Artykuły,Japonia news

A. Ciszewska: Wymiana kulturalna Polski i Japonii (cz.2)

Pierwsza część artykułu dostępna jest TUTAJ.

Międzynarodowa współpraca kulturalna Polski i Japonii – wybrane przykłady.

Źródeł o wzajemnej ciekawości kulturą obu narodów należy szukać w pracy etnografa, znawcy języka i kultury Ajnów – Bronisława Piłsudskiego, którego badania (z okresu 1902-1905) od ponad stu lat nie tracą na wartości poznawczej[1].  Wspólny projekt ICRAM (International Committee for the Restoration and Assessment of B. Piłsudski`s Work) miał na celu rekonstrukcję materiałów zgromadzonych przez polskiego badacza. Jego realizacją zajęły się instytucje naukowe oraz muzealne z Polski i Japonii: Instytut Kultur Północy Uniwersytetu Hokkaido, Narodowe Muzeum Etnografii w Suita, a także były Instytut Językoznawstwa Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.  Przedsięwzięcie to zakończyło się ogromnym sukcesem, którego efektem było wydanie pokaźnej bibliografii (ponad 500 pozycji) i produkcja 10 filmów dokumentalnych przez publiczną telewizję japońską NHK[2].

Nauka języka japońskiego ma w Polsce już ponad 90-letnią tradycję. Pierwszy lektorat powstał na Uniwersytecie Warszawskim w 1919 roku z inicjatywy Bogdana Richtera, jako fakultetu z  sinologii. W 1955 roku, dzięki staraniom prof. Wiesława Kotańskiego stał się zakładem niezależnym, a sam profesor został uhonorowany w 1990 roku Nagrodą Fundacji Japońskiej.  W 1987 roku japonistykę można było studiować także na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie i Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Kolejne ośrodki badawczo-dydaktyczne zostały otwarte także m. in. w Łodzi i Toruniu[3]. W 2008 r. naukę języka japońskiego prowadziły 63 ośrodki, w tym szkoły prywatne oraz inne placówki w ramach kursów językowych (np. zajęcia w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”, a od 1998 r. w Szkole Języka Japońskiego, działającej przy muzeum, a także dzięki pracy wolontariuszy z Japonii)[4].

Z kolei w Japonii dopiero w 1966 r., na Tokijskim Uniwersytecie Języków Obcych (TUJO) otworzono nowy przedmiot na studiach podyplomowych – Język polski. Zajęcia te prowadził wybitny slawista (stypendysta na Uniwersytecie Warszawskim), prof. Kimura Shouichi, któremu to zawdzięcza się rozwój polonistyki w Kraju Kwitnącej Wiśni. Współcześnie lektoraty naszego języka narodowego są prowadzone na kilku uczelniach w Japonii, najczęściej jako trzeci język obcy. Jak dotychczas, jedyny polonistyczny kierunek powstał w 1991 r. na TUJO. Decyzję o jego wprowadzeniu podjęło Ministerstwo Oświaty w sierpniu poprzedniego roku, co tłumaczy się jako wpływ sytuacji politycznej w Polsce i na arenie międzynarodowej. Co roku na polonistykę przyjmowane jest około 15 osób. Studia pierwszego stopnia trwają cztery lata.  Ofertę edukacyjną uzupełniają studia magisterskie[5].

W latach 1991 – 1994 Kraj Kwitnącej Wiśni przekazał Polsce pięć grantów, w ramach japońskiej pomocy dla krajów rozwijających się. Pierwsza umowa, na mocy której Polska otrzymała granty kulturalne została podpisana przez ministra spraw zagranicznych Polski i ambasadora Japonii, 29 października 1991 r. Z japońskich funduszy (390 tys. USD) zostały sfinansowany sprzęt audio-wizualny oraz instrumenty dla Teatru Wielkiego w Warszawie oraz laboratorium językowe i podobny sprzęt (350 tys. USD), zakupiony dla Zakładu Japonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.  W ramach następnych umów, Pomoc finansową otrzymały także: Polski Związek Judo, Akademia Muzyczna w Warszawie oraz Zakład Japonistyki na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu.  Porozumienia z lat 1998 – 2004 zakładały pomoc grantową w łącznej kwocie 2,2 mln USD. Sprzęt audiowizualny otrzymało Muzeum Narodowe w Krakowie oraz Biblioteka Narodowa w Warszawie. Z kolei w 2002 r. Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha” sfinansowało ze środków pomocowych laboratorium językowe i sprzęt audio-video (wartość: 48, 9 mln jenów). Z grantów skorzystał także Teatr Dramatyczny w Warszawie oraz Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu[6].

Wyrazem współpracy Polski i Japonii w dziedzinie nauki jest, Polsko – Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych w Warszawie, której założycielką w 1994 r. była Fundacja Rozwoju Technik Komputerowych. Uczelnia powstała na mocy umowy międzyrządowej, zawartej w 1993 r. Współpracuje z Uniwersytetem Tokijskim i japońskim koncernem Sony i w latach 2004-2007 brała udział w projekcie UNDP. Dzięki zorganizowanym w 2004 r. egzaminie z języka japońskiego, Szkoła stała się jedynym w naszym regionie Europy, oficjalnym centrum egzaminacyjnym, w którym można uzyskać certyfikat z tego języka[7] ( w 2008 r. zdobyło go 348 osób). W latach 1994-2000 rząd japoński przekazał uczelni granty w wysokości 3, 12 mln USD oraz sprzęt, którego wartość wynosiła ponad 4 mln USD. Przez 15 lat działalności liczba studentów wzrosła prawie 30-krotnie.  Uczelnia otworzyła także Wydział Kultury Japonii, który od 2007 r. przyczynia się do propagowania wartości kulturowych Kraju Kwitnącej Wiśni [8].

Odmiennym przykładem kooperacji Polski i Japonii na płaszczyźnie kulturalnej jest uczestnictwo Polaków od 1998 r. w Japońskim Programie Wymiany i Nauczania. Istota tego przedsięwzięcia polegała na promocji międzynarodowej współpracy i nauki języków obcych, poprzez wspólne wysiłki młodzieży i władz lokalnych[9].

Ważnym elementem promocji polskiej kultury w Japonii jest także twórczość Fryderyka Chopina i związanie z nią koncerty, wystawy itp. Już pod koniec wieku XIX. pierwsi japońscy muzycy zaczęli grywać utwory Chopina. Rozkwit fascynacji dziełami polskiego kompozytora wiąże się ze sprawowaniem przez Leonida Kreutzera funkcji wykładowcy Tokijskiej Szkoły Muzycznej. To on pierwszej i na początku drugiej połowy XX w. zaszczepił w japońskich pianistach miłość do Chopina, publikując poprawione wydanie jego dzieł i prowadząc kurs mistrzowski[10].  Prestiżowy i cieszący się światową sławą  Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina  jest realnym przykładem fascynacji Kraju Kwitnącej Wiśni twórczości tego wielkiego polskiego kompozytora. Jego inicjatorem był ceniony polski pianista Jerzy Żurawlew. Pierwsza edycja odbyła się w 1927 r., dotychczas odbyło się ich 16.  W wielu z nich brało udział muzycy z Japonii, dla których konkurs jest nie tylko sprawdzianem talentu i umiejętności, ale stanowi tez ogromne wyzwanie[11]. Niestety, w historii konkursu żaden z nich nie zdobył I nagrody. Tabela przedstawia zestawienie japońskich laureatów konkursu:

(tab.2)[12]

Rok

Nagroda i laureat

1965 IV Hiroko Nakamura
1970 II Mitsuko Uchida
1980 V Akiko Ebi
1985 IV Michie Koyama
1990 III Yukio Yokoyama; V Takako Takahashi
1995 V Rika Miyatani
2000 VI Mika Sato
2005 IV Takashi Yamamoto; IV Shohei Sekimoto

Źródło: http://www.psm.vin.pl/konkursy.htm (dostęp: 21.05.2011)

Według Doroty Dzieji poetyckość utworów Chopina to„nieuchwytny, zagadkowy element, który przemawia do duszy Japończyka i który, być może, stał się przyczyną miłości Japończyków do Chopina”[13].  Z okazji Roku Chopinowskiego w Japonii odbyło się wiele koncertów i innych wydarzeń kulturalnych, które rozpoczął występ Leszka Możdżera w tokijskiej sali koncertowej Kioi. W trasę po Japonii wyjechał laureat konkursu chopinowskiego z 2005 r., Rafał Blechacz[14].

Dużą popularnością w Japonii cieszą się filmy Andrzeja Wajdy (np. „Kanał”, „Człowiek z żelaza”), twórczość poetów i pisarzy (np. Czesława Miłosza, Witolda Gombrowicza i Wisławy Szymborskiej) oraz polskie spektakle teatralne. Japonia w naszym kraju pozyskuje wciąż coraz więcej odbiorców wytworów kultury masowej (np. manga i anime) oraz pasjonatów elementami jej tradycji (np. ikebana, ceremonia parzenia herbaty, orgiami)[15].

Przykładami polsko-japońskiej wymiany kulturalnej jest również wielokrotna organizacja „dni japońskich” w polskich miastach (np. w Warszawie i w Toruniu), a także instytucja „miast siostrzanych” (np. partnerstwo Shihoro i Niepołomice oraz Hiroshima i Oświęcim).  Istotnym czynnikiem kształtującym współpracę Polski i Japonii w wymiarze kulturalnym są także odznaczenia dla wybitnych osobistości, za ich wkład w propagowanie wartości kulturowych obu narodów na terytorium obu państw (np. nagroda dla Henryka Lipszyca, byłego ambasadora Polski w Japonii) oraz wyjazdy polskich zespołów muzycznych i tanecznych do Kraju Kwitnącej Wiśni (np. zespołu Pieśni i Tańca „Mazowsze”). W Japonii ukazują się książki polskich autorów – największe nakłady to dzieła Henryka Sienkiewicza i Stanisława Lema, natomiast polskie wydawnictwa oferują pozycje z (największą popularnością cieszą się tacy autorzy jak Hearn Lufcadio i Endo Shusaku) i o Japonii (np. seria wydawnicza „Oblicza Japonii” oraz „Literatura, język i kultura Japonii)[16].

Wymiana turystyczna jest dziedziną, która podlega ciągłemu procesowi rozwoju[17], aczkolwiek od 1995 r. istnieje biuro podróży Centrum Wymiany Polska-Japonia, które coraz lepiej radzi sobie na rynku.  Informacja na stronie internetowej biura wskazuje na istotne zaangażowanie w budowę pozytywnego i efektywnego kształtu stosunków kulturalnych między Polską i Japonią: „ naszym szczególnym konikiem jest turystyka kulturalna. Pomagamy budować polskim i japońskim artystom, zespołom, ich stowarzyszeniom i organizacjom kolejne mosty wymiany kulturalnej między obu krajami, łącząc organizację imprez kulturalnych z programami turystycznymi”. Biuro współpracuje z instytucjami ośrodkami kultury w Polsce, m.in. z Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej w Krakowie, a wiele imprez, które organizuje uzyskuje patronat Ambasady Japonii w Polsce[18].

Wymiana kulturalna między Polską a Japonią ma już ponad stuletnią tradycję. Przez ten czas w obu państwach powstały instytucje, placówki i ośrodki, współpracujące ze sobą w wielu wymiarach. Dzięki rozbudowanemu systemowi dyplomacji publicznej Japonii, Polska korzysta z japońskich programów wymiany osobowej oraz oferowanych przez japoński rząd grantów kulturalnych. Japonia powiększa swoje zasoby soft power, w wyniku działalności takich placówek jak Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”, czy instytuty japonistyki na polskich uczelniach.  Kraj Kwitnącej Wiśni kreuje kulturalny wizerunek Polski poprzez promocję twórczości Chopina i prowadzenie lektoratów z języka polskiego na uczelniach prywatnych i państwowych.  Od początku lat 90. oba państwa zacieśniają także współpracę w dziedzinie gospodarki, turystyki i nauki.  Rządy Polski i Japonii prognozują coraz efektywniejszy i szybszy rozwój stosunków bilateralnych, ma w tym pomóc ich strategiczny charakter.


[2] Chopin-Polska-Japonia…, s. 71-73

[3]A.Tarnowski, op.cit., s. 94-96.

[4] Ambasada Japonii w Polsce, Wybrane epizody w historii stosunków japońsko-polskichhttp://www.pl.emb-japan.go.jp/relations/epizody.pdf (dostęp: 20.05.2011)

[5] Chopin-Polska-Japonia…, s. 216-217

[6] A. Tarnowski, op.cit., s. 319.

[7] http://www.pjwstk.edu.pl/?strona=1593 (dostęp: 20.05.2011)

[8]  Ambasada Japonii w Polsce, Wybrane epizody w historii stosunków japońsko-polskichhttp://www.pl.emb-japan.go.jp/relations/epizody.pdf (dostęp: 20.05.2011)

[9] A.Tarnowski, op.cit., s. 319.

[12] http://www.psm.vin.pl/konkursy.htm (dostęp: 21.05.2011)

[13] Chopin-Polska-Japonia…, s. 185-188.

[15] A.Tarnowski, op.cit., s. 98, 324.

[16] A. Tarnowski, op.cit., s. 96, 224, 320-322.

[17] Zob. Wywiad z Arkadiuszem Tarnowskim…

[18] http://www.centrumpolskajaponia.pl/index (dostęp: 21.05. 2011)

 

Powyższy tekst jest fragmentem pracy licencjackiej autorstwa Alicji Ciszewskiej.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
A. Ciszewska: Wymiana kulturalna Polski i Japonii (cz.2) Reviewed by on 29 sierpnia 2012 .

Pierwsza część artykułu dostępna jest TUTAJ. Międzynarodowa współpraca kulturalna Polski i Japonii – wybrane przykłady. Źródeł o wzajemnej ciekawości kulturą obu narodów należy szukać w pracy etnografa, znawcy języka i kultury Ajnów – Bronisława Piłsudskiego, którego badania (z okresu 1902-1905) od ponad stu lat nie tracą na wartości poznawczej[1].  Wspólny projekt ICRAM (International Committee for the

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

Pozostaw odpowiedź