Komentarz eksperta

D. Konieczny: Demografia – jedno z najważniejszych wyzwań dla Pekinu

W ostatnich dniach października, po kilkudniowym plenum Komitetu Centralnego, Pekin ogłosił wstępne założenia kolejnego 13. Planu Pięcioletniego na lata 2016-2020 (jego szczegóły poznamy dopiero w przyszłym roku). Poza dążeniem do budowy społeczeństwa umiarkowanie zamożnego (podwojenie wielkości PKB na osobę w obecnej dekadzie), utrzymania procesu urbanizacji, stopniowego ograniczania wpływu władz na kształtowanie się cen towarów i usług, przełomowa wydaje się zapowiedź rezygnacji przez Chiny z polityki jednego dziecka, a precyzyjniej jej zastąpienia polityką dwóch dzieci. Poza licznymi wątpliwościami dot. praktycznych aspektów proponowanych rozwiązań, np. czy dwójkę dzieci będą mogły posiadać tylko małżeństwa, czy również pary żyjące w związkach nieformalnych lub samotnie, wyjaśnienia wymagają dwie kluczowe kwestie: co spowodowało podjęcie przez Pekin tej decyzji oraz czy może ona mieć wpływ na sytuację demograficzną ChRL?

Źródło: flickr.com

Źródło: flickr.com

Odpowiedź na pierwsze pytanie jest oczywista: to drastycznie pogarszająca się sytuacja demograficzna Chin. Bezwzględne egzekwowanie reguł polityki jednego dziecka wprowadzonej w życie w 1979 r. przez ojca chińskiej transformacji Deng Xiaopinga ułatwiło Państwu Środka wyciągnięcie z ubóstwa setek milionów osób. Szacunki  Pekinu wskazują, że jednocześnie wpłynęło ono na ograniczenie liczby ludności o ponad 300 mln oraz było jednym z głównych czynników potęgujących spadek współczynnika dzietności (Total Fertility Rate – TFR) do obecnego niekorzystnego poziomu online casino 1,4 (utrzymanie tej wielkości odznacza, że w przyszłości liczba ludności Chin będzie się zmniejszać).

Źródło: The Economist

Źródło: The Economist

Dane statystyczne potwierdzają te obserwacje. W okresie przed wprowadzeniem polityki jednego dziecka TFR spadł z 5,9 w 1966 r.  do ok.  2,8  w 1978 roku.  Z kolei w latach 1979-2013, a więc w czasie jej obowiązywania współczynnik dzietność obniżył się do poziomu ok. 1,4.  Spadek TFR wpłynął i nadal będzie wpływał na zmianę stosunku  liczby osób pracujących do emerytów. W 1979 r. wynosił on siedem do jednego, obecnie jest ok. 5,5 do jednego, a w 2035 r. będzie tylko dwa do jednego. Ponadto po raz pierwszy w bieżącym roku więcej pracowników opuści niż zasili zasób siły roboczej. Niekorzystne tendencje demograficzne potwierdzają również prognozy ONZ dot. struktury wiekowej chińskiego społeczeństwa. W latach 1950-1970 największą cześć stanowiły dzieci do 10 lat. Natomiast przy utrzymaniu się obecnych trendów ok. 2060 r. największą część będą stanowiły osoby w wieku powyżej 70 lat. W konsekwencji ChRL będzie pierwszym krajem, który się zestarzeje zanim społeczeństwo zostanie zamożne (China grows old before it grows rich). Restrykcyjnie przestrzegane zapisy polityki jednego dziecka potęgowane przez uwarunkowania kulturowe wpłynęły również na znaczne zwiększenie się dysproporcji między liczbą chłopców i dziewczynek. Obecnie kształtuje się ona na poziomie 117 chłopców na 100 dziewczynek (przy średniej na świecie 107 do 100), a w niektórych regionach Chin przekracza stosunek 120 do 100.

Zmniejszająca się liczba osób pracujących w stosunku do liczby emerytów, przy jednoczesnych planach Pekinu rozbudowy systemu zabezpieczenia społecznego, będzie powodować konieczność zwiększania wydatków budżetowych i przez to niekorzystnie wpływać na stabilność finansów państwa. Jednocześnie starzenie się chińskiego społeczeństwa będzie uszczuplać zasób pracy, który poza kapitałem, zasobami naturalnymi i technologią jest jednym z czynników wzrostu gospodarki. A to jej stabilny rozwój (podwojenie PKB na osobę) jest priorytetem ChRL na kolejne pięć lat. W tym kontekście władze w Pekinie argumentują, że nowa polityka dwóch dzieci korzystnie wpłynie na potencjał ekonomiczny Państwa Środka. Natomiast trudne do oszacowania są ewentualne konsekwencje zadeklarowanych przez Pekin rozwiązań. Obawy powodują wnioski z prowadzonych w ostatnich latach obserwacji rodzin, które w wyniku liberalizacji polityki jednego dziecka mogły ubiegać się o zezwolenie na drugie dziecko. W 2013 r. tylko 13% z uprawionych osób aplikowało o taką zgodę. Jest to najprawdopodobniej powodowane przede wszystkim przez czynniki finansowe, w tym rosnące koszty utrzymania i chęć zapewnienia dobrego wykształcenia dzieciom oraz kulturowo-społeczne (obecnie ponad 90% dzieci urodzonych w miastach i ok. 60% na wsiach nie ma rodzeństwa).

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
D. Konieczny: Demografia – jedno z najważniejszych wyzwań dla Pekinu Reviewed by on 1 listopada 2015 .

W ostatnich dniach października, po kilkudniowym plenum Komitetu Centralnego, Pekin ogłosił wstępne założenia kolejnego 13. Planu Pięcioletniego na lata 2016-2020 (jego szczegóły poznamy dopiero w przyszłym roku). Poza dążeniem do budowy społeczeństwa umiarkowanie zamożnego (podwojenie wielkości PKB na osobę w obecnej dekadzie), utrzymania procesu urbanizacji, stopniowego ograniczania wpływu władz na kształtowanie się cen towarów i

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

MBA, analityk, absolwent SGH, autor artykułów, ekspertyz i publikacji naukowych dotyczących m.in. gospodarki chińskiej ze szczególnym uwzględnieniem inwestycji bezpośrednich napływających do ChRL i chińskich za granicą, polityki energetycznej i monetarnej Chin, prezentował referaty m.in. na Uniwersytecie Fudan i Jiaotong w Szanghaju.

Pozostaw odpowiedź