Artykuły,Chiny news

D. Konieczny: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Chińskiej Republice Ludowej (cz.2)

Część pierwsza artykułu znajduje się TUTAJ.

3. Główne cele i charakterystyka stref i specjalnych obszarów ekonomicznych

W ChRL zostało utworzonych osiem podstawowych typów stref uprzywilejowanych. W literaturze wymienia się także inne rodzaje, jednak uważa się, że mają one marginalne znaczenie. Ideą tworzenia specjalnych obszarów (oficjalnie zaaprobowaną przez Ogólnochińskie Zgromadzenie przedstawicieli Ludowych w 1980 r.) było wprowadzenie preferencyjnej polityki w celu przyciągnięcia zagranicznego kapitału[1]. Chociaż każdą z tych stref utworzono z nieco innym przeznaczeniem, generalnie nie występują zasadnicze różnice pomiędzy tymi obszarami. Miały być tzw. „oknami” na świat, czyli przyciągać najnowsze technologie, być na bieżąco z aktualnymi trendami w rozwoju na świecie, tworzyć podstawy dla rozwoju nauki i wysoko wykwalifikowanego personelu oraz „promieniować” nabytymi doświadczeniami, technologiami i kapitałem na pozostałe regiony Chin.

Najważniejszą rolę spełniało i spełnia pięć specjalnych stref ekonomicznych, otwarte miasta nabrzeżne oraz strefa Pudong w Szanghaju. Wydaje się, że do osiągnięcia zaplanowanych rezultatów przyczyniła się przede wszystkim lokalizacja tych obszarów. Wszystkie strefy ekonomiczne (z wyjątkiem wyspy Hajnan) oraz otwarte miasta znajdują się w pasie nabrzeżnym oraz w strefach granicznych pomiędzy Makao, Hongkongiem i Tajwanem, z dala od tradycyjnych centrów politycznych. Po pierwsze, takie położenie pozwalało na przeprowadzenie eksperymentów gospodarczych, nie zawsze zgodnych z oficjalną doktryną przedstawianą przez partię rządzącą, szczególnie w pierwszej fazie reform, zwłaszcza, że nie było jeszcze pewności, co do ostatecznego ich kształtu. Przedsiębiorstwa zlokalizowane na tych obszarach posiadały szeroką swobodę w dziedzinie zarządzania, transferu zysku, były objęte preferencyjnymi stawkami podatkowymi, zwalniane z cła oraz uzyskały możliwość wynajmu lokali na korzystnych warunkach[2]. Utrzymywano, że jest to jedynie lokalny eksperyment, bez większego znaczenia dla gospodarki narodowej. Tą tezę popierał fakt, że dopiero w 1982 roku utworzono biuro do spraw specjalnych stref ekonomicznych. Po drugie, położenie w rejonach granicznych, ułatwiało dostęp do zagranicznych kapitałów, ujednolicało reguły działania, przyczyniało się do zwiększania więzi pomiędzy Hongkongiem, Makao i Chinami lądowymi oraz pozwalało przetestować i wskazać możliwości pokojowego i stopniowego łączenia państw o różnych systemach polityczno-społecznych, zarówno o charakterze kapitalistycznym jak i socjalistycznym[3].

Na podstawie zdobytych doświadczeń funkcjonują dwa, specjalne regiony administracyjne: Hongkong i Makao. Są one przykładem realizowanej przez rząd chiński polityki „jeden kraj, dwa systemy”. Regiony te posiadają szeroką autonomię, odmienne od Chin kontynentalnych prawo i zasady prowadzenia działalności gospodarczej. W pozostałych strefach rozwoju główny nacisk położono na rozwój produkcji proeksportowej oraz na modernizację istniejącej infrastruktury.

Najbardziej podstawowemu przedstawieniu zadań przypisanych specjalnym strefom ekonomicznym służyła koncepcja „czterech okien” w dziedzinie: technologii, wiedzy, zarządzania i polityki zagranicznej (otwarcie na świat, wprowadzanie nowych zasad gospodarki oraz modernizacja kraju)[4].

Pierwsze „okno” to technologie. Specjalne strefy miały służyć jako baza i tzw. poligon doświadczalny dla transferu technologii, ich usprawnienia i próbie zastosowania, a następnie wdrażać je i rozprzestrzeniać na obszar całych Chin (szczególnie tereny słabo rozwinięte).

Drugie „okno” to wiedza, nie tylko w rozumieniu określonych dziedzin nauki, ale także w możliwości kształcenia przyszłych kadr, które mogłyby ją później wykorzystywać
i wprowadzać w życie na innych obszarach Chin.

Trzecim „oknem” była umiejętność zarządzania przedsiębiorstwem, postrzegana przez władze chińskie jako jeden z głównych czynników przyczyniających się do modernizacji przedsiębiorstw. Transfer ten miały umożliwić spółki joint ventures, a także 100% przedsiębiorstwa zagraniczne, w zarządach których powinni zasiadać obywatele Chin.

Zadaniem dla czwartego „okna” – polityki zagranicznej, było wprowadzenie
w specjalnych strefach reform gospodarczych, testowanie różnych koncepcji, badanie ich rezultatu i gdy osiągały pozytywny wynik, wdrażanie w skali całego kraju.

We wszystkich czterech, wyżej przedstawionych przypadkach nie było ważne, z jakiego państwa pochodzi wiedza, technologia czy kapitał. Miały one być tak skonwertowane, ażeby służyły rozwojowi Chin.

Do obszarów uprzywilejowanych, ustanowionych na mocy decyzji władz centralnych i lokalnych, odgrywających istotną rolę w absorbowaniu zagranicznych inwestycji zaliczamy następujące ich rodzaje:

a) specjalne strefy ekonomiczne

W Chinach istnieje obecnie pięć specjalnych stref ekonomicznych, zlokalizowanych
w południowo-wschodniej części kraju. W latach 1979 – 1983 utworzono 4 strefy (Shenzhen, Shantou, Zhuhai i Xiamen), natomiast  w 1988 r. status specjalnej strefy ekonomicznej nadano wyspie Hainan[5]. Trzy z nich znajdują się w prowincji Guangdong. Są to:

– Shenzhen – o powierzchni 327,5 km². Jest zlokalizowana w południowej części prowincji i graniczy z Hongkongiem;

– Shantou – zlokalizowana w południowo-wschodniej części prowincji. Skład się z dwóch części: Longhu na wschodnich obrzeżach Shantou o powierzchni 22,6 km² i Guang’ao Peninsula na południowym wschodzie Shantou o powierzchni 30 km²;

– Zhuhai – zlokalizowana na południu prowincji, po zachodniej stronie ujścia rzeki Perłowej;

– Xiamen – zlokalizowana w mieście Xiamen, włączając także wyspy: Xiamen i Gulang w prowincji Fujian o powierzchni 131 km²;

– Hainan – jest największą specjalną strefą ekonomiczną o powierzchni 34 tys. km², zlokalizowaną na wyspie znajdującej się na południe od Chin lądowych[6].

Zadaniem specjalnych stref była produkcja i eksport towarów wysoko przetworzonych, zintegrowanie i utworzenie ścisłych więzi pomiędzy nauką i przemysłem oraz przyciąganie zagranicznego kapitału poprzez preferencyjne traktowanie inwestorów.

b) otwarte miasta nabrzeżne oraz strefy rozwoju technologicznego i ekonomicznego

W 1984 roku rząd ChRL podjął decyzję o otwarciu 14 miast nabrzeżnych. Były to: Dalian, Qinhuangdao, Tianjin, Yantai, Qingdao, Lianyuanguang, Nantong, Szanghaj, Ningbo, Wenzhou, Fuzhou, Guangzhon (Kanton), Zhanjiang i Beihai[7]. Miasta te miały olbrzymie znaczenie dla chińskiej gospodarki i nauki. W nich osiedliła się liczna kadra naukowa, znajduje się wiele wyższych uczelni, prawie w 100% obsługują handel morski oraz wytwarzają ponad 20% produkcji przemysłowej i około 40% eksportu Chin.

Miasta te odgrywały także podwójną rolę, tzw. „czterech okien” otwartych na świat oraz „promieniowania” poprzez rozwój ekonomiczny, transfer technologii, budowanie przemysłu zorientowanego na eksport a następnie przekazywanie nabytych doświadczeń do innych regionów Chin.

W wyżej przedstawionych otwartych miastach utworzono także strefy rozwoju ekonomicznego i technologicznego. Stały się one jednymi z najbardziej aktywnych miejsc przyciągających zagraniczne inwestycje.

c) nowa strefa Pudong i otwarte obszary wzdłuż rzeki Yangtze

W 1990 roku Rada Narodowa zaplanowała otwarcie strefy Pudong[8]. Zajmuje ona powierzchnię 350 km² i jest zlokalizowana na wschodnim wybrzeżu rzeki Huangpu
w Szanghaju[9]. Strefa miała być symbolem rozwoju ekonomicznego i otwarcia Chin w latach 90-tych XX wieku oraz na początku XXI wieku, a także przywrócić Szanghajowi pozycję jednego z centrów światowych finansów. Obszar ten otrzymał specjalne preferencje, których nie posiadały specjalne strefy, np. przepisy, które redukowały lub znosiły całkowicie obowiązek płacenia cła i podatku dochodowego Drugim celem ww. strefy było promowanie otwarcia i przyspieszenia rozwoju miast położonych wzdłuż rzeki Yangtze.

W 1992 roku Rada Narodowa zaaprobowała „otwarcie” 10 miast – 4 stolice prowincji (Hefei, Nanchang, Changsha i Chengdu) oraz pozostałych 6 (Wuhu, Jiujiang, Yueyang, Wuhan, Huangshi i Chongqing)[10]. Obecnie otwarte miasta i obszary rozciągają się wzdłuż rzeki Yangtze, od Szanghaju na Wschodzie do Chongqing na Zachodzie, obejmując 28 dużych miast i ponad 1000 mniejszych miasteczek. Zaletami tego obszaru są: ogromny teren bogaty w surowce mineralne, duży potencjał rozwoju, relatywnie tania siła robocza i ziemia. Do minusów należy zaliczyć: stosunkowo niski poziom kwalifikacji pracowników, słabo rozwiniętą infrastrukturę rolniczą i przemysłową.

d) wolne strefy handlu

Wolne strefy handlu są kolejnym elementem polityki rządu chińskiego otwarcia na świat
i przyciągania zagranicznego kapitału. Z reguły są to małe, specjalne dystrykty, w swej konstrukcji podobne do wolnych obszarów handlowych w innych krajach. Od 1980 roku
w Chinach ustanowiono 15 wolnych stref handlu.

e) otwarte miasta graniczne

Są tworzone od marca 1992 roku. Jak wskazuje nazwa, są one zlokalizowane na obszarach granicznych, z czego głównie czerpią korzyści (rozwijając casino online współpracę ekonomiczną i handlową z sąsiednimi krajami). Jest to 13 miast, które mogą ustanowić graniczne strefy współpracy oraz wprowadzać preferencyjną politykę celną. Zaliczamy do nich: Hunchun, Heihe, Suifenhe, Manzhouli, Erenhot, Tacheng, Bole, Yining, Hekou, Wanding, Ruili, Pingxian, Dongxin[11].

f) otwarte strefy ekonomiczne

Są to obszary znajdujące się na półwyspach Liaodong i Shandong, oraz w deltach rzek Yangtze, Minan i Perłowej. Funkcjonują na warunkach zbliżonych do otwartych miast. Powstają od końca lat 80-tych.

g) strefy rozwoju przemysłowego wysokich i nowych technologii

Oferują preferencyjne warunki dla przedsiębiorstw o zaawansowanej technologii, zgodnie ze wskazaniami nałożonymi przez Państwową Komisję Nauki i Techniki. Od 1991 do 1997 roku utworzono ponad 50 takich stref, np. strefa informatyki w dzielnicy Haidian
w Pekinie.

h) strefy wolnocłowe

i) innego rodzaju strefy ukierunkowane na współpracę z krajami APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation)

j) specjalny region administracyjny Hongkong

Region ten zajmuje powierzchnię 1,092 km². 1 lipca 1997 r., po 150-letniej przynależności do Wielkiej Brytanii, Hongkong powrócił do Chin. Jest on przykładem wdrożenia przez Chiny dwóch idei politycznych: „jeden kraj, dwa systemy” oraz „administrowanie Hongkongiem przez ludzi z Hongkongu”. Chiny zobowiązały się utrzymać przez 50 lat niezmieniony system polityczno-gospodarczy regionu.

k) specjalny region administracyjny Makao

Makao powróciło do Chin 20 grudnia 1999 r. z rąk Portugalii. W tym regionie, podobnie jak w Hongkongu, została wprowadzona polityka „jeden kraj, dwa systemy”, „administrowanie Makao przez ludzi z Makao” oraz „wysoki stopień autonomii”.

4. Podsumowanie i wnioski

Przedmiotem szczególnej uwagi autora była analiza oraz przedstawienie danych statystycznych dotyczących napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich do gospodarki chińskiej. W okresie od 1979 r. do końca 2010 r. Państwo Środka wykorzystało ponad
1 bilion USD kapitału zagranicznego. Od 2001 roku (przystąpienie Chin do WTO), wbrew światowym tendencjom, napływ kapitału do ChRL systematycznie wzrasta. Zrealizowane zostały również prognozy władz w Pekinie wskazujące, że w 2010 r. średnioroczna wartość ZIB napływających osiągnie poziom ok. 100 mld USD. Do głównych przyczyn dynamicznego wzrostu wielkości napływu kapitału zagranicznego możemy zaliczyć:

– implementację przez władze chińskie szeregu proinwestycyjnych polityk;

– inwestycje infrastrukturalne związane m.in. z Igrzyskami 2008 roku i Expo 2010
(rozbudowa lotnisk, autostrad, sieci kolejowej i wodociągowej, ochrona środowiska);

– procesy integracyjne (członkowstwo w WTO, AIA, ASEAN 3).

Innym charakterystycznym trendem, na którego wpływ wywarły powyższe czynniki jest systematyczny wzrost napływu ZIB w formie 100% przedsiębiorstw zagranicznych. Do czynników leżących u podstaw ww. zjawiska możemy zaliczyć chęć zatrzymania całości dochodów przez inwestorów, sprzeczność interesów pomiędzy miejscowym przedsiębiorcą
a inwestorem, niechęć dzielenia się know – how z chińskim partnerem, ryzyko „utraty” technologii oraz wchodzenie Chin w globalne procesy integracyjne.

W powyższej pracy położono także nacisk na wskazanie znaczenie specjalnych stref i obszarów ekonomicznych, w których to testowano liczne rozwiązania, a następnie wprowadzano je w całym kraju. Należy jednak zwrócić uwagę, że dotychczasowe działania rządu na polu przyciągania kapitału zagranicznego do centralnych i zachodnich obszarów nie osiągnęły zadowalających wyników. Dysproporcje pomiędzy Wschodem a Interiorem
z każdym rokiem nabierają na sile.

Literatura

  1. Asia– Pacific Development Journal, Changing role of the public sector in the promotion of FDI, Ray Kumar, vol.10, No.2, December 2003.
  2. China Monthly Economic Indicators, Feb, 2003.
  3. Chińskie Roczniki Statystyczne, National Bureau of Statistics ofChina.
  4. China, New Star Publisher,Beijing 1999.
  5. Dziak W., Burdelski M.: Chiny u progu XXI wieku, Adam Marszałek, Toruń 1997.
  6. Geldner M.: Przyczynek do teorii Zagranicznych Inwestycji Bezpośrednich, Wydawnictwo Uczelniane SGPIS, Warszawa 1986.
  7. 7.      Internet: www.fdi.gov.cn, www.pekin.polemb.net, www.forbes.pl.
  8. Jurnal of the Asia Pacific Economy, The impact of investment policy on regional economic patterns inChina, Yongling Yao, 8, 2003.
  9. Pawlik R.: Kapitał zagraniczny w rozwoju gospodarczym ChRL. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. K.Starzyka, Instytut Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, SGH, Warszawa 1999.
  10. Ministerstwo Gospodarki oraz wydział promocji i inwestycji polskiej ambasady w Pekinie, Poradnik inwestora i eksportera do Chińskiej Republiki Ludowej, marzec 2012.
  11. Qin Shi: China 1998, New Star Publisher,Beijing 1998.
  12. Starzyk K.: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w gospodarkach Azji Pacyfiku, Temper, Warszawa 2001.
  13. World Investment Raport 2003 oraz 2011”, United Nations, New York and Geneva 2000.

 


[1] K. Starzyk: Zagraniczne Inwestycje Bezpośrednie w gospodarkach Azji i Pacyfiku, s. 63, Temper, Warszawa 2001.

[2] Starzyk: Zagraniczne Inwestycje Bezpośrednie w gospodarkach Azji i Pacyfiku, s. 63, Temper, Warszawa 2001.

[3] W.Dziak, M.Burdelski: Chiny u progu XXI wieku, s. 96, Adam Marszalek, Toruń 1997.

[4] R.Pawlik: Kapitał zagraniczny w rozwoju gospodarczym CHRL, s.158, praca doktorska napisana pod kierunkiem prof.
K. Starzyka, Instytut Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych SGH, Warszawa 1999.

[5] W.Dziak, M.Burdelski: Chiny u progu…, op. cit., s. 97.

[6] Shi Qin: China 1998…, op. cit., s.77.

[7] China.,New Star Publisher,Beijing 1999, s. 173.

[8] Qin Shi: China 1998, op. cit., s. 79.

[9] Tamże, s. 78.

[10] Qin Shi: China 1998, op. cit., s. 79.

[11] Tamże, s. 81 i 82.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
D. Konieczny: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Chińskiej Republice Ludowej (cz.2) Reviewed by on 29 września 2012 .

Część pierwsza artykułu znajduje się TUTAJ. 3. Główne cele i charakterystyka stref i specjalnych obszarów ekonomicznych W ChRL zostało utworzonych osiem podstawowych typów stref uprzywilejowanych. W literaturze wymienia się także inne rodzaje, jednak uważa się, że mają one marginalne znaczenie. Ideą tworzenia specjalnych obszarów (oficjalnie zaaprobowaną przez Ogólnochińskie Zgromadzenie przedstawicieli Ludowych w 1980 r.) było

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź