Wietnam

Wietnam, wschodząca gwiazda w czasach kryzysu.

Wietnam okazał się w ostatnich latach być ważnym graczem na azjatyckim rynku inwestycyjnym. Liczne reformy i członkowstwo w WTO wpłynęły pozytywnie na klimat inwestycyjny tego kraju. Nie bez znaczenia była też globalna hossa. Czy w dobie kryzyzu finansowego, budujący swoją pozycję w dużej mierze na eksporcie Wietnam ma szansę pozostać w czołówce azjatyckiej gospodarki ? Dorota Grądzka wychodząc od analizy instytucji państwa, jego historii i reform, a kończąc na analizie obecnej sytuacji stara się odpowiedzieć na to pytanie.

Ograny państwa

 

Konstytucja Wietnamu z 1992 roku określa ustrój państwa jako republikę. Prezydenta kraju ( Nguyen Minh Triet) wybiera na 5 lat spośród swego grona Zgromadzenie Narodowe, które jest najwyższym organem władzy państwowej i składa się z 498 deputowanych. Kadencja Zgromadzenia wybieranego w wyborach powszechnych trwa 5 lat. Organem władzy wykonawczej jest rząd. Premiera (Nguyen Tan Dung) powołuje Zgromadzenie Narodowe na wniosek prezydenta. Władza w państwie sprawowana jest jednopartyjnie przez Komunistyczną Partię Wietnamu (Dang Cong San Viet Nam) założoną w 1930 roku.

 

Podziały państwa

 

Wietnam to państwo z bogatą historią podziałów i konfliktów wewnętrznych.  Najdłuższy podział Wietnamu zapoczątkowany w XVI wieku zakończył się dopiero w 1802 roku, kiedy to Nguyen Ahn (Gia Long) rozpoczął unifikację kraju. Po II Wojnie Światowej kraj dzielił się na komunistyczny Wietnam północny i Wietnam południowy z rządem dyktatorskim, wspieranym przez Stany Zjednoczone. Po ponownym zjednoczeniu w 1975 roku, po zakończeniu toczącej się od 1957 roku wojny, rządzący wprowadzili gospodarkę centralnie planowaną na wzór Związku Radzieckiego. Klęska tej polityki w połowie lat osiemdziesiątych była już nie do zapobieżenia. Niska produktywność, galopująca inflacja, zerowy wzrost gosporadczy doprowadziły Wietnam do skraju kryzysu a jego mieszkańców pogrążyły w biedzie.

 

Reformy

 

Reformy ekonomiczne określane mianem „Doi Moi“ rozpoczęte w 1986 roku miały na celu wprowadzenie Wietnamu na ścieżkę nowoczesnej ale socjalistycznej gospodarki. Reformy umożliwiły rządowi ustanowienie stosunków dyplomatycznych i handlowych ze Stanami Zjednoczonymi, Japonią i innymi kapitalistycznymi państwami. Od rozpoczęcia polityki „Doi Moi“ Wietnam zmienił się i rozwinął. Nie sposób nie zauważyć swoistej analogii pomiędzy „Doi Moi“ a polityką otwartych drzwi zainicjowaną w ChRL w 1978 roku. Strategia gospodarcza Wietnamu to jednakże bardziej „path imitation“ niż „model imitation“. Struktura Wietnamu po zakończeniu Zimnej wojny wykazywała liczne podobieństwa do cech ChRL, co pogłębiane było przez działalność propagandową Chin w latach 50-tych. W latach późniejszych Chiny nie kładły nacisku na promowanie swoich ideii politycznych a skupiły się na realizaji doraźnych celów takich jak: korzystny podział spornych terytoriów, poparcie Wietnamu dla chińskiej polityki wobec Tajwanu i preferencyjne traktowanie chińskich produktów na rynku wietnamskim. Ponadto, rząd Wietnam biorąc pod uwagę podobieństwo systemu politycznego i odbiór międzynarodowy ideologii komunistycznej przyświecającej obu krajom, poprzez politykę „Doi Moi“ odzwierciedla kompromis między antyimperialistycznym (konserwatywnym) i integracyjnym (reformatorskim) podejściem do gospodarki państwowej i systemu politycznego.  

 

Produkcja przemysłowa i budowlana oraz szeroko rozumiany sektor usług to najważniejsze i najbardziej dynamicznie rozwijające się sektory gospodarki wietnamskiej. Ich udział w tworzeniu PKB Wietnamu stanowił w 2007 r. odpowiednio: 41,8% i 38,1%. Natomiast produkcja rolnicza, leśna i rybołówstwo stanowiły 20,1% PKB.W latach następnych planowany jest intensywny rozwój między innymi, przemysłu stoczniowego, wydobywczego, energetycznego oraz chemicznego.Średni wzrost PKB w latach 1993-1997 wyniósł 9%, a w latach 2000-2007 – 7,6%.  W ciągu ostatnich lat ilość Wietnamczyków którzy utrzymują się na 1 dolara dziennie spadła z 51% do 8 % .

Ponadto od 2001 roku władze Wietnamu potwierdzają chęć dalszej liberalizacji gospodarczej i integracji ze strukturami międzynarodowymi. Dowodami są wstąpienie do strefy wolnego handlu ASEAN i układ handlowy z USA. Wdrażanie reform strukturalnych działa pobudzająco na rozwój konkurencyjnych na rynkach międzynarodowych gałęzi przemysłu. Eksport wytworów tego przemysłu tylko do samych Stanów Zjednoczonych w 2002 roku podwoił się, podobnie było w 2003 roku.

Wzrost eksportu był odpowiedzią na przyjęcie w styczniu 2007 roku Wietnamu po 12 latach negocjacji do WTO .

Większość warunków Światowej Organizacji Handlu dotyczy znoszenia barier dostępu zagranicznych przedsiębiorstw na rynek wietnamski. Do grudnia 2010 mają być zniesione ostatnie bariery ochronne dotyczące sektora bankowego. Udział zagranicznych banków w tym sektorze wynosi obecnie 13%, a jego przyszłość choćby ze względu na to, że obecnie tylko 10% obywateli ponad 80 milionowego Wietnamu  ma konto bankowe jest świetlana.  Ponadto kodeks cywilny i handlowy zostały zreformowane i w nowym brzmieniu weszły w życie 1.1.2006 roku. W 2007 roku weszło w życie też nowe prawo dotyczące obrotu nieruchomościami. Państwo może udzielić obcokrajowcom tylko tzw. prawa do używania gruntu, trwałe przenoszenie własności nie jest dopuszczane. W drodze postanowień państwa prawa użytkowania mogą być za odpowiednimi opłatami dziedziczone, wynajmowane, wymieniane, obciążane. Wszystkie te czynności muszą być odnotowane w państwowych rejestrach. Konwencja Narodów Zjednoczonych o międzynarodowej sprzedaży towarów z 11 kwietnia 1998 roku nie została przez Wietnam do tej pory podpisana. 

Wietnam choć został 150 członkiem World Trade Organisation, to przez pierwsze 12 lat członkostwa będzie zakwalifikowany jako gospodarka nierynkowa (non-market economy). Umożliwia to innym członkom organizacji stosowanie środków antydumpingowych, jeśli uznają, że produkty wietnamskie sprzedawane są po cenach niższych od kosztów produkcji.

Warto też zaznaczyć, że w Wietnamie działają też dwie giełdy. Pierwsza (The Stock Trading Center) została otwarta w lipcu 2000 roku w Ho Chi Minh. 2 stycznia 2009 utworzono w Hanoi drugą wietnamską giełdę poprzez przekształcenie Hanoi Securities Trading Center. Parkiet w Ho Chi Minh City nie spełnił pokładanych w nim nadziei. Handluje się tam bowiem akcjami tylko 27 państwowych przedsiębiorstw z łącznej liczby ponad 2400. Na nowej giełdzie oprócz nich będą notowane obligacje i inne instrumenty finansowe. Do tej pory w Wietnamie jest ponad 1400 spółek akcyjnych, z czego 166 jest obecnych na giełdzie Ho Chi Minh a 196 kolejnych w Hanoi. Obcokrajowcy są upoważnienie do zakupu maksymalnie 49% akcji spółek giełdowych i 30% akcji banków.

 

Kryzys

 

W następstwie przystąpienia do WTO gwałtownie wzrosła liczba inwestycji zagranicznych, przypływ kapitału zagranicznego spowodował  gwałtowny wzrost ilości pieniądza w obiegu a wietnamski Dong stracił na wartości. Ceny, szczególnie produktów spożywczych wzrosły nawet o 40 pocent, wskaźnik inflacji pod koniec 2008 roku wyniósł ok 20 %, co jest jednym z najwyższych wskażników inflacji w Azji południowej.

Choć w roku 2008 produkt krajowy brutto wzrósł w Wietnamie o 6,2% i wyniósł ok 88 miliadrów dolarów to niektóre międzynarodowe agencje ratingowe jak np. Fitch badając wzkaźniki ekonomiczne w połowie 2008 roku przewidywały już ewentualność załamania konjunktury . Dane makroekonomiczne nie pozostawiały wątpliwości, że gospodarka „przegrzała się“. W drugiej połowie 2008 roku sytuacja jednakże znowu się nieznacznie poprawiła do czego przyczyniły się działania rządu takie jak: restrykcyjna polityka pieniężna, dyscyplina budżetowa, w wyniku których spadać zaczęła też inflacja. Międzynarodowy Fundusz Walutowy określił te działania jako „fairly convincing strategy“ a więc dość przekonującej strategii rządu w Hanoi.

Tak jak na całym świecie tak też w Wietnamie powstają programy pomocowe, które mają ożywić konjunkturę. Premier Wietnamu Dung zaoferował pomoc w wysokości  1 miliarda dolarów z budżetu na walkę z kryzysem. Jednakże Wietnam może mieć nadzieję, że ze względu na odizolowany i niezreformowany jeszcze system bankowy będzię łagodniej odczuwał bezpośrednie następstwa kryzysu finansowego. Szacowany obecnie wzrost gospodarczy na 2009 rok kształtuje się na poziomie ok 4 -5 %, według Economic Intelligence Unit (EIU).

 

Inwestycje

Po wstąpieniu do WTO sytuacja inwestorów poprawiła się .Postępowanie rejestracyjne spółek zagranicznych powino zakończyć się do 15 dni, jeśli wymagane są dodatkowe zezwolenia to termin wynosi od 30 do 45 dni, po których odpowiedni urząd powinien wystawić potwierdzenie zgłoszenia inwestycji.1 czerwca 2006 weszła w życie nowa ustawa dotycząca inwestycji zagranicznych. Rozróżnia ona inwestycje bezpośrednie i pośrednie. Bezpośrednie to między innymi  join ventures, spółki córki ze 100% kapitałem zagranicznym, których funkcjonowanie uregulowane zostało w prawie działalności gospodarczym z 1.7.2007 roku. Z reguły inwestycje mogą być przez zagranicznych przedsiębiorców poczynione we wszelkich sferach gospodarki. Niekiedy, jeśli chodzi o transfer technologii, odnawialne źródła energii, IT  itp. przyznawane są przez państwo preferencje np. podatkowe. Inwestycje warte powyżej 300 mld Dong muszą zostać prawnie zarejestrowane i nie mogą dotyczyć sektorów kluczowych dla gospodarki państwa.

Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych i Europie bardzo wpłynął na sytuację gospodarczą Wietnamu. Objawiło się to przede wszystkim w aktywności zagranicznych inwestorów, którzy z o wiele większą ostrożnością i selektywnością podchodzą do nowych  inwestycji. Rekordowy w 2008 poziom inwestycji zagranicznych wyniósł 61 miliadrów dolarów i był niemal trzykrotnie wyższy niż w roku 2007. W 2009 planowany jest spadek do 1/3 wartości z roku 2008.

Analizując Wietnam pod kątem rentowności inwestycji za jego zalety możemy uznać młodą i dynamiczną sktrukturę społeczeństwa z tradycyjnym podejściem do pracy. Polityka urodzeń w Wietnamie dopuszczająca dwoje dzieci w rodzinie i stabilny w porównaniu z krajami sąsiednimi rząd stanowią o konkurencyjności Wietnamu. Wadami są zapewne niski poziom wykształcenia co przekłada się na brak wykwalifikowanych pracowników, zarówno w sektorach przemysłowych jak i bankowych. Zależność od sektora państwowego, słaba infrastruktura drogowa i elektryfikacyjna to najczęstsze przeszkody w inwestowaniu na terenie Wietnamu. Szansami na tamtejszym rynku są jednakże plany przeprowadzenia dużych projektów infrastrukturalnych z pomocą międzynarodowych środków jak też zorientowane na eksport i przystosowane do masowej produkcji zakłady oraz wzrost konsumpcji na rynku wewnetrznym. Zagrożeniami są z pewnością ryzyko korupcji, bariery administracyjne, kulturowe i językowe objawiające się niezrozumieniem urzędowych procesów decyzyjnych oraz nieefektywne w stosunku do obcokrajowców sądownictwo.

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Wietnam, wschodząca gwiazda w czasach kryzysu. Reviewed by on 16 lipca 2009 .

Wietnam okazał się w ostatnich latach być ważnym graczem na azjatyckim rynku inwestycyjnym. Liczne reformy i członkowstwo w WTO wpłynęły pozytywnie na klimat inwestycyjny tego kraju. Nie bez znaczenia była też globalna hossa. Czy w dobie kryzyzu finansowego, budujący swoją pozycję w dużej mierze na eksporcie Wietnam ma szansę pozostać w czołówce azjatyckiej gospodarki ?

Udostępnij:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

O AUTORZE /

Avatar

komentarze 4

  • Moralność Kalego a la WTO. Cyt. „[Wietnam] przez pierwsze 12 lat członkostwa będzie zakwalifikowany jako gospodarka nierynkowa (non-market economy). Umożliwia to innym członkom organizacji stosowanie środków antydumpingowych, jeśli uznają, że produkty wietnamskie sprzedawane są po cenach niższych od kosztów produkcji.”
    A czy ta sama możliwość dotyczy np. retorsji wobec dotowanego francuskiego sera czy amerykańskiego ryżu? W końcu państwowe dotacje to de facto zawoalowany dumping.

  • W ramach sprostowania.

    Zdanie od którego „con heo ba lan” rozpoczął swój wywód zawiera oczywisty błąd, za który przepraszam.
    W 1802 roku zakończyła się tzw era podziałów rozpoczęta w XVI wieku, kiedy to Nguyen Anh obwołał się władcą i przyjął imię Gia Long, po czym rozpoczął unifikację kraju. Nie wiąże się jednakże z tą datą ingerencja francuska, którą wtrąciłam nieopacznie, niesłusznie łącząc rok 1802 z zajęciem przez Francuzów całego terytorium Wietnamu po zakończeniu wojny francusko-chińskiej w 1885r. Nie stwierdzam, że podział Wietnamu był jeden tylko, że ten rozpoczęty w XVI wieku, około roku 1527, jest przyjmowany w historii Wietnamu jako początek tzw. ery podziału.

  • Panie Con Heo Ba Lan, Ale Co Ja Tam Wiem…

    Niech Pan napisze w takim razie swoje refleksje na temat wspolczesnego Wietnamu, reform tam. Chetnie puscimy. Zalezy nam na jak najwyzszym poziomie merytorycznym, wiec jesli nie jest Pan zadowolony prosze go podniesc :) Bedziemy wdzieczni.

    serdeczne pozdrowienia,
    CSPA

  • „Podział kraju w XVI wieku zakończył się dopiero przy interwencji Francuzów w 1802 roku” no żesz kur*a jak można na poważnyn portalu takie bzdury pisać!!! Na początku 19 wieku zaczęły się ż/rządy Nguyenów (Gia Longa skończywszy na ostatnim Bao Daiu w 1945 r.) Podział kraju nic nie znaczył bo Wietnam dzielił się nie raz i nie dwa wcześniej. To właśnie Francuzi podzielili Wietnam na 3 osobno zarządzane regiony administracyjne Tonkin Annam, Kochinchinę wprowadzając zamordyzm, „trójgłowego potwora” (monopol na wódę, sól i opium – przedtem za opium groziła kara śmierci). Dalej nie mam siły czytać bo padnę. Aha poza tym przyczyny doi moja: smierć Le Duana i inne takie. Ale co ja tam wiem…

Pozostaw odpowiedź