny Język Narodowy Guoyu (国语) zastąpiono Putonghua. W lutym 1956 roku został wydany dokument, który objaśnił plany polityki językowej ChRL i zdefiniował Putonghua: „Putonghua jest językiem powszechnym Hanów, jest lingua franca wszystkich grup etnicznych w Chinach. Putonghua bazuje na wymowie pekińskiej i dialektach północnych, a jego zasady gramatyczne bazują na współczesnej literaturze napisanej w Baihua”. To właśnie od 1956 roku jednym z ważniejszych celów komunistów jest prowadzenie polityki językowej w Chińskiej Republice Ludowej, ze szczególnym naciskiem na promocję Putonghua i standardowych znaków chińskich.

Całkiem niedawno, 5 września 2013 roku na konferencji prasowej w Pekinie, Ministerstwo Edukacji poinformowało, iż około 30% populacji Chin nie potrafi mówić w języku mandaryńskim, co przekłada się na około 400 milionów ludzi! Mimo iż pozostałe 70% Chińczyków potrafi komunikować się w Putonghua, bardzo dużo osób nie zna go wystarczająco dobrze. Ministerstwo zapowiedziało, iż państwo musi istotnie zwiększyć kampanie promocyjne Putonghua oraz wyjątkowo mocno skoncentrować się na edukacji swoich obywateli[1].

Systematycznie, każdego września od 1998 roku, rząd chiński przeprowadza kampanie na rzecz promowania Putonghua, tzw. Tuipuzhou (skrót od Tuiguang Putonghua Zhou 推广普通话周), czyli Tydzień Promowania Putonghua. W trakcie tego okresu wymaga się używania Putonghua podczas oficjalnych i publicznych okazji. W tym czasie szkoły organizują wiele dodatkowych zajęć i warsztatów, na których uczniowie są zachęcani do nauki i mówienia w Putonghua oraz pisania standardowych znaków chińskich. W szkołach wieszane są odpowiednie plakaty, znaki i tablice, a dyrektorzy i nauczyciele dostają odpowiednie zalecenia według których powinno się przeprowadzać lekcje oraz apele. Każdego roku wybierany jest inny temat przewodni, np. w 2013 roku rząd skoncentrował swoje działania na oddalonych wsiach oraz na obszarach zamieszkiwanych przez mniejszości etniczne. W tym roku podczas Tuipuzhou (8-14 wrzesień) rząd postanowił skupić się na ogólnym promowaniu i używaniu standardowego pisma i języka chińskiego, aby Chiny mogły stać się wzorowym Xiaokang Shehui (小康社会)[2], czyli prawie idealnym społeczeństwem, gdzie rozwój ekonomiczny jest wystarczający dla zapewnienia dobrobytu (w tym edukacji) dla większości obywateli. Twarzą 19 Tuipuzhou jest Nigel Amat, znany prezenter telewizyjny pochodzący z Xinjiangu.

(link: http://www.moe.gov.cn/s78/A18/moe_807/201609/t20160902_277471.html).

Od początku utworzenia ChRL głęboko wierzono, że Putonghua zastąpi wszystkie dialekty i języki w Chinach. Dopiero w latach 90 zmieniono te przekonania i uznano, że zachowanie i wspomaganie innych języków także jest konieczne. Polityka językowa w stosunku do języków mniejszości jest obecnie mniej agresywna niż w latach 50 i 60, gdzie wręcz siłą narzucono Putonghua i wypierano lokalne dialekty. W efekcie zbyt dużej asymilacji z Hanami, wiele grup etnicznych bezpowrotnie straciło swój tradycyjny język jak np. Mandżurowie, którzy teraz desperacko starają się go odzyskać. Mimo iż konstytucja ChRL i inne dokumenty gwarantują językom 55 mniejszości równe prawa, to jednak ich w rzeczywistości ich egzekwowanie jest różne. Chiny faworyzują języki grup o tzw. „wysokim ryzyku separatyzmu” jak np. Mongołów, Ujgurów czy Tybetańczyków. W związku z tym polityka językowa w stosunku do ich języków jest bardziej liberalna, kiedy to już w latach 50 systemy pisma wyżej wymienionych grup etnicznych uznano za oficjalne i powszechnie obowiązujące, podczas gdy inne mniejszości na uzyskanie podobnych statusów musiały czekać znacznie dłużej.

Mimo wielkich oczekiwań, do dnia dzisiejszego Putonghua nie stało się lingua franca Chińczyków, na co przyczyniło się wiele czynników społeczno-politycznych i kulturowych. Sam  rząd przyznał, że być może nigdy nie nadejdzie taki dzień, kiedy każdy obywatel Chin będzie się swobodnie posługiwał standardowym językiem mandaryńskim czyli Biaozhun Putonghua (标准普通话). Ponadto współczesne Chiny muszą się zmierzyć z nowymi problemami językowymi XXI wieku, jak chociażby analfabetyzmem funkcjonalnym, kiedy to Chińczycy używając nowoczesnej technologii zapominają odręcznego zapisu znaków chińskich. Mimo iż około 1/3 obywateli Chin nie mówi po „chińsku”, to nie wolno jednak zapominać, że promowanie Putonghua w Chinach przez ostanie pół wieku przyniosło wiele korzyści oraz pozytywnych zmian. Już za kilka dni Chiny czeka kolejny tydzień promowania Putonghua, a co za tym idzie, kolejny rok coraz większych nadziei, oczekiwań, ale i trudności językowych z którymi muszą zmierzyć się współczesne Chiny.

Plakaty propagandowe 19 tygodnia promowania Putonghua w Chinach;

Plakaty propagandowe 19 tygodnia promowania Putonghua w Chinach[3];

Dorota Pingot

[1]Agencja Informacyjna Xinhua, Siyiduo Zhongguoren Buneng Yong Putonghua Jiaoliu [dostęp: 3 września], publikacja na stronie internetowej: http://news.xinhuanet.com/world/2013-09/07/c_125340200.htm

[2]Ministry od Education of People’s Republic of China, Siyiduo Zhongguoren Buneng Yong Putonghua Jiaoliu [dostęp: 3 września], publikacja na stronie internetowej: http://www.moe.gov.cn/srcsite/A18/s3135/201606/t20160621_269245.html

[3]Źródło ilustracji: Ministry od Education of People’s Republic of China [dostęp: 3 września], publikacja na stronie internetowej:  http://www.moe.edu.cn/s78/A18/moe_807/201608/t20160823_276537.html

Udostępnij:
  • 20
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    20
    Udostępnienia
D. Pingot: Promowanie języka chińskiego w Chinach – zbliża się 19 ogólnokrajowy tydzień promowania Putonghua Reviewed by on 6 września 2016 .

Wiele ludzi utożsamia język chiński z językiem mandaryńskim nie zdając sobie sprawy, że „język chiński” to tak naprawdę grupa języków i dialektów o wspólnym podłożu historycznym. Standardowy język mandaryński (Putonghua 普通话), czyli język urzędowy ChRL, wywodzi się od dialektów północnych i jest w dużej części sztucznym wytworem, który powstał na skutek polityki językowej prowadzonej przez

Udostępnij:
  • 20
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    20
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź