Artykuły,Komentarz eksperta,Publicystyka

A. Zwoliński: Chiny w indeksach- kierunek rozwoju

W Chinach warto dostrzec zespół zjawisk, nie tylko natury sensu stricte ekonomicznej, lecz znajdujących się także w orbicie zagadnień gospodarczych i pośrednio czy bezpośrednio wpływających na nie. Przydatne może być chociażby prześledzenie pozycji Państwa Środa w indeksach i rankingach. To oczywiście wiąże się z pewną subiektywnością związaną z założeniami przyjętymi przy tworzeniu zestawień, jednak pozwala lepiej ocenić potencjał, zagrożenia czy możliwe drogi rozwoju Państwa Środka, w szczególności chińskiej gospodarki.

Jako wstępne i generalne ujęcie posłużyć może Indeks Mocy Państw 20171 powstały na podstawie danych z wielu źródeł m.in. od Banku Światowego po Stockholm International Peace Research Institute. Uwzględnia on szereg wskaźników jak kapitał, dyplomację, czy kulturę ze swoimi subkategoriami np.: w kategorii ,,zasoby naturalne” istotna jest ,,samowystarczalność energetyczna”. Chiny otrzymują całościowo 12,49 punktów, zajmując drugie miejsce, tuż za USA z 16,22 punktów. Zdecydowanie górują w kategorii ,,kapitał”, jednak w ,,dyplomacji” zdobywają mniej punktów niż np.: Rosja, czy Francja. Interesująco wygląda ,,kultura” – Chiny zdobywają w niej 10,80 punktów, co czyni je drugimi w rankingu i chociaż deklasują zdecydowaną większość państw, same pozostają daleko w tyle za liderem, tj. USA z 27,40 punktami. Kultura w Indeksie Mocy Państw 2017 utożsamiana jest jednak z czynnikiem ,,liczba uczelni na liście szanghajskiej”. Tym samym indeks nie ujmuje ani znacznego wpływu konfucjanizmu, taoizmu i religii chińskich na pozostałe państwa (w tym kulturę biznesu), ani bardzo dużej konkurencji którą popkultura chińska napotyka ze strony koreańskiej fali czy przemysłu popkultury japońskiej, mających się, notabene, dobrze w samych Chinach.

Omówienie wskazuje też Chiny jako państwo, które w okresie 1991–2016 uzyskało największy wzrost mocy na świecie. Autorzy projektu potwierdzają dobrze rozpoznany od około początku drugiej dekady XXI wieku fakt: ,,Przyśpieszający wzrost siły Chin (a także Indii) każe przypuszczać, że zmierzamy do świata dwu– lub wielobiegunowego, w którym równowaga sił zostanie przemodelowana. Już teraz powoduje to narastające niepokoje, odczytywane przez najsilniejsze kraje świata jako okienko strategiczne dla redefinicji swojej roli oraz modyfikacji siatki sojuszy”.

Indeks Mocy Państw 2017 można uzupełnić o wnioski płynące z raportu ,,The Soft Power 30 – A Global Ranking of Soft Power 2017”2. Chiny zajmują w czołówce państw o najsprawniejszej soft power dopiero 25 miejsce, chociaż należy zaznaczyć, iż w ciągu dwóch lat wykazują tendencję wzrostową – w edycji 2015 zajęły 30 miejsce, a rok później miejsce 28. Stosunkowo wysoką pozycję, bo ósmą, zajmują w kategorii ,,culture” i to właśnie kultura wskazywana jest jako największa siła Chin w zakresie soft power – wynika ona w dużej mierze z osiągnięć Państwa Środka w takich obszarach jak turystyka, sztuka i sport mierzonych w sposób obiektywny np.: ilość odwiedzających turystów czy wyniki olimpijskie. Raport korzysta w dziedzinie kultury z danych pochodzących z dwóch rankingów, którym warto przyjrzeć się bliżej. IFPI Global Music Report 20173 stwierdza, iż Chiny są 12 największym rynkiem muzycznym na świecie z dużym potencjałem w zakresie streamingu (wzrost 30,6%). Power Language Index (May 2016)4 mandaryński wskazuje jako język o drugiej światowej sile, przy czym indeks ocenia siłę języka z perspektywy różnych współczynników i w ten sposób mandaryński zajmuje drugie miejsce z perspektyw współczynników ,,economy” (rynek Forex, PKB, eksport) i ,,communication” (liczba posługujących się jako językiem ojczystym czy używających języka jako drugiego), ale szóste z perspektywy współczynnika dyplomacji. Indeks określa też, iż mandaryński dotknie prawdopodobnie tendencja wzrostowa w ciągu dekady.

Niską, 27 pozycję Państwo Środka zajmuje w kategorii wywiadu przeprowadzonego na próbie 11000 ankietowanych z 25 państw. Wywiad obejmował pytania m.in. o odbiór kuchni państw, chęci życia, pracy czy studiowania w danych państwach, odbioru dóbr luksusowych państw czy zaufania względem podejścia państw do spraw globalnych. Wizerunek Państwa Środka jest wciąż poniżej poziomu, który wyznaczałoby jego zaangażowanie w sprawy światowe – Chiny uzyskały 10 miejsce w kategorii ,,engagement” odnoszącej się do zasobów dyplomatycznych, aktywności na arenie międzynarodowej, czy światowej obecności. Mając na uwadze skutki płynące z m.in. osławionego Nowego Jedwabnego Szlaku oraz zaangażowania Chin w Afryce, awans w tej kategorii jest bardzo prawdopodobny.

Index of Economic Freedom 20175 (jeden z ulubionych indeksów Malezji; państwo chwali się na ulicach Kuala Lumpur stosunkowo wysokim wynikiem) dotyczy wolności gospodarczej i skupia się na czterech kategoriach: ,,rule of law”, ,,government size”, ,,regulatory efficiency” oraz ,,open markets”. Indeks nadaje Państwu Środka 111 miejsce w rankingu światowym z 57,4 punktami i wzrostem o 5,4 punktów, tym samym kategoryzując je jako ,,mostly unfree” – za punkt odniesienia niech posłuży pierwsze miejsce które zajął Hong Kong z 89,8 punktami. Chiny zbliżają się zarówno do średniej światowej (60,9 punktów) jak i regionalnej (60,4 punktów). Wypadają pozytywnie w podkategorii ,,fiscal health”, jednakże zajmują niską pozycję w całej kategorii ,,rule of law”, z zarzutem słabej ochrony własności oraz własności intelektualnej oraz niskiego współczynnika ,,government integrity”, który w uproszczeniu identyfikuje się z rzetelnością władz w kontekście korupcji, nepotyzmu czy malwersacji. Na marginesie, który można nazwać ,,polską debatą na temat sądownictwa”, w podkategorii ,,judicial effectiveness” uzyskują 60,7 punktów, wyprzedzając tym samym Polskę, której wynik to 58 punktów. Z perspektywy Chin, mając za punkt odniesienia średnią, jest to wynik przeciętny, jednakże przy uwzględnieniu ambicji i szeroko rozumianego rozmiaru państwa, ma wydźwięk negatywny.

The Good Country Index6 ma oddawać pozytywy wkład państw w sytuację na świecie. Poddawany krytyce, stanowi jednak ciekawy punkt odniesienia do którego należy podchodzić z przymrużeniem oka. Na 163 pozycje Chiny zajmują 64 miejsce. Zawdzięczają je głównie wysokiej wartości ich wkładu w ,,International Peace & Security” (16 miejsce) oraz w ,, Health & Wellbeing” (27 miejsce). Indeks rzuca odmienne światło jeśli chodzi o perspektywę gospodarczą – Chiny wypadają źle w kategorii ,,Prosperity & Equality” (118 miejsce), w szczególności w zakresie ,,development assistance” odnoszącej się do udzielanej pomocy rozwojowej w stosunku do wielkości gospodarki, co dziwi zwłaszcza wobec ostatnich inicjatyw Państwa Środka w zakresie szeroko rozumianej infrastruktury (chyba, że nie zostały one rozpoznane jako klasyczna pomoc rozwojowa). Zajmują także niską pozycję w kategorii ,,Planet & Climate” (121 miejsce) z czego prawdopodobnie Państwo Środka zdaje sobie sprawę, podejmując działania typu budowa zielonych miast czy angażując się w paryskie porozumienie klimatyczne – państwo, w szczególności w ostatnim czasie, podejmuje wiele działań, aby być postrzegane jako propagator zrównoważonego rozwoju, czy to przez przyjmowanie polityki ,,lean, clean and green” w instytucjach czy przez dużą nowelizację prawa ochrony środowiska, która daje władzom nowe instrumenty karania podmiotów nieprzestrzegających regulacji.

The Global Innovation Index7 odwołuje się do innowacyjności państw, ujmując ją w szereg wskaźników od ludzkiego kapitału, przez edukację, patenty, eksport usług z dziedziny kultura, aktywność na Wikipedii i YouTube, po zagadnienia kredytowe i innowacje biznesowe. Chiny zajmują w indeksie 22 miejsce na 127 miejsc. W szczególności wysoko plasują się w kategorii ,, Knowledge & technology outputs” (4 miejsce) w skład w której wchodzą zagadnienia patentowe, wydatki na software czy ,,high-tech exports less re-exports”. Właśnie w eksporcie high-tech, patentach czy we wzorach użytkowych zajmują pierwsze miejsce.

To tylko kilka przykładów ukazujących Państwo Środka z różnych perspektyw. Chociaż szczegółowa analiza, a co za tym idzie określenie rozwoju i mocy Chin w detalach, zdecydowanie wymaga wielostronicowych badań, można pokusić się o trzy wnioski.

Jako pierwsza na widnokręgu jawi się konsekwencja działań. Widać wyraźnie, iż gradualne działania wynikające chociażby z chińskiej perspektywy historycznej i postrzegania czasu w długim horyzoncie, powinny być bardziej kompleksowe – w innym przypadku mogą być dotknięte powierzchownością czy jedynie częściowym sukcesem. Za przykład posłużyć może ochrona własności intelektualnej. Chiny, czy to poprzez uczestnictwo w instytucjach międzynarodowych, ratyfikowanie umów międzynarodowych czy zmiany prawne (chociażby niedawna zmiana prawa znaków towarowych) sprawiły, iż nie są prawnoautorskim dzikim zachodem, jak nadal niekiedy postrzega je świat Zachodu. Przyjęcie odpowiedniej polityki rządowej może przynieść pozytywne rezultaty, czego przykładem jest wspomniany wyżej rynek muzyczny. Jednakże wciąż problem stanowi egzekwowanie prawa i wydajność systemu ochrony własności intelektualnej – te wymagają wręcz zmiany kulturowej. Bez nich poziom ochrony będzie wzbudzał wątpliwości zarówno wśród twórców, czy wynalazców, jak i biznesu sensu stricte oraz pozostawał poniżej poziomu oczekiwań. Jest to niezwykle istotne, chociażby ze względu aktywności branży high-tech, czy wysokiego udziału Chin lub wręcz zajmowania pozycji lidera w takich obszarach jak patenty, wzory użytkowe czy znaki towarowe. Konsekwencja działań będzie też istotna w kontekście ochrony środowiska – o ile podejmowana obecnie przez Chiny pro-środowiskowa strategia nie okaże się pozorna lub tymczasowa, mają one szansę uzyskać dodatkowe punkty w kategoriach wizerunku międzynarodowego i społecznego odbioru (czego przykładem jest Singapur), a także pobudzić całą gałąź biznesu związaną z ochroną przyrody, zdrowym stylem życia, energooszczędnością itp.

Po drugie, bezpośrednio związana z konsekwencją jest efektywność działań. Powołując się na D. Shambaugh z George Washington University, ,,The Soft Power 30 – A Global Ranking of Soft Power 2017”8 wskazuje, że wydatki Państwa Środka na soft power są większe, niż łączne wydatki USA, Francji, UK, Niemiec i Japonii. Mimo to Chiny zajmują tylko 25 miejsce w przywoływanym rankingu. Z kolei otwartość rynku i skuteczność działań regulacyjnych Chin w stosunku do podejmowanych przez nie aktywności np.: udział w Światowej Organizacji Handlu, przyjmowanie inwestycji zagranicznych i podejmowanie zobowiązań międzynarodowych jest oceniana nisko (bussines freedom), drastycznie nisko (investment, financial freedom) albo, jak w przypadku obciążenia podatkowego, mimo iż wynik sam w sobie jest pozytywny, to przy uwzględnieniu konkurencji państw trzecich na tym polu pozostaje zmarginalizowany. W pierwszym z wymienionych przykładów rozwiązaniem może być sprawniejsze wykorzystywanie silnej karty kultury. Nowatorskie podejście do już sprawdzonych metod typu Instytuty Konfucjusza, czy wsparcie chińskiej branży rozrywkowej, konkurującej nie tylko z amerykańską, ale walczącej też o swoją tożsamość z popkulturą koreańską, czy japońską mogą stać się sprawnymi nośnikami soft power i przełożyć na pozytywne skutki na innych polach. W końcu, z perspektywy Państwa Środka chodzi o to, żeby przysłowiowe kung-fu odbiorca wiązał z klasztorem w Shaolin, a nie ninja, a chińska 漫画 (manhua) nie tylko była w ogóle rozpoznawana jako kategoria komiksu, ale też wolna od skojarzenia typu ,,chińska manga”. Za case study siły popkultury, zarówno jako softpower jak i w znaczeniu ekonomicznym może posłużyć sukces ,,Gry o Tron”. Pomimo że chiński serial 琅琊榜 (Langya Bang) z angielskim tytułem ,,Nirvana in Fire” rozgrywający się w dawno, dawno temu w odległych Chinach z romansem, wojną i spiskami w tle, stał się dziełem kultowym, osiągając ponad 3.3 miliardów wyświetleń online w ciągu dwóch miesięcy i zdobywając szturmem chińskie media społecznościowe, nie wzbudził równie wielkiego zainteresowania na rynkach Zachodnich. Drugi z przykładów składa się z szeregu czynników np.: historycznych doświadczeń Chin XIX i XX wieku, czy struktury modelu gospodarczego – dalsza, lecz nierewolucyjna liberalizacja ram prawnych działalności gospodarczej, nawet pomimo projektów na skalę światową, będzie niezbędna do dalszego rozwoju Państwa Środka.

Po trzecie, drzewa zasadzane przez Chiny dopiero zaczynają wydawać owoce. Zarówno w przypadku zmian prawnych, działań wobec rynku kapitałowego, zaangażowania w projekty międzynarodowe na rzecz ochrony środowiska, budowania instytucji typu Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych, skutki tych działań można podzielić na krótko i długofalowe, wszystkie jednak wymagają lat i podejmowane są w dynamicznej rzeczywistości.

Wskazane trzy wnioski, mimo ich ogólnego charakteru, prowadzą do jeszcze bardziej generalnej myśli: Chiny to zespół zjawisk, złożona struktura, która osiągnąwszy sukces w jednych dziedzinach, zmaga się z nierozwiązanymi problemami. Wręcz więcej – przeszkodę stanowią nowe problemy powstałe na skutek używania instrumentów, którym Państwo Środka zawdzięcza swoje sukcesy. Pomimo zmienności realiów światowych, należy nie tylko stwierdzić znany od dawna fakt, iż Chiny stały się jednym ze światowych biegunów, lecz także, iż smoczy biegun, co wiele na to wskazuje, będzie zyskiwał na znaczeniu i domagał się w sposób sobie właściwy (co jest naturalną konsekwencją) uznania jego pozycji.

Opracowanie: Adrian Zwoliński

1 Jako autorzy: P.Arak, G.Lewicki, jako wydawca: Instytut Europa / In.Europa

2 Jako autor: J. Mcclory, jako wydawca: Portland, USC Center On Public Diplomacy

3 Jako wydawca: The International Federation of the Phonographic Industry.

4 Jako autor: Kai L. Chan

5 Jako autorzy: T.Miller, A.B. Kim, J. M. Roberts, B.Riley, T. Whiting, jako wydawca: The Heritage Foundation

6 Jako autor: S.Anholt,

7 Jako wydawcy: Cornell University, INSEAD, WIPO.

8 Jako autor: J. Mcclory, jako wydawca: Portland, USC Center On Public Diplomacy

 

Źródło zdjęcia: https://www.goodfreephotos.com/china/shanghai/night-skyline-with-bright-lights-in-shanghai-china.jpg.php

Udostępnij:
  • 22
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    22
    Udostępnienia
A. Zwoliński: Chiny w indeksach- kierunek rozwoju Reviewed by on 6 września 2017 .

W Chinach warto dostrzec zespół zjawisk, nie tylko natury sensu stricte ekonomicznej, lecz znajdujących się także w orbicie zagadnień gospodarczych i pośrednio czy bezpośrednio wpływających na nie. Przydatne może być chociażby prześledzenie pozycji Państwa Środa w indeksach i rankingach. To oczywiście wiąże się z pewną subiektywnością związaną z założeniami przyjętymi przy tworzeniu zestawień, jednak pozwala

Udostępnij:
  • 22
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    22
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź