BLOGOSFERA

Być Żydem w Chinach

Długa saga narodu żydowskiego jest mozaiką, do której historycy od ponad dwóch wieków powracają i którą aktualizują. Poprzez żródła i liczne materiały istniejące w Chinach, możliwe jest odtworzenie niemal wszystkich etapów życia dzieci Izraela w tej wielkiej części Azji.

Od końca IX wieku datuje się obecność Żydów w Państwie Środka. Przybyli oni tutaj Jedwabnym Szlakiem, z Persii i Indii przez Afganistan. Pochodzili z „Siyu”. Bezskutecznie można szukać nazwy tego miejsca w Persji lub Indiach. Bardziej prawdopodobna jest teza mówiąca o deformacji fonetycznej Syjon – Jerozolima.

s

Pierwsze namacalne dokumenty pochodzące z 718 roku zostały odkryte w znalezionym w 1910 roku w prowincji Xinjiang piśmie napisanym przez judeo-perskiego-Żyda, który szuka pomocy „religijnej” przy sprzedaży swego stada owiec.

Tekst modlitw hebrajskich dotyczących Tiszri i Kipuru z VII wieku został odnaleziony w grotach Dunhuang w 1908 roku przez francuskiego sinologa Paul Pelliot. Nie ma jednak pewności, że te dokumenty świadczą o obecności dawnej społeczności żydowskiej na terenie prowincji Gansu.

W IX wieku arabski geograf Ibn Khudadbih wspomina o żydowskich kupcach ze Wczesnego Średniowiecza – Radanhitach, którzy wędrowali między Francją, Hiszpanią i Chinami.

W X wieku , muzułmański kronikarz Abu Zaid al-Sirafi wspomina o zdobyciu Kantonu (Kanfu) i o masakrze 120 000 muzułmanów, Żydów, chrześcijan i czarnoksiężników, żyjących w tym reginie jako kupcy.

W 1286 Marco Polo spotyka Żydów w Pekinie. Po krótkim czasie misjonarz franciszkański Jean de Montecorvino potwierdza obecność żydowską w Chinach.

W 1346 arabski podróżnik Ibn Battuta stwiedza, że wszedł do miasta Hangzhou przez „Bramę Żydów” zamieszkując wśród miłośników słońca wspólnie tworzących społeczeństwo chrześcijan ,Turków i Żydów. Oprócz tych dokumentów, odnajduje się aluzje dotyczące Żydów między 1277 a 1354 rokiem.

Chińscy Żydzi stracili kontakt ze swoją zewnętrzną społecznością już około 1500 roku.
W skrócie napominam o pewnych znaczących wydarzeniach odnalezionych w dokumentach z ówczesnych czasów. Chcę nadmienić, że nie jestem specjalistą judaizmu, pewne nieścisłości dotyczące religii i kultury mogą być spostrzeżone przez koneserów. Z góry więc proszę o tolerancję i wyrozumienie. W notce tej staram sie przedstawić tylko znikomą część niesamowitej żydowskiej historii w Chinach.

Dwie społeczności będące bohaterami tej notki mają niewiele ze sobą wspólnego.
Jedna to Żydzi osiedli na dobre w XII wieku w Kaifeng, są odkryci przez Jezuitów. Cieszyli się oni pełną swobodą kultu, stopniowo zasymilowali się z resztą społeczeństwa. Kaifeng – stolica w epoce dynastii Song (960-1279) rządzącej w Państwie Środka, był miastem, w którym żyli.

Druga społeczność to uchodźcy z Europy Środkowej i Wschodniej z lat 1930.

Żydzi w Kaifeng żyli w odosobnieniu, z możliwością kultywowania odosobnionego judaizmu bez wpływów zachodnich rabinów, z silnymi wpływami konfucjanizmu. Zostali „odkryci” przez Zachód w XVI wieku, poprzez kontakt z Jezuitą Mateo Ricci. Niektórzy z nich ulegli ewangelizacji. Po zburzeniu ostatniej synagogi, w 1850 roku chińska społeczność żydowska stopniowo traci spójność. Przyjmują zasadę dziedziczenia po linii męskiej tak jak Chińczycy z grupy Han.
Małżeństwa mieszane, Żydów z Chinkami były dozwolone, zaś Chińczyków z Żydówkami zakazane. Ta metyzacja wyjaśnia azjatyckie cechy Żydów na niniejszej fotografii:
Juifs de Chine, vers le début du XXe siècle
Zniknięcie społeczności żydowskiej z Kaifeng nastaje z początkiem XX wieku, z wyjątkiem kilku rodzin. Ich historia jest mało znana, specyficzny judaizm stanowił bogatą i żywa kulturę przez conajmniej tysiąclecie. Dzisiaj pozostało około 600 Żydów zamieszkujących ChRL, w mieście Kaifeng, bez statusu mniejszości narodowej.
Zmiana nazwisk żydowskich na chińskie, posłuszeństwo cesarzowi, chińskie obyczaje i tradycja, jak noszenie przez mężczyzn warkocza, bandażowanie stóp kobietom doprowadzają stopniowo do zaniknięcia własnej żydowskiej tradycji. Kadzidła są palone w synagogach ku pamięci przodków, czczenie Konfucjusza, składanie koszernego jedzenia w świątyniach buddyjskich, to inne przykłady wpływów tradycji chińskiej na życie Żydów.
jedna z rodzin żydowskich z Kaifeng w 1895 roku
jedna z rodzin żydowskich z Kaifeng w 1895 roku

Żydzi są w ciągłym poszukiwaniu swej tożsamości, mimo iż władze proszą ich o wybór między narodem Hui (chińscy muzułmani) lub Han (naród dominujący). Bez tekstów religijnych chińscy Żydzi nie posiadają prawdziwej wiedzy o judaiźmie, opierają się raczej na tradycjach rodzinnych i pomocy wśród przybylców żydowskich z Zachodu. Niektórzy z nich wyemigrowali do Izraela.

Ciekawe by było dla mnie dowiedzieć się od Czytelników niniejszgo tekstu, czy znane są podobne sytuacje.

Z pewnością niektórzy z Was zaciekawieni są dlaczego piszę ten tekst.
Przede wszystkim moim zamiarem było wgłębienie się i poznanie historii społeczeństwa żydowskiego żyjacego w Państwie Środka. Temat ten od dawna mnie interesuje. Za inspirację posłużyła mi powieść amerykańskiej pisarki Pearl Buck „Peonia” wspaniale opisująca życie Żydów w Kaifeng.
Trzeba przyznać, że zwłaszcza chrześcijanie są zafascynowani społecznością żydowską w Chinach. Szczególnie misjonarze interesują się tą żywotną gminą.

Na przełomie XIX i XX wieku obserwuje się odmienny aspekt emigracji żydowskiej. Wśród przedsiębiorców handlu międzynarodowego osiedlających się w chińskich portach w 1840 roku odnajdujemy Żydów.

Symbolicznym nazwiskiem z tego okresu jest rodzina SASSOON. Elias David Sassoon i Victor Sassoon przybywaja do Shanghai’u w 1844. Między innymi zbudowali oni obecny Peace Hotel na Bundzie.

rodzina Sassoon w  1860r

Inni odegrali ważną rolę w rozwoju gospodarczym miasta. Ich liczbę w 1930 roku szacowało się na około 10 000. Wspólnoty te zniknęły w momencie likwidacji dawnych koncesji zagranicznych w momencie narodzin Chińskiej Republiki Ludowej.

W 1906 roku rosyjscy Żydzi uciekający przed konfliktami w Rosji schronili się w Mandżurii w mieście Harbin. Losy tego społeczeństwa zostały opisane w jednej z mych wspomnieniowych notek po mej podróży w 2012 po Mandżurii.
Wielu Żydów zajmowało się handlem w przemysle futrzarskim lub pracowało przy budowie kolei transyberyjskiej.
Większość tych Żydów schroniła się później w Shanghai’u uciekając przed inwazją japońską.
Społeczności żydowska w północnych Chinach liczyła 150 – 300 osób. Byli to pierwsi Żydzi aszkenazyjscy osiedleni w Tianjin w 1858 roku. Wielka synagoga w mieście ilustruje brytyjską koncesję. Po jej zamknięciu w 1950 roku ponownie została otwarta w 2008 roku.

synagoga w Tianjin

W chwili wybuchu II wojny światowej, gdy Żydzi uciekali z Europy w poszukiwaniu gościnnej ziemi, Chiny bez problemu ich przyjęły udzielając schronienia. 20 000 uchodźców z Austrii, Polski, Litwy i Rosji osiedli się w Hongkou, w pobliżu Shanghai’u. Naonczas Hongkou było biednym miastem okupowanym przez Japończyków. Żydzi żyli w notorycznie przepełnionej sekcji znanej jako przytułek w Shanghai’u. Najbardziej paradoksalne jest to, że wizy dla Żydów były wydawane przez japońskich urzędników konsularnych, którzy nie zważali na zakazy swych szefów. Pod koniec wojny uchodzcy wyjechali do Australii i Ameryki i tam odkryli grozę, przed którą uciekli.
Amerykańskie stowarzyszenia udzieli pomocy rodzinom żydowskim w szanghajskim getcie. Również Sassoon dostarczał posiłki i ofiarowywał im pracę. Mimo to warunki były bardzo ciężkie, głównie ze względu na brak mieszkań.

Refuge pour Juifs à Shanghai
przytułek w Shanghai’u

W czasie II wojny światowej, społeczność z Kaifeng uniknęła zagłady. Jest to zasługą dwóch japońskich oficerów. Byli oni zmuszeni przez nazistów przeprowadzać inspekcję Żydów i wykonać raport. Raport wykazał jednak, że Żydzi nie stanowią przeszkody dla japońskiej ekspansji w Chinach.

Żydzi chińscy nie byli zrozumieni zarówno przez resztę swego społeczeństwa jak również przez chrześcijan z Europy i Ameryki. Dla tych ostatnich byli oni reprezentami wyjątkowego typu nomenklatorycznego. Było łatwiej wątpić w faktyczny judaizm aniżeli ofiarować wsparcie i pomoc osobom o korzeniach żydowskich. Nawet sam Izrael nie przywiązywał do tej kwestii większej uwagi, twierdząc, że nie ma możliwości aby się nią zajmować. Zrzucał tę rolę na międzynarodową areną.
W epoce nowożytniej, już w 1919 roku Kościół Kanadyjski był inicjatorem „przywrócenia pierwotnej roli Żydom z Kaifeng’u” wśród niniejszego społeczeństwa. Jednym z pierwszych syjonistów był niejaki pan Perlman, walczący o nieasymilację narodu żydowskiego ze społeczeństwem chińskim.

Dzisiaj sytuacja chińskiej społeczności pochodzenia żydowskiego jest niepewna. Chińczycy uważają ich za Żydów, gdyż w/g tradycji chińskiej dziecko dziedziczy narodowość po ojcu i przyznają, że powinni oni aspirować o życie w Izraelu. Uzyskanie jednak wizy wjazdowej jest nadal heroicznym przedsięwzięciem.
Rodzi się jednak problem następujący: z punktu widzenia halachy żydowskiej, osoby te nie są Żydami, ponieważ judaizm przekazywany jest przez matkę. Podobieństwem tej sprawy jest społeczność etiopska pochodzenia żydowskiego.
Z powstaniem ChRL wiekszość Żydów żyjących w Chinach znalazła się na innych horyzontach, również i w Izraelu.

Ci powracający do Izraela podejmują kroki w celu uregulowania swej sytuacji religijnej. Oficjalnie byłoby lepiej aby władze chińskie nie znały informacji dotyczących halachitycznych powiązań. Odkrycie ich „nieżydowskości” może stawiać na ryzyko posądzenia o zdradę stanu vis-à-vis Chinom. Rzeczywiście stosując te konwersję może się okazać, że osoby te nie są Żydami tylko Chińczykami. W związku z tym bez odgłosów nie odbija się, że 400 rodzin żydowskich żyje wciąż w Kantonie i 2% w Shanghai’u.

W 1955 roku David Hac Cohen, który był ambasadorem w Birmie został zaproszony przez Zhou Enlai’a do Chin i spotkał się z rodzinami żydowskimi w Kantonie i Shanghai’u. Wraz z powróceniem Hong Kong’u do Chin kontynentalnych, mawia się, że społeczność żydowska liczy około 3000 osób.

Tradycyjnie się mawia, że rodzina Song, z której się wywodzi żona Tchang Kaï Tchek’a pani Song Ailing i jej siostra, żona Sun Yat-sen’a pani Song Qingling były pochodzenia żydowskiego.

Wśród przywódców KPCH znalazł się m.in. Huang Huo Feng. Podobno Zhou Enlai pochodził też z rodziny żydowskiej z Kaifeng.

Inny przykład to Liú Shàoqi. Był on wpływowym członkiem Komunistycznej Partii Chin i Chińskiej Republiki Ludowej, również prezydentem od 1959 r. do 1968r – ofiarą zjadliwej krytyki, „zbłocony” publicznie, znalazł śmierć 12 listopada 1969 w więzieniu w Kaifeng, w tym samym mieście, gdzie kiedyś była społeczność żydowska.

Urodzony w Warszawie w rodzinie żydowskiej, Israel Epstein Był jednym z niewielu chińskich obywateli urodzonych za granicą i „nie- Chińczykiem”, który należał do Komunistycznej Partii Chin.

Walka o władzę w partii komunistycznej rzekomo związana była z antysemityzmem. Jednak według zapisów z posiedzeń partii, ten aspekt nie jest ukazany. Wydaje się to logiczne, gdyż w Chinach nie istnieje antysemityzm tak jak ma to miejsce w Europie.

Tak to wygląda w wielkim skrócie niesamowita historia Żydów w Chinach.

Udostępnij:
  • 1
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    1
    Udostępnij
Być Żydem w Chinach Reviewed by on 9 lipca 2014 .

Długa saga narodu żydowskiego jest mozaiką, do której historycy od ponad dwóch wieków powracają i którą aktualizują. Poprzez żródła i liczne materiały istniejące w Chinach, możliwe jest odtworzenie niemal wszystkich etapów życia dzieci Izraela w tej wielkiej części Azji. Od końca IX wieku datuje się obecność Żydów w Państwie Środka. Przybyli oni tutaj Jedwabnym Szlakiem,

Udostępnij:
  • 1
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    1
    Udostępnij

O AUTORZE /

Zhongguo 中国

"中国" - jest sinologiem, propagatorem Chin i kultury chińskiej. Przyjaciel narodu chińskiego. Podróżując po Chinach zagląda w miejsca trudno dostępne dla turystów. Mawia: "CHINY - to pasja i powołanie. KRAJ, w którym jest najwięcej ludzi do polubienia"

komentarze 2

  • 1. Dynastia Song rządziła w Chinach od roku 960 a nie 907.
    Okres pomiędzy 907 a 960 czyli od upadku dynastii Tang aż do początku dynastii Song był
    w Chinach okresem rozbicia i jest nazywany Okresem Pięciu dynastii i 10 królestw.
    2. Najwcześniejszy udokumentowany pobyt Żydów w Chinach rzeczywiście przypadka na VIII/IX w.,
    ale pośrednie dowody wskazują, że mogli już przybyć w II w., za czasów dynastii Han.

    • Widzę, że Szanowny Wute dokładnie przeczytał ten wpis.

      Oczywiście. że dynastia SONG przypada na okres od 960 a nie 907.

      W dokumentach, do których mam dostęp jest znikoma informacja dotycząca obecnoćci Żydów w Chinach podczas dynastii Han. Rycina dodana do tego wpisu, przedstawia właśnie Żydów z tej epoki.

Pozostaw odpowiedź