A. Zwoliński: Chiny i UE- Umowa inwestycyjna

 ›  ›  ›  ›  ›  › A. Zwoliński: Chiny i UE- Umowa inwestycyjna

Artykuły,Komentarz eksperta,Komentarze,Publicystyka,Top news

A. Zwoliński: Chiny i UE- Umowa inwestycyjna

Nowy Jedwabny Szlak, Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych, czy spór o cła pomiędzy USA i Chinami ostatnimi czasy w znacznej mierze kształtowały ekonomiczną debatę na temat Chin w ujęciu międzynarodowym. Tymczasem istnieje również wiele innych projektów bądź procesów, które w znacznym stopniu mogą zdeterminować lub będą determinowały krajobraz w tym obszarze.

Unia Europejska i Chiny od 2013 roku prowadzą negocjacje w przedmiocie EU-China Investment Agreement tj. umowy inwestycyjnej pomiędzy UE a Chinami (IA). Dokument, ,EU-China 2020 Strategic Agenda for Cooperation” w ramach obszaru ,,Prosperity” i podobszaru „Trade and investment” określa, że IA jako jeden z istotniejszych punktów, umowę mającą zastąpić bilateralne umowy w przedmiocie inwestycji pomiędzy członkami UE a Chinami; zgodnie z interpretacją Komisji Europejskiej dokument czyni IA kluczową dla długoterminowych relacji pomiędzy UE a Chinami.

Stosunkowo niewiele wiadomo na temat IA, realnego terminarza oraz dokładnej treści, jednakże na podstawie opublikowanych dokumentów, znanej praktyki i zagranicznej polityki ekonomicznej można wskazać poniższe przewidywania, zastrzegając przy tym z ostrożności, ich zmienność wobec np.: przebiegu negocjacji, wzrostu siły negocjacyjnej, wydarzeń zewnętrznych.

UE prowadzi politykę odchodzącą od dotychczas najpopularniejszego mechanizmów rozwiązywania sporów państwo-inwestor, opierającą się o arbitraż inwestycyjny ISDS. Klasyczny arbitraż inwestycyjny zastępowany jest rozwiązaniem, które w zależności od interpretacji określić można pośrednim, zmodyfikowanym, bądź też łączącym formę arbitrażu z sądownictwem międzynarodowym – systemu sądów inwestycyjnych, czyli investment court system (ICS). Pisząc lakonicznie, główne zmiany ICS w stosunku do ISDS to m.in. sposób wyboru sędziów-arbitrów, zwiększona transparentność sporu dla osób trzecich, powstanie sądu apelacyjnego. W informacji wydanej przez Komisję Europejską z 1 lipca 2017 ,,A new EU trade agreement with Japan” dobitnie stwierdzono, iż ,,Dla Unii Europejskiej ISDS jest martwy”. ICS zawarto między innymi w umowie CETA pomiędzy UE a Kanadą, jak również w umowie EUVFTA pomiędzy UE a Wietnamem. Determinację UE w tym zakresie pokazuje również przebieg negocjacji z Japonią w przedmiocie umowy Economic Partnership Agreement (EPA) – z racji na fakt, iż UE optowała za ICS, a Japonia skłaniała się ku rozwiązaniu ISDS, postanowiono pozostawić tę kwestię poza negocjacjami EPA do osobnego uzgodnienia.

Istnieje ryzyko, iż Chiny pozostaną sceptyczne wobec ICS lub przynajmniej przedłożą znaczną modyfikację tego rozwiązania. Chiny, co pokazuje ich praktyka zawierania umów w tym zakresie (128 zawartych umów typu BIT, 22 typu TIP), jak i ich treść, ostrożnie podchodzą do podlegania arbitrażowi inwestycyjnemu, a także do wykorzystywania tego mechanizmu (obecnie toczy się 5 spraw inwestorów, dla których Chiny są państwem pochodzenia)[1], co określić można także jako ,,chińskie ograniczone zaangażowanie w ISDS”[2], a co wynika z wielu powodów m.in. niechęci do poddania się decyzjom podmiotu zewnętrznego o niskim stopniu przewidywalności z perspektywy władz Chin. Z podobnych powodów Chiny mogą pozostać sceptyczne wobec rozwiązań ICS, które idą dalej w swoich założeniach niż ISDS. Tym bardziej, iż mając na uwadze, że ICS ma stanowić mniejszy element większej całości, jaką jest projekt UE określany The Multilateral Investment Court project. Chiny rozwijają własne instytucje, starając się zachęcić do uczestnictwa w nich pozostałe państwa (w tym system rozwiązywania sporów na potrzeby Nowego Jedwabnego Szlaku), tymczasem ICS mogłoby poszerzyć strefę wpływów UE. Jednocześnie system rozwiązywania sporów jest jednym z istotniejszych zagadnień dla IA, stąd też ewentualny spór w tym zakresie może być kluczowy dla umowy.

Wśród innych potencjalnych obszarów spornych wymienić można także państwowe przedsiębiorstwa (state owned enterprises), istotne z punktu widzenia Chin, z kolei dla UE stwarzające potencjalne zagrożenie nadużywania mechanizmów umowy. UE poprzez odpowiednią definicję i wyłączenia może chcieć je ograniczyć. Sporne mogą okazać się także rozumienie i skutki pojęcia wywłaszczenia inwestora, obszar pracowniczy związany z inwestycjami, czy wyłączenia w przedmiocie usług finansowych.

Mając na względzie protesty wynikłe na tle CETA i TTIP, UE może mierzyć się także z niezadowoleniem społecznym wynikającym niekiedy z niezrozumienia lub mitów w przedmiocie umów mających za przedmiot handel bądź inwestycje. Tym bardziej, iż Chiny są dla przeciętnego Europejczyka obszarem mniej znanym niż Kanada czy USA, a ponadto obszarem obarczonym stereotypami. W przypadku wzrostu napięć społecznych w UE ryzyko może powstać zarówno dla UE (stabilności i społeczne poparcie projektu Unii Europejskiej), jak i dla Chin (szkody wizerunkowe). Obaj partnerzy powinni zwrócić uwagę na ten aspekt, zwłaszcza w obszarze edukacji i prezentacji procesu negocjacyjnego.

W ostatnich latach Chiny stopniowo ułatwiają dostęp inwestorom zagranicznym do swojego rynku m.in. poprzez zmiany w prawie spółek handlowych, pracę nad nowym projektem o zagranicznych inwestycjach. Liberalizacja dostępu do rynku w jednych obszarach bywa dyskusyjna, w innych z kolei widać progres, jednakże umowa inwestycyjna pomiędzy UE, a Chinami, nie tylko mogłaby być przejawem zmian, lecz także zwiększyć ich tempo.

Ponadto skutkiem ubocznym trwającego sporu o cła pomiędzy USA i Chinami może być przyśpieszenie prac nad wskazaną umową – zarówno Chinom, jak i UE zależy na pozycjonowaniu się w roli podmiotów otwartych na zagadnienia wolnego handlu i przepływu kapitału. Z drugiej strony negocjacjom przeszkodzić mogą m.in. spory pomiędzy UE a Chinami, w tym te zawisłe przez WTO, jak i spór o cła antydumpingowe.

 

Adrian Zwoliński

 

 

Bibliografia:

[1] Dane Investment Policy Hub na dzień 4.04.2018

[2] Peng Wang, ,,China and Investor-State Dispute System: Cases, Issues and Implications

Udostępnij:
  • 19
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    19
    Udostępnienia
A. Zwoliński: Chiny i UE- Umowa inwestycyjna Reviewed by on 5 kwietnia 2018 .

Nowy Jedwabny Szlak, Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych, czy spór o cła pomiędzy USA i Chinami ostatnimi czasy w znacznej mierze kształtowały ekonomiczną debatę na temat Chin w ujęciu międzynarodowym. Tymczasem istnieje również wiele innych projektów bądź procesów, które w znacznym stopniu mogą zdeterminować lub będą determinowały krajobraz w tym obszarze. Unia Europejska i Chiny od

Udostępnij:
  • 19
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    19
    Udostępnienia

O AUTORZE /

KOMENTARZE: 1

  • Bardzo dobry artykul

Pozostaw odpowiedź