Artykuły,Publicystyka

A. Dyndo: Recenzja książki Chitralekhy Zutshi pt. Languages of Belonging. Islam, Regional Identity and the Making of Kashmir

 

Badania nad Kaszmirem prowadzone są przede wszystkim w ramach studiów nad konfliktami oraz w zakresie stosunków międzynarodowych, obejmujących relacje indyjsko-pakistańskie. Praca prezentująca inną perspektywę badawczą dotyczącą tego regionu zasługuje na szczególną uwagę. Do takich należy książka autorstwa Chitralekha Zutshi zatytułowana Languages of Belonging. Islam, Regional Identity and the Making of Kashmir. Jest to jedna z niewielu publikacji książkowych, w których autor nie skupia się wyłącznie na współczesnym konflikcie w tym rejonie i jego przyczynach sięgających wydarzeń związanych z podziałem Indii Brytyjskich w 1947 roku, ale szuka źródeł kultury politycznej Kaszmiru w okresie przedkolonialnym. W Languages of Belonging. Islam, Regional Identity and the Making of Kashmir Chiralekha Zutshi analizuje złożoną sytuację społeczno-polityczną w Kaszmirze z perspektywy historycznej i kulturowej, która kształtowała przez wieki zmieniającą się tożsamość Kaszmirczyków. Koncentruje się na analizie „społecznego kontekstu, społecznego otoczenia systemu politycznego” (Garlicki, Noga-Bogomilski 2004: 60), czyli na kulturze politycznej regionu.

Dyskurs nad kaszmirską tożsamością i kulturą polityczną autorka umiejscawia w kontekście historycznych wydarzeń w Kaszmirze od połowy XVIII wieku. Chitralekha Zuthi odwołuje się w swojej analizie do koncepcji longue durée, ‘długiego trwania’. Jest to pogląd sformułowany przez Fernanda Braudela, wg którego znaczące przemiany historyczne i cywilizacyjne dokonują się w długiej perspektywie czasowej, a nie w wyniku krótkich wydarzeń politycznych. Zastosowanie takiej techniki wydaje się odpowiednie do analizy kultury politycznej, ponieważ jak trafnie zauważa Edmund Wnuk-Lipiński, kultura polityczna to „formowanie przez tradycję życia politycznego określonej wspólnoty, która wynika bezpośrednio z realnej historii politycznej, albo zmitologizowanych przekazów międzygeneracyjnych budowanych na kanwie selektywnie traktowanej historii politycznej wspólnoty” (Wnuk-Lipiński 2008: 163-164). Autorka zdecydowała się w swojej pracy na zastosowanie perspektywy historycznej, ponieważ, jak sama przyznaje: „Głęboko wierzę, że Kaszmir jest czymś więcej niż tylko sporem o terytorium. Musimy spojrzeć na przeszłość, żeby być zdolnym do wydostania się z przeszłości” (Zutshi 2015: 15).

Chitralekha Zutshi z wykształcenia jest historykiem. Urodziła się w Indiach, ale wykształcenie wyższe uzyskała w Stanach Zjednoczonych. Doktorat w zakresie historii Azji Południowej zdobyła na Tufts University. Obecnie wykłada w College of William and Mary w Wirginii. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień związanych z tożsamością i ruchami narodowymi, historią i kulturą Kaszmiru. Publikowała swoje artykuły m.in. w: The Journal of Asian StudiesModern Asian StudiesThe Indian Economic and Social History Review, Economic and Political Weekly. Jest autorką dwóch książek: Kashmir’s Contested Pasts: Narratives, Sacred Geographies, and the Historical Imagination wydanej przez Oxford University Press w 2014 roku i wcześniejszej, z 2003 roku, Languages of Belonging. Islam, Regional Identity and the Making of Kashmir.

Languages of Belonging. Islam, Regional Identity and the Making of Kashmir jest pierwszą książką Chitralekhy Zutshi. Praca opiera się na materiałach źródłowych zarówno historycznych, jak i literackich. Chitralekha Zutshi dokonała ogromnej pracy nad źródłami, sięgając bezpośrednio do licznych manuskryptów pisanych po persku i po kaszmirsku, dokumentów i raportów rządowych zgromadzonych w archiwach w Dżammu, Śrinagarze, Delhi i Londynie. Autorka wykorzystała bardzo liczne publikacje autorów indyjskich i zachodnich poświęcone analizowanemu regionowi.

Mocną stroną książki jest wykorzystanie w analizie perspektywy kulturowej . Autorka bardzo dobrze zna kulturę omawianego regionu. Sięga do tekstów poetów z Kaszmiru pisanych w języku perskim (perski przez bardzo długi okres był językiem administracji oraz językiem dworu) i w języku kaszmirskim, aby zilustrować przeobrażenia, jakie dokonały się w świadomości politycznej Kaszmirczyków. Dzięki wykorzystaniu perspektywy kulturowej możliwe jest uzyskanie pełniejszego obrazu kultury politycznej Kaszmiru i zmian zachodzących w tożsamości Kaszmirczyków na przestrzeni wieków.

Książka Chitralekhy Zutshi składa się z sześciu rozdziałów i podsumowania, poprzedzonych słowniczkiem i wstępem. Rozdziały są ułożone chronologicznie i tematycznie. Autorka analizuje rozwój kultury politycznej regionu w czasach przedkolonialnych, od połowy XVIII wieku do ostatnich lat XIX wieku, w czasach rządów brytyjskich na półwyspie indyjskim oraz zarysowuje zmiany w 1947 roku. Koncentruje się na koncepcji Kaszmiru jako ojczyzny, mulk, z którą Kaszmirczyków łączą przede wszystkim więzi terytorialne (autorka używa terminu ‘regional belongings’). Jak przyznaje, więzi religijne w tym czasie miały mniejsze znaczenie. Najważniejsze było zbudowanie silnej wspólnoty w opozycji do panujących w regionie obcych władców (Zutshi 2015: 16).

W czasach kolonialnych autorka zwraca uwagę na rolę, jaką odegrali Brytyjczycy w zmianie struktury społecznej w regionie i tworzeniu się klas w Kotlinie Kaszmirskiej. To właśnie za czasów rządów brytyjskich Kaszmir stał się częścią stworzonego przez nich księstwa (ang. princely state) Dżammu i Kaszmir, nad którym władzę przyznano hinduskiej dynastii Dogrów. Rządy dynastii Dogrów (1846–1947) w Kaszmirze przyczyniły się do pogłębiania różnic w poziomie życia między muzułmanami a hindusami. Wyznający islam mieszkańcy, chociaż stanowili zdecydowaną większość na terenach księstwa Dżammu i Kaszmiru, nie zajmowali stanowisk urzędniczych, w większości byli gorzej wykształceni i stanowili ludność ubogą. Byli dyskryminowani, mieli ograniczone prawa oraz utrudniony dostęp do pracy i edukacji. Tradycyjnie to pandici, czyli wyznawcy hinduizmu należący do najwyższej kasty, byli lepiej wykształceni, znali perski i sanskryt, dzięki czemu posiadali odpowiednie umiejętności do pracy w administracji. Z powodu nierówności społecznych w czasie rządów dynastii Dogrów, dochodziło do wielu buntów ludności muzułmańskiej, skierowanych przeciwko hinduskim władcom. Najpoważniejsze z nich wybuchały w 1931 roku, kiedy  doszło do wystąpienia buntu chłopów przeciwko nałożonym na nich zbyt wysokim podatkom. Chitralekha Zutshi zauważa, że nasilający się konflikt między muzułmanami a hindusami był uwarunkowany przyczynami ekonomicznymi i wynikał przede wszystkim z walki o dostęp do pracy (Zutshi 2015: 233). Dodatkową rolę odegrały także działania Brytyjczyków, którzy podsycali konflikty komunalistyczne, aby uzyskać większą kontrolę w regionie. Jan Kieniewicz podkreśla, że Brytyjczycy bezpośrednio wpłynęli na administrację w i strukturę społeczną w regionie. Wykorzystywali protesty muzułmańskich chłopów i napięcia na tle religijnym do osłabienia działań niepodległościowych Indyjskiego Kongresu Narodowego (Kieniewicz 1980: 744). W opozycji do hinduskich władców, muzułmańscy Kaszmirczycy zaczęli coraz mocniej jednoczyć się w ramach wspólnoty religijnej w proteście przeciwko ich marginalizacji i uciskowi.

Chitralekha Zutshi poddaje krytyce często wykorzystywane przed badaczy i polityków indyjskich definiowanie historii Kaszmiru i kulturowej tożsamości Kaszmirczyków wyłącznie w kontekście koncepcji określanej terminem kaszmirijat. Jest to czternastowieczna idea kaszmirskości, która początkowo zakładała synkretyzm religijno-kulturowy w Kaszmirze, w którym różne grupy religijne i społeczne żyły obok siebie w pokoju. W XX wieku koncepcja nabrała wymiaru politycznego i była wykorzystywana przez nacjonalistycznych przywódców politycznych do zjednoczenia Kaszmirczyków, zarówno muzułmanów, jak i hindusów i stworzenia jednego, wspólnego obrazu regionu przed panowaniem dynastii Dogrów jako „kotliny szczęśliwości”. Zarzuca zarówno indyjskim badaczom, jak i nacjonalistycznym historykom z Kaszmiru postrzeganie przeszłości sprzed rządów obcych władców przez „różowe okulary, przez które Kaszmir wydaje się być wyjątkowym regionem, w którym [różne] religijne społeczności żyły w harmonii (…) aż do interwencji z zewnątrz” (Zutshi 2015: 2). Kwestionuje ideę kaszmirijatu rozumianą jako jednolitą wizję przeszłości Kaszmiru jako regionu wolnego od wewnętrznych konfliktów, różnic religijnych, kastowych, klasowych, regionalnych, językowych i etnicznych. Chitralekha Zutshi polemizuje ze zbyt powierzchownym rozumieniem tego pojęcia, co w konsekwencji prowadzi do dużych uproszczeń w odniesieniu interpretacji tożsamości Kaszmirczyków. Autorka uważa, że kaszmirska tożsamość znacznie wykracza poza taką interpretację, jest pojęciem znacznie bardziej złożonym, co bardzo dobrze wykazuje w swojej pracy.  Dla Chitralekhy Zutshi kaszmirskość była i jest szeregiem zmieniających się tożsamości, które tworzyły się pod wpływem różnego rodzaju przynależności (ang. belonging) zwłaszcza tych o charakterze religijnym i narodowym/etnicznym. W języku polskim można je określić terminem ‘więzi’, który funkcjonuje w języku naukowym i trafnie oddaje sens społecznych powiązań i zależności wpływających na kulturę polityczną regionu[1].

W kontekście badań nad Kaszmirem książka Chitralekhy Zutshi jest jedną z ważniejszych pozycji, która w dogłębny innowacyjny sposób analizuje kulturę polityczną regionu poprzez wskazanie zmian zachodzących w tożsamości Kaszmirczyków. Autorka identyfikuje różne formy przynależności społecznej, które budowane są na bazie religii, wspólnoty regionalnej, identyfikacji narodowej/etnicznej. Wskazuje na zmiany w ich rozumieniu i interpretacji oraz znaczeniom przypisywanym na przestrzeni lat, tj. przed okresem panowania Brytyjczyków w Indiach, pod wpływem działań brytyjskich, a także krótko wskazuje na najważniejsze zmiany tuż po 1947 roku.

Książka Chitralekhy Zutshi jest bardzo ważną pozycją nie tylko dla tych, których interesuje Kaszmir, ale także dla tych, którzy chcieliby przyjrzeć się, na przykładzie tego regionu, procesom kształtowania się tożsamości politycznej w Azji Południowej, zwłaszcza w kontekście badań prowadzonych nad islamem w tym rejonie. Languages of Belonging. Islam, Regional Identity and the Making of Kashmir jest także wyjątkowo aktualną publikacją biorąc pod uwagę współczesne wydarzenia w indyjskim Kaszmirze skupiające się wokół obrony własnej tożsamości i prawa do samostanowienia.

Autorka książki: Chitralekha Zutshi

Tytuł książki: Languages of Belonging. Islam, Regional Identity and the Making of Kashmir

Wydawnictwo: Permanent Black

Miejsce wydania: New Delhi, Indie

Rok: 2015; pierwsze wydanie: Permanent Black, New Delhi (2003); Hurst & Co., London (2004); and Oxford University Press, New York (2004).

Liczba stron: 359

Bibliografia

Garlicki J., Noga-Bogomilski A. 2004. Kultura polityczna w społeczeństwie demokratycznym, Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa

Kieniewicz J. 1980. Historia Indii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Warszawa.

Wnuk-Lipiński E. 2008. Socjologia życia publicznego, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Zutshi C. 2015. Languages of Belonging: Islam, Regional Identity, and the Making of Kashmir, Permanent Black, New Delhi.

[1] Por.: Załęski P. 2011.Kultura polityczna więzi w Azji Centralnej (przypadek Kirgistanu na tle państw regionu), Wydawnictwo ASPRA, Warszawa; Syliwoniuk A. 2016. Więzi społeczne w kulturze politycznej: przypadek Maroka na tle innych państw arabskich, Wydawnictwo Elipsa, Warszawa.

Udostępnij:
  • 5
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    5
    Udostępnienia
A. Dyndo: Recenzja książki Chitralekhy Zutshi pt. Languages of Belonging. Islam, Regional Identity and the Making of Kashmir Reviewed by on 26 kwietnia 2017 .

  Badania nad Kaszmirem prowadzone są przede wszystkim w ramach studiów nad konfliktami oraz w zakresie stosunków międzynarodowych, obejmujących relacje indyjsko-pakistańskie. Praca prezentująca inną perspektywę badawczą dotyczącą tego regionu zasługuje na szczególną uwagę. Do takich należy książka autorstwa Chitralekha Zutshi zatytułowana Languages of Belonging. Islam, Regional Identity and the Making of Kashmir. Jest to jedna

Udostępnij:
  • 5
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    5
    Udostępnienia

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź